Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να χτυπήσει τα έσοδα της Μόσχας από το πετρέλαιο: δεν περιορίζεται πλέον στη Ρωσία, στα δεξαμενόπλοια ή στους traders, αλλά μπορεί να στοχεύει διυλιστήρια τρίτων χωρών που επεξεργάζονται ρωσικό αργό.
Το νέο εργαλείο ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά με το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ, που εγκρίθηκε στις 23 Ιουλίου, και ο πρώτος στόχος βρίσκεται στη Μαύρη Θάλασσα: το Kulevi Oil Refinery στη Γεωργία.
Υπάρχει όμως μια ιδιαιτερότητα που αποκαλύπτει και το δύσκολο γεωπολιτικό παιχνίδι των Βρυξελλών.
Η ΕΕ ενέταξε το Kulevi στον κατάλογο, αλλά το απαγορευτικό συναλλαγών δεν ενεργοποιείται αμέσως. Θα τεθεί σε εφαρμογή στις 25 Ιανουαρίου 2027.
Και οι Βρυξέλλες εξηγούν επισήμως γιατί: το εξάμηνο δίνεται στο διυλιστήριο ώστε να έχει χρόνο να διαφοροποιήσει τις προμήθειές του και να απομακρυνθεί από το ρωσικό αργό. Μετά την αξιολόγηση της Κομισιόν, το Συμβούλιο θα κρίνει εάν εξακολουθεί να είναι αναγκαία η παραμονή του στη λίστα.
Με άλλα λόγια, η πρώτη εφαρμογή ενός πολύ σκληρού νέου όπλου λειτουργεί περισσότερο ως τελεσίγραφο συμμόρφωσης παρά ως άμεση οικονομική εκτέλεση.
Το νέο όπλο των Βρυξελλών αλλάζει τους κανόνες
Η πραγματική σημασία της υπόθεσης Kulevi βρίσκεται πολύ πέρα από τη Γεωργία.
Με το νέο πλαίσιο, η ΕΕ δημιούργησε τη νομική δυνατότητα απαγόρευσης συναλλαγών με συγκεκριμένα διυλιστήρια τόσο στη Ρωσία όσο και σε τρίτες χώρες όταν επεξεργάζονται ή διυλίζουν ρωσικό αργό και πετρελαϊκά προϊόντα.
Το ίδιο εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί όταν ένα διυλιστήριο διευκολύνει την παραβίαση ή την καταστρατήγηση των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Πρόκειται για σημαντική μετατόπιση της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Μέχρι τώρα, μεγάλο μέρος της πίεσης επικεντρωνόταν στο ίδιο το ρωσικό πετρέλαιο, στο price cap, στη μεταφορά του και στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο».
Τώρα η ΕΕ μπορεί να μετακινήσει την πίεση στο επόμενο στάδιο της αλυσίδας: στις εγκαταστάσεις εκτός Ρωσίας που μετατρέπουν το ρωσικό αργό σε εμπορεύσιμα προϊόντα.
Γιατί το Kulevi μπήκε πρώτο στη λίστα
Το Kulevi Oil Refinery βρίσκεται στη Γεωργία, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.
Στην επίσημη απόφαση του Συμβουλίου αναφέρεται ότι η εγκατάσταση χρησιμοποιείται για επεξεργασία ή διύλιση αργού και πετρελαϊκών προϊόντων ρωσικής προέλευσης, ενώ περιλαμβάνεται και η αιτιολογία περί διευκόλυνσης ή σημαντικής υπονόμευσης των ευρωπαϊκών περιοριστικών μέτρων.
Το μήνυμα συνεπώς δεν απευθύνεται μόνο στη συγκεκριμένη επιχείρηση.
Απευθύνεται σε κάθε διυλιστήριο εκτός Ρωσίας που βασίζει μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου του στο φθηνότερο ρωσικό αργό.
Η γεωγραφία δεν αποτελεί πλέον προστασία από τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Το παράδοξο των έξι μηνών
Εδώ όμως εμφανίζεται η αντίφαση.
Οι Βρυξέλλες δημιούργησαν έναν μηχανισμό που θεωρητικά μπορεί να αποκόψει μια εγκατάσταση από ευρωπαϊκές συναλλαγές, αλλά στην πρώτη εφαρμογή του έδωσαν στον στόχο έξι μήνες για να προσαρμοστεί.
Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει ότι η απαγόρευση για το Kulevi τίθεται σε ισχύ σε έξι μήνες. Η Κομισιόν είναι ακόμη σαφέστερη: η καθυστέρηση αποσκοπεί στο να δοθεί χρόνος στο διυλιστήριο να διαφοροποιηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο.
Αυτό μπορεί να διαβαστεί με δύο εντελώς διαφορετικούς τρόπους.
