Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τη στενή πολιτική και στρατιωτική σχέση που έχει οικοδομήσει με τη νέα Συρία σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια στρατηγική παρουσία που θα εκτείνεται από την ενέργεια και τους υδρογονάνθρακες έως τις υποδομές, τα ορυκτά και την ανασυγκρότηση της χώρας.
Και αυτό ακριβώς είναι που αρχίζει να αλλάζει τις ισορροπίες στην περιοχή.
Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ δήλωσε στη Δαμασκό ότι η κρατική TPAO, αλλά και τουρκικές ιδιωτικές εταιρείες, είναι έτοιμες να πραγματοποιήσουν σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο τόσο στην ξηρά όσο και στις θαλάσσιες περιοχές της Συρίας.
Δεν πρόκειται, συνεπώς, απλώς για μία ακόμη διμερή οικονομική συμφωνία.
Η Άγκυρα δείχνει ότι θέλει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αξιοποίησης του ενεργειακού πλούτου της μεταπολεμικής Συρίας – και, κυρίως, να αποκτήσει στρατηγικό βάθος σε μια χώρα που αποτελεί κρίσιμο σύνδεσμο μεταξύ Τουρκίας, Ιράκ, Ανατολικής Μεσογείου και αραβικού κόσμου.
Η TPAO ετοιμάζεται για γεωτρήσεις στη Συρία
Το σχέδιο που παρουσίασε ο Μπαϊρακτάρ είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο.
Η Τουρκία διαθέτει πλέον σημαντική τεχνογνωσία σε σεισμικές έρευνες και υπεράκτιες γεωτρήσεις και επιχειρεί να εξάγει αυτό το μοντέλο πέρα από τα σύνορά της. Η TPAO έχει ήδη επεκτείνει τη δραστηριότητά της διεθνώς, ενώ η Άγκυρα χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο την ενεργειακή πολιτική ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Στη Συρία το ενδιαφέρον αφορά δυνητικά:
- χερσαίες έρευνες για πετρέλαιο και φυσικό αέριο,
- υπεράκτιες σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις,
- ενεργειακές υποδομές,
- ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
- ορυκτό πλούτο και φωσφορικά κοιτάσματα.
Παράλληλα, Τουρκία και Συρία προχωρούν στην ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, με στόχο η δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας να υπερτριπλασιαστεί και να ξεπεράσει τα 800 MW μέσα από νέες υποδομές.
Η ενεργειακή σύνδεση έχει ήδη αρχίσει να αποκτά υλική υπόσταση και στο φυσικό αέριο. Συριακές αρχές έχουν ανακοινώσει τη λειτουργία περιφερειακής γραμμής που συνδέει τη Συρία με την Τουρκία, με αρχικές ροές αζέρικου φυσικού αερίου μέσω τουρκικού εδάφους.
Και τα φωσφορικά στο παιχνίδι
Η τουρκική διείσδυση δεν περιορίζεται στους υδρογονάνθρακες.
Η τουρκική MTA και η συριακή Γενική Διεύθυνση Γεωλογίας και Ορυκτών Πόρων υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας που αφορά τα φωσφορικά και ευρύτερα τη συνεργασία σε γεωεπιστήμες, ενεργειακές πρώτες ύλες και κρίσιμα ορυκτά.
Έτσι αρχίζει να διαμορφώνεται ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα τουρκοσυριακής οικονομικής αλληλεξάρτησης.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωπολιτικό διακύβευμα.
Ο Ερντογάν θέλει να «δέσει» τη νέα Συρία με την Τουρκία
Η στρατηγική της Άγκυρας μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα.
Το πρώτο είναι οικονομικό. Μια χώρα που χρειάζεται τεράστιες επενδύσεις για την ανοικοδόμησή της δημιουργεί μια αγορά στην οποία οι τουρκικές εταιρείες μπορούν να αποκτήσουν σημαντικό προβάδισμα.
