Ερντογάν βάζει «κόκκινη γραμμή» στο GSI: «Χωρίς την άδειά μας δεν περνά καλώδιο» – Βγάζει και το Oruç Reis
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Ερντογάν βάζει «κόκκινη γραμμή» στο GSI: «Χωρίς την άδειά μας δεν περνά καλώδιο» – Βγάζει και το Oruç Reis
Η περίοδος των χαμηλών τόνων στην Ανατολική Μεσόγειο δοκιμάζεται ξανά.
Μέσα σε λίγες ώρες, η Άγκυρα έστειλε δύο διαφορετικά αλλά πολιτικά συναφή μηνύματα: αφενός επανέφερε με τον πιο επίσημο τρόπο την αξίωσή της ότι εργασίες για το Great Sea Interconnector δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν σε περιοχές που η ίδια θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα χωρίς προηγούμενο συντονισμό μαζί της· αφετέρου ενεργοποίησε το Oruç Reis για πολυήμερες έρευνες μεταξύ των νότιων τουρκικών ακτών και του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου.
Δεν πρόκειται ακόμη για νέα ελληνοτουρκική κρίση.
Δημιουργείται, όμως, ένα σαφώς δυσκολότερο επιχειρησιακό περιβάλλον ακριβώς τη στιγμή που η Αθήνα προετοιμάζει την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών για το μεγάλο ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό γεωπολιτικό διακύβευμα.
Η Άγκυρα το λέει πλέον καθαρά: «Δεν θα επιτρέψουμε»
Το πρώτο μήνυμα ήρθε από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας και αφορά ευθέως το GSI.
Η Άγκυρα επανέφερε τον ισχυρισμό ότι οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες αφορούν περιοχές της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» και υποστήριξε ότι οποιαδήποτε εγκατάσταση καλωδίων ή αγωγών και οποιαδήποτε επιστημονική έρευνα πρέπει προηγουμένως να συντονιστεί με την Τουρκία.
Η διατύπωση ήταν κατηγορηματική:
«Η χώρα μας […] δεν θα επιτρέψει καμία μη αδειοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας».
Πρόκειται για τουρκική νομική και πολιτική θέση, όχι για αποδεκτή ελληνοτουρκική οριοθέτηση. Ελλάδα και Τουρκία δεν έχουν συμφωνήσει θαλάσσια οριοθέτηση στις επίμαχες περιοχές, ενώ η Άγκυρα επικαλείται μεταξύ άλλων τις δικές της συμφωνίες με τη Λιβύη και την τουρκοκυπριακή πλευρά.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί η αντιπαράθεση δεν είναι πλέον μόνο γύρω από το πού θα κινηθεί ένα ερευνητικό πλοίο.
Είναι γύρω από το ποιος έχει δικαίωμα να δώσει ή να ζητήσει άδεια.
Η Αθήνα κινείται ακριβώς στην αντίθετη λογική
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη χαράξει διαφορετική γραμμή.
Μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στο GSI, υπεγράφη παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και η τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες βυθού που απαιτούνται για την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει το έργο στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά και για την Ευρώπη.
Και υπάρχει μία ακόμη κρίσιμη εξέλιξη.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», Αθήνα και Παρίσι έχουν επεξεργαστεί το κείμενο της γνωστοποίησης που θα προηγηθεί της επανέναρξης των ερευνών.
Η φιλοσοφία της είναι πολιτικά καθοριστική: ενημέρωση των παράκτιων κρατών για τις εργασίες σε μη οριοθετημένες περιοχές, όχι αίτημα προς την Τουρκία για άδεια.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η πραγματική σύγκρουση.
Αθήνα: γνωστοποίηση. Άγκυρα: προηγούμενος συντονισμός και άδεια.
Αυτές οι δύο θέσεις δύσκολα συμβιβάζονται εάν οι έρευνες φθάσουν σε θαλάσσια περιοχή όπου οι ελληνικές και τουρκικές διεκδικήσεις επικαλύπτονται.
