Ενέργεια: Το εκρηκτικό κοκτέιλ που ανεβάζει τις τιμές στην Ευρώπη

Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και το ακραίο καλοκαίρι πιέζουν την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ανατιμήσεις στο ρεύμα, η αβεβαιότητα για τον χειμώνα και τα διαφορετικά σενάρια για την πορεία του TTF.

Η πίεση στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας

Όλο και περισσότερα είναι τα σημάδια ότι η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας κινείται σε ένα ιδιαίτερα ευάλωτο περιβάλλον, με τις τιμές να δέχονται πολλαπλές πιέσεις από το ακριβό φυσικό αέριο, τη γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις του θερμού καλοκαιριού στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο αναφοράς TTF παραμένει εδώ και περισσότερο από έναν μήνα σε επίπεδα άνω των 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η κρίση στον Κόλπο δεν δείχνει να υποχωρεί.

Η εικόνα αυτή περνά ήδη στις τιμές του ρεύματος, καθώς το μοντέλο οριακής τιμολόγησης μεταφέρει το αυξημένο κόστος του αερίου στις χονδρικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Την ίδια στιγμή, η αυξημένη ζήτηση και η μειωμένη παραγωγή, σε συνθήκες έντονων καυσώνων και λειψυδρίας, επιτείνουν τις πιέσεις, με κρίσιμες μονάδες να βγαίνουν προσωρινά εκτός λειτουργίας για λόγους ευστάθειας του συστήματος.

Προειδοποιήσεις για τον χειμώνα και οι αποθήκες αερίου

Το αβέβαιο φθινοπωρινό και χειμερινό σκηνικό αποτυπώθηκε και στις εκτιμήσεις στελεχών μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Ο διευθύνων σύμβουλος της Uniper, Michael Lewis, ανέφερε ότι όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για τη ναυσιπλοΐα, οι τιμές στο TTF είναι πιθανό να κινούνται στο εύρος των 50 έως 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Προειδοποίησε επίσης ότι, με τις τιμές σε αυτά τα επίπεδα, παραμένει αβέβαιη η πλήρωση των γερμανικών αποθηκών αερίου ακόμη και κατά 70% έως τις αρχές Νοεμβρίου, ενώ στις 9 Αυγούστου βρίσκονταν στο 48%.

Αντίστοιχη ανησυχία εξέφρασε δύο ημέρες αργότερα και ο επικεφαλής της RWE, Markus Krebber, επισημαίνοντας ότι η Γερμανία ετοιμάζεται να μπει στον χειμώνα με τις δεξαμενές αποθήκευσης στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν το κλίμα ανησυχίας για την ασφάλεια εφοδιασμού και το κόστος ενέργειας στους επόμενους μήνες.

Καύσωνες, πυρηνικά και αιολική παραγωγή

Η επιβάρυνση των τιμών δεν οφείλεται μόνο στο ακριβό αέριο. Το ασυνήθιστα θερμό καλοκαίρι στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη έχει περιορίσει και άλλες πηγές παραγωγής. Στη Γαλλία, ο πέμπτος συνεχόμενος καύσωνας ανάγκασε τη EDF να βγάλει εκτός λειτουργίας έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες και να περιορίσει την παραγωγή σε άλλους τρεις. Η LSEG Power Research υπολόγισε την απώλεια πυρηνικής ισχύος στη χώρα για την Παρασκευή 14 Αυγούστου στα 27,7 GW.

Στη Γερμανία, οι ασθενείς άνεμοι περιόρισαν σημαντικά την αιολική παραγωγή, η οποία υπολογίστηκε περίπου 60% κάτω από τον εποχικό μέσο όρο. Αυτό είχε άμεση συνέπεια την εντονότερη χρήση ακριβότερης ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο. Αντίθετα, στην Ουγγαρία, η προσωρινή άνοδος της στάθμης του Δούναβη επέτρεψε την επανεκκίνηση μιας τουρμπίνας στον πυρηνικό σταθμό Paks, δείχνοντας πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος των υδάτινων συνθηκών στη λειτουργία του ενεργειακού συστήματος.

Ρουμανία και Κεντρική Ευρώπη υπό πίεση

Η εικόνα στη Ρουμανία ήταν ακόμη πιο δύσκολη. Την Πέμπτη διακόπηκε η λειτουργία και του τελευταίου ενεργού αντιδραστήρα της Cernavoda, κοντά στην Κωστάντζα, καθώς οι προσπάθειες να διοχετευθούν πρόσθετες ποσότητες νερού του Δούναβη προς τον σταθμό δεν απέδωσαν. Με τον δεύτερο αντιδραστήρα να βρίσκεται ήδη εκτός λειτουργίας από τα τέλη Ιουλίου, η χώρα έχει απολέσει περίπου 1,4 GW ισχύος, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της ηλεκτροπαραγωγής της.

Η ρουμανική κυβέρνηση έχει ήδη εκπονήσει σχέδιο κλιμακωτών περιορισμών στην κατανάλωση από ενεργοβόρες βιομηχανίες, ενώ ενεργοποίησε επιπλέον 330 MW λιγνιτικής ισχύος για να στηρίξει το σύστημα, το οποίο βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι οι πιέσεις στην αγορά ηλεκτρισμού δεν περιορίζονται σε μία χώρα, αλλά διαχέονται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Οι χονδρικές τιμές στην Ευρώπη και η θέση της Ελλάδας

Η εβδομάδα 10-16 Αυγούστου έκλεισε με τις χονδρικές τιμές του ρεύματος στο «κόκκινο» σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η μέση τιμή διαμορφώθηκε περίπου στα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στη Γερμανία, αυξημένη κατά 59% σε σχέση με πέρσι, στα 135 ευρώ στη Γαλλία με άνοδο 103%, στα 143 ευρώ στην Αυστρία με αύξηση 82%, στα 143 ευρώ στη Ρουμανία με άνοδο 79% και στα 139 ευρώ στην Κροατία με αύξηση 67%.