Το δεύτερο είναι σαφώς γεωπολιτικότερο.
Εάν η Συρία εξαρτά μέρος της ηλεκτροδότησης, της ενεργειακής της τροφοδοσίας, της έρευνας υδρογονανθράκων, της ανάπτυξης ορυκτών πόρων και της ανοικοδόμησης των υποδομών της από τουρκικές επιχειρήσεις και δίκτυα, η επιρροή της Άγκυρας στη Δαμασκό αποκτά πολύ βαθύτερες ρίζες.
Δεν χρειάζεται πλέον να είναι αποκλειστικά στρατιωτική.
Η ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός μακροχρόνιας πολιτικής επιρροής.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: να μετατρέψει την Τουρκία από ισχυρό γείτονα της Συρίας σε αναντικατάστατο οικονομικό και ενεργειακό εταίρο της.
Το Ισραήλ βλέπει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο
Εδώ όμως η τουρκική στρατηγική συναντά το Ισραήλ.
Και η σύγκρουση συμφερόντων έχει πλέον πάψει να είναι θεωρητική.
Στις 18 Αυγούστου ισραηλινά αεροσκάφη έπληξαν την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βόρεια Συρία, προκαλώντας ζημιές στις υποδομές χωρίς να αναφερθούν θύματα. Σύμφωνα με Σύρους αξιωματούχους, τουρκική αντιπροσωπεία είχε επισκεφθεί τη βάση λίγες ώρες νωρίτερα για να εξετάσει τις εργασίες αποκατάστασής της.
Η ισραηλινή πλευρά υποστήριξε ότι η Συρία βρισκόταν κοντά στο να επιτρέψει ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων στην εγκατάσταση, κάτι που το Ισραήλ θεωρεί απειλή για την ασφάλειά του.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αποκάλυψε μάλιστα ότι είχε προηγηθεί προειδοποίηση προς τη Δαμασκό.
«Το μήνυμά μας ήταν πολύ σαφές: Μην το κάνετε», δήλωσε.
Η Δαμασκός διαψεύδει: «Δεν σχεδιάζαμε τουρκική βάση»
Η συριακή εκδοχή είναι εντελώς διαφορετική.
Ο υπουργός Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως δεν υπήρχε σχέδιο δημιουργίας τουρκικής στρατιωτικής βάσης ή μόνιμης παρουσίας τουρκικών δυνάμεων στο Αμπού αλ-Ντουχούρ.
Παραδέχθηκε ότι Τούρκοι στρατιωτικοί είχαν επισκεφθεί την εγκατάσταση στο πλαίσιο εκπαίδευσης και ευρύτερης στρατιωτικής συνεργασίας, αλλά υποστήριξε ότι η βάση προοριζόταν για τη συριακή Πολεμική Αεροπορία.
Η Τουρκία απέρριψε επίσης τις ισραηλινές κατηγορίες και χαρακτήρισε τα πλήγματα παράνομα, δηλώνοντας ότι θα συνεχίσει τη συνεργασία της με τη συριακή κυβέρνηση.
Η Συρία γίνεται το νέο πεδίο σύγκρουσης Τουρκίας – Ισραήλ
Το επεισόδιο αποκαλύπτει κάτι μεγαλύτερο από μια διαφωνία για μία αεροπορική βάση.
Άγκυρα και Ιερουσαλήμ έχουν ουσιαστικά διαφορετικές αντιλήψεις για το πώς πρέπει να μοιάζει η επόμενη ημέρα στη Συρία.
Η Τουρκία θέλει ένα συριακό κράτος αρκετά ισχυρό ώστε να ελέγχει το έδαφός του, να ανοικοδομήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις του και να συνδεθεί οικονομικά με την Τουρκία.
Το Ισραήλ, αντιθέτως, θέλει να διατηρήσει τη δυνατότητα στρατιωτικής δράσης απέναντι σε οποιαδήποτε εξέλιξη θεωρεί ότι δημιουργεί απειλή στα βόρεια σύνορά του.