Και την ίδια στιγμή επιστρέφει το Oruç Reis
Η δεύτερη κίνηση είναι επιχειρησιακή.
Η Τουρκία εξέδωσε τη NAVTEX 0953/26 από τον σταθμό της Αττάλειας για δραστηριότητες του Oruç Reis από 1 έως 25 Οκτωβρίου.
Το ερευνητικό θα συνοδεύεται από τα Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici.
Οι συντεταγμένες σχηματίζουν θαλάσσιο διάδρομο από την περιοχή του Anamur προς τη βόρεια ακτή της Κύπρου και έως την περιοχή της κατεχόμενης Κερύνειας.
Και εδώ χρειάζεται η σημαντική διάκριση:
η συγκεκριμένη NAVTEX δεν εκδόθηκε για παρεμπόδιση του GSI.
Συνδέεται με τις προπαρασκευαστικές εργασίες για τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου Anamur–Teknecik, ο οποίος προορίζεται να συνδέσει την Τουρκία με το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Ο σχεδιαζόμενος αγωγός έχει συνολικό μήκος περίπου 101 χιλιόμετρα, από τα οποία περίπου 97 θα είναι υποθαλάσσια.
Γιατί όμως το Oruç Reis έχει πολιτική σημασία
Η σημασία της NAVTEX βρίσκεται περισσότερο στο πού και πότε συμβαίνει.
Η Τουρκία προωθεί ένα δικό της ενεργειακό έργο που ενισχύει τη διασύνδεση των Κατεχομένων με την τουρκική επικράτεια, την ίδια περίοδο που Ελλάδα, Κύπρος και ευρωπαϊκά συμφέροντα επιχειρούν να επανεκκινήσουν το GSI.
Η νέα NAVTEX μάλιστα επεκτείνει την περιοχή δραστηριότητας του Oruç Reis δυτικότερα και νοτιότερα σε σχέση με προηγούμενη τουρκική NAVTEX, φθάνοντας κοντά στις ακτές του κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου.
Δεν αποδεικνύεται από αυτό ότι η Τουρκία «στέλνει το Oruç Reis εναντίον του GSI».
Δείχνει όμως ότι η Άγκυρα αυξάνει τη δική της ενεργειακή και θαλάσσια δραστηριότητα γύρω από την Κύπρο, την ώρα που δηλώνει πως θα αντιδράσει σε εργασίες του ευρωπαϊκού καλωδίου εφόσον αυτές πραγματοποιηθούν χωρίς τη συγκατάθεσή της σε περιοχές που διεκδικεί.
Το GSI έχει πλέον και γαλλική ασπίδα συμφερόντων
Υπάρχει όμως μια μεγάλη αλλαγή σε σχέση με προηγούμενες φάσεις της υπόθεσης.
Το GSI δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ένα project του ΑΔΜΗΕ.
Στις 5 Αυγούστου, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, υπεγράφη η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία του GSI.
Παράλληλα, η γαλλική Nexans παραμένει κρίσιμος βιομηχανικός παίκτης του έργου.
Αυτό αλλάζει την πολιτική εξίσωση χωρίς να εξαφανίζει τον κίνδυνο.
Μια πιθανή νέα ένταση για τις έρευνες δεν θα αφορά πλέον μόνο Αθήνα–Άγκυρα.
Θα αγγίζει άμεσα γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα, την Κύπρο και ένα έργο που η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει ως ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας.
Το «γαλλικό μπιλιάρδο»
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση της ελληνικής κίνησης.
Η είσοδος της Meridiam δημιουργεί ένα σχήμα στο οποίο η Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνη απέναντι στις τουρκικές αντιρρήσεις.
Η Γαλλία αποκτά ισχυρότερο οικονομικό συμφέρον στην ολοκλήρωση του έργου.
Η Κύπρος αποκτά πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ηλεκτρική αγορά.