Στην ελληνική αγορά η τάση είναι επίσης ανοδική, όμως η ισχυρή παραγωγή από ΑΠΕ, με τη συμβολή των μελτεμιών και της ηλιοφάνειας, αλλά και η ισχυρή επιστροφή των υδροηλεκτρικών, λειτουργούν προς το παρόν ως ανάχωμα. Η μέση τιμή χονδρικής για τις πρώτες 17 ημέρες του Αυγούστου διαμορφώθηκε στα 118,47 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 109,95 ευρώ στο σύνολο του Ιουλίου, σημειώνοντας αύξηση περίπου 7,7% αλλά παραμένοντας χαμηλότερα από πολλές αγορές της Ευρώπης και των Βαλκανίων.

ΑΠΕ, εξαγωγές και η μεταβλητότητα της αγοράς

Η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι καθοριστική για την ελληνική εικόνα. Στο διάστημα 1-17 Αυγούστου, μαζί με τα μεγάλα υδροηλεκτρικά, κάλυψαν περίπου το 65,3% του ενεργειακού μίγματος στην αγορά χονδρικής, ενώ το φυσικό αέριο περιορίστηκε στο 28,9%. Η ισχυρή «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή συνέβαλε και σε ρεκόρ εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας προς την ευρύτερη περιοχή.

Στις 14 Αυγούστου, τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας έδειξαν εξαγωγές 56,18 GWh και εισαγωγές μόλις 2,25 GWh, με το καθαρό εξαγωγικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις 53,93 GWh. Παρά τις θετικές αυτές επιδόσεις, η αγορά παραμένει ευμετάβλητη, καθώς για σήμερα 17 Αυγούστου η χονδρική τιμή εκτινάχθηκε στα 153,42 ευρώ ανά μεγαβατώρα, υπενθυμίζοντας ότι οι συνθήκες μπορούν να αλλάξουν απότομα.

Τα δύο σενάρια για τον χειμώνα και το LNG

Η αβεβαιότητα για τους επόμενους μήνες συνδέεται στενά με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και με την πορεία των τιμών του φυσικού αερίου. Η σταδιακή διακοπή των εισαγωγών ρωσικού αερίου αυξάνει την έκθεση της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά LNG και στον ανταγωνισμό για φορτία, γεγονός που καθιστά τις τιμές πιο ευάλωτες σε νέα σοκ εφοδιασμού. Η Goldman Sachs είχε εκτιμήσει πριν από λίγες εβδομάδες ότι, εάν ο αποκλεισμός του Ορμούζ παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, το TTF ίσως χρειαστεί να ξεπεράσει ακόμη και τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον χειμώνα, ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει φορτία LNG που κατευθύνονται σήμερα προς την Ασία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Eurobank καταγράφει δύο διαφορετικές διαδρομές. Στο πιο ευνοϊκό σενάριο, οι εντάσεις αποκλιμακώνονται μέσα στο τρίτο τρίμηνο, οι ΗΠΑ και το Ιράν καταλήγουν σε συμφωνία και τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν ξανά στο τέταρτο τρίμηνο, έστω με σταδιακή αποκατάσταση των ροών. Τότε η μέση τιμή του TTF για το σύνολο του 2026 εκτιμάται μεταξύ 47,9 και 49,9 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Στο δυσμενέστερο σενάριο, όπου δεν επιτυγχάνεται βιώσιμη συμφωνία και η διέλευση παραμένει σημαντικά περιορισμένη, η μέση τιμή του TTF για το 2026 μπορεί να κινηθεί μεταξύ 54 και 57,1 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 36,3 ευρώ το 2025. Πηγή: Pagenews.gr

Το μήνυμα του IEEFA για την ευρωπαϊκή αγορά

Τη σύνδεση ανάμεσα στις τιμές του φυσικού αερίου και στο κόστος του ρεύματος επιβεβαιώνει και έκθεση του IEEFA, που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή και συγκεντρώνει τα βασικά ευρήματα των ερευνών του για τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026. Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτούργησε φέτος ως stress test για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δείχνοντας πόσο γρήγορα ένα άλμα στις τιμές του αερίου μπορεί να περάσει στη χονδρική του ρεύματος.

Το IEEFA υπενθυμίζει ότι το μέγεθος της μετακύλισης εξαρτάται από το ενεργειακό μίγμα κάθε χώρας. Όταν οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν συχνότερα την οριακή τιμή, η επίδραση είναι μεγαλύτερη, όπως φάνηκε τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, όταν το TTF ανέβηκε από τα 20-30 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα 60-70 ευρώ και η Αγορά Επόμενης Ημέρας ξεπέρασε τα 120-150 ευρώ σε αγορές όπως η Ιταλία και η Γερμανία. Στη Γαλλία, όπου κυριαρχεί η πυρηνική ενέργεια, οι τιμές έμειναν πιο κοντά στα 60-80 ευρώ, ενώ σε Ισπανία και Πορτογαλία η μεγαλύτερη διείσδυση ΑΠΕ περιόρισε τις περιόδους που το αέριο διαμορφώνει την αγορά.

Την ίδια στιγμή, το Ινστιτούτο προειδοποιεί ότι η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, αν και προχωρά, μπορεί να οδηγήσει σε νέα εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Εφόσον υλοποιηθούν οι υφιστάμενες συμφωνίες προμήθειας και δεν συνεχιστεί η μείωση της ζήτησης, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν το 2030 να καλύπτουν ακόμη και το 75%-80% των εισαγωγών LNG της Ε.Ε.

Πηγή: Pagenews.gr