Και όσο μεγαλώνει η τουρκική στρατιωτική, οικονομική και ενεργειακή παρουσία, τόσο δυσκολότερο γίνεται να συνυπάρξουν αυτές οι δύο στρατηγικές.
Η ισραηλινοτουρκική αντιπαλότητα στη Συρία έχει πλέον βγει ανοιχτά στην επιφάνεια, με τους Financial Times να περιγράφουν δύο ολοένα περισσότερο αποκλίνουσες αντιλήψεις για το μέλλον της χώρας.
Η Ουάσιγκτον φοβάται το λάθος που θα ανάψει τη φωτιά
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν.
Τουρκία και Ισραήλ είναι δύο εξαιρετικά σημαντικοί εταίροι της Ουάσιγκτον και μια απευθείας στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ τους θα αποτελούσε εφιάλτη για την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.
Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε τα ισραηλινά πλήγματα «αχρείαστη κλιμάκωση» και έχει ταχθεί υπέρ μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων και καλύτερης επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι απαραίτητα μια συνειδητή απόφαση Ερντογάν ή Νετανιάχου να συγκρουστούν.
Είναι το λάθος.
Μια τουρκική στρατιωτική αποστολή σε συριακή εγκατάσταση, ένα ισραηλινό πλήγμα που πραγματοποιείται με λανθασμένη πληροφόρηση ή μια επίθεση τη στιγμή που Τούρκοι στρατιωτικοί βρίσκονται στο σημείο θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση την οποία καμία πλευρά δεν είχε αρχικά σχεδιάσει.
Η μεγάλη εικόνα: πετρέλαιο, στρατός και επιρροή
Η Συρία εξελίσσεται έτσι σε μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές σκακιέρες της Μέσης Ανατολής.
Η Τουρκία δεν κοιτάζει πλέον μόνο τα σύνορά της και το κουρδικό ζήτημα. Κοιτάζει τα κοιτάσματα, τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τους αγωγούς, τα φωσφορικά, τις κατασκευές και τη μελλοντική οικονομία της Συρίας.
Το Ισραήλ δεν κοιτάζει μόνο τις σημερινές στρατιωτικές δυνατότητες της Δαμασκού. Κοιτάζει ποιος θα εκπαιδεύει τον συριακό στρατό, ποιος θα αποκαθιστά τις βάσεις του και ποια περιφερειακή δύναμη θα αποκτήσει μακροχρόνιο στρατηγικό αποτύπωμα στη χώρα.
Και ο Ερντογάν φαίνεται αποφασισμένος να είναι αυτή η δύναμη.
Η εκτίμηση
Η τουρκική κίνηση προς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Συρίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απομονωμένα από τις στρατιωτικές εξελίξεις. Αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης προσπάθειας της Άγκυρας να καταστεί ο βασικός εξωτερικός πυλώνας της νέας συριακής τάξης.
Αν το σχέδιο πετύχει, η Τουρκία θα αποκτήσει κάτι σημαντικότερο από μεμονωμένα ενεργειακά συμβόλαια: οικονομική επιρροή, πρόσβαση σε στρατηγικές υποδομές και μακροχρόνιο γεωπολιτικό βάθος προς τον αραβικό κόσμο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ακριβώς γι’ αυτό το Ισραήλ παρακολουθεί τις τουρκικές κινήσεις με αυξανόμενη καχυποψία.
Το Αμπού αλ-Ντουχούρ ήταν μια προειδοποίηση.
Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θα συμβεί όταν η επόμενη τουρκική κίνηση στη Συρία δεν αφορά απλώς μια επίσκεψη σε στρατιωτική βάση, αλλά μόνιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις, γεωτρήσεις και υποδομές που θα κάνουν την παρουσία της Άγκυρας πολύ δυσκολότερο να ανατραπεί.
Πηγή: pagenews.gr