Και το ίδιο το GSI αποκτά σαφέστερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Παρίσι έχει δεσμευτεί να αντιμετωπίσει στρατιωτικά οποιαδήποτε τουρκική αντίδραση — δεν υπάρχει τέτοια δημόσια δέσμευση.
Σημαίνει όμως ότι αυξάνεται ο αριθμός των ευρωπαϊκών συμφερόντων που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση του έργου.
Το τρίγωνο Κύπρος–Ισραήλ–Τουρκία
Υπάρχει και ένα ακόμη επίπεδο.
Ο αρχικός σχεδιασμός του Great Sea Interconnector δεν περιορίζεται στη διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου. Προβλέπει ευρύτερη ηλεκτρική διασύνδεση προς το Ισραήλ.
Άρα, σε πλήρη ανάπτυξη, το project συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την Τουρκία, αυτό προστίθεται σε μια ήδη περίπλοκη εξίσωση που περιλαμβάνει το Κυπριακό, τις θαλάσσιες ζώνες, τις σχέσεις με το Ισραήλ και την προσπάθειά της να διατηρήσει κεντρικό ρόλο στους ενεργειακούς διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου.
Δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι κάθε τουρκική κίνηση γύρω από το GSI υπαγορεύεται από αυτόν τον ευρύτερο σχεδιασμό. Ωστόσο, οι επιμέρους φάκελοι αλληλεπικαλύπτονται γεωγραφικά και στρατηγικά.
Η Άγκυρα ανοίγει ταυτόχρονα και το Κυπριακό
Το τουρκικό ΥΠΑΜ δεν περιορίστηκε σήμερα στο καλώδιο.
Στην ίδια ενημέρωση επιτέθηκε πολιτικά σε Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία με αφορμή τη στρατιωτική παρέλαση για την 66η επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι ενέργειες Αθήνας και Λευκωσίας είναι «προβοκατόρικες» και ότι, κατά την τουρκική θέση, αυξάνουν την ένταση αντί να ενισχύουν την εμπιστοσύνη.
Και αυτό είναι ενδεικτικό της διεύρυνσης του κάδρου:
GSI – θαλάσσιες ζώνες – Κατεχόμενα – στρατιωτική παρουσία – ενεργειακές υποδομές επανέρχονται ταυτόχρονα στη δημόσια τουρκική ρητορική.
Το πραγματικό τεστ θα έρθει όταν εμφανιστεί το ερευνητικό του GSI
Μέχρι τότε, όλα παραμένουν στο επίπεδο προετοιμασίας, δηλώσεων και NAVTEX.
Η κρίσιμη στιγμή θα έρθει όταν ανακοινωθούν η ημερομηνία, το ερευνητικό πλοίο και οι ακριβείς συντεταγμένες για την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών του GSI.
Τότε θα φανεί στην πράξη εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε διπλωματικές και ναυτικές αναγγελίες ή αν θα επιχειρήσει να εμποδίσει τις εργασίες.
Και τότε θα δοκιμαστεί και η νέα στρατηγική της Αθήνας:
γαλλικός επενδυτής, ευρωπαϊκό έργο, ενημέρωση αντί αίτησης άδειας και επανεκκίνηση των εργασιών χωρίς αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων.
Αυτός είναι και ο λόγος που το γεωπολιτικό ρίσκο γύρω από το καλώδιο ανεβαίνει.
Όχι επειδή υπάρχει σήμερα επιβεβαιωμένη κρίση Ελλάδας–Τουρκίας.
Αλλά επειδή Αθήνα και Άγκυρα έχουν πλέον διατυπώσει δύο ασύμβατες διαδικασίες για το ίδιο επόμενο βήμα: η μία πλευρά μιλά για γνωστοποίηση των ερευνών και η άλλη για προηγούμενη τουρκική συναίνεση.
Όταν το πρώτο ερευνητικό πλοίο κινηθεί προς την επίμαχη ζώνη, αυτή η νομικοπολιτική διαφορά θα πάψει να είναι θεωρητική.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