Από τη μία πλευρά, αποτελεί αδυναμία: ένα καθεστώς κυρώσεων είναι αποτελεσματικό όταν προκαλεί άμεσο κόστος και όχι όταν προειδοποιεί εγκαίρως τον στόχο πώς να το αποφύγει.
Από την άλλη, μπορεί να αποτελεί συνειδητή στρατηγική αποτροπής.
Ο στόχος των Βρυξελλών δεν είναι απαραίτητα να κλείσουν ένα γεωργιανό διυλιστήριο. Είναι να το αναγκάσουν να σταματήσει να αγοράζει ρωσικό αργό.
Εάν το Kulevi εγκαταλείψει τις ρωσικές προμήθειες πριν από τον Ιανουάριο, η ΕΕ θα έχει επιτύχει τον ενεργειακό της στόχο χωρίς να χρειαστεί να εφαρμόσει τελικά την κύρωση.
Το 21ο πακέτο είναι πολύ μεγαλύτερο από το Kulevi
Η συγκεκριμένη κίνηση αποτελεί μόνο ένα τμήμα ενός πολύ ευρύτερου πακέτου.
Το 21ο πακέτο περιλαμβάνει 218 νέες καταχωρίσεις —48 φυσικά πρόσωπα και 170 οντότητες—, τη μεγαλύτερη παρτίδα ατομικών καταχωρίσεων των τελευταίων τεσσάρων ετών. Άρα ο αριθμός 216 που αναφέρεται στην αρχική πληροφορία χρειάζεται διόρθωση σε 218.
Παράλληλα:
- 41 ακόμη πλοία συνδεδεμένα με τον ρωσικό shadow fleet προστέθηκαν στους περιορισμούς.
- 33 επιπλέον ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τέσσερις τράπεζες τρίτων χωρών μπαίνουν σε transaction ban.
- 14 πλατφόρμες υπηρεσιών crypto τρίτων χωρών στοχοποιούνται.
- Επεκτείνονται οι περιορισμοί σε ρωσικά λιμάνια και αεροδρόμια.
- Δημιουργούνται πρόσθετα εργαλεία για LNG tankers.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι Βρυξέλλες προσπαθούν πλέον να χτυπήσουν ολόκληρο το οικοσύστημα που επιτρέπει στη Ρωσία να μετατρέπει το πετρέλαιο σε χρηματοδοτική ροή.
Το Ορμούζ άλλαξε ακόμη και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Υπάρχει όμως και μία ακόμη εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γεωπολιτική διάσταση.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ ανάγκασε την ΕΕ να προσαρμόσει ακόμη και τον μηχανισμό του πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο.
Το 21ο πακέτο αναστέλλει έως τις 15 Ιουλίου 2027 την αυτόματη προσαρμογή του oil price cap, ακριβώς ώστε η Ρωσία να μην επωφεληθεί από τις έκτακτες συνθήκες στην αγορά που έχει δημιουργήσει το κλείσιμο του Ορμούζ. Προβλέπεται πάντως δυνατότητα επανεξέτασης εάν υπάρξουν εξαιρετικές μεταβολές στην αγορά
Εδώ συναντώνται πλέον τρεις διαφορετικές ενεργειακές κρίσεις:
Ρωσία, Ιράν και παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Η ΕΕ θέλει να μειώσει τα έσοδα της Μόσχας, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει εργαλεία που θα περιορίσουν απότομα την προσφορά και θα εκτοξεύσουν ακόμη περισσότερο τις διεθνείς τιμές εν μέσω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο.
Η νέα μάχη είναι τα διυλιστήρια τρίτων χωρών
Αυτό ακριβώς κάνει το Kulevi τόσο σημαντικό.
Εάν το μοντέλο λειτουργήσει, η ΕΕ αποκτά έναν μηχανισμό με τον οποίο μπορεί να απευθύνει ουσιαστικά το ίδιο μήνυμα σε εγκαταστάσεις πολύ μακρύτερα από τη Γεωργία:
«Μπορείτε να αγοράζετε ρωσικό πετρέλαιο — αλλά τότε κινδυνεύετε να χάσετε την πρόσβαση στις συναλλαγές με την Ευρώπη».
Το οικονομικό δίλημμα για ένα διυλιστήριο γίνεται επομένως πολύ διαφορετικό.
Το discount στο ρωσικό αργό πρέπει πλέον να συγκριθεί όχι μόνο με τον κίνδυνο κυρώσεων στη μεταφορά ή στις πληρωμές, αλλά και με το ενδεχόμενο αποκλεισμού ολόκληρης της εγκατάστασης από ευρωπαϊκές συναλλαγές.
Το πραγματικό τεστ έρχεται στις 25 Ιανουαρίου
Η υπόθεση Kulevi θα αποτελέσει το πρώτο τεστ αξιοπιστίας του νέου μηχανισμού.
Εάν το διυλιστήριο εγκαταλείψει το ρωσικό αργό, οι Βρυξέλλες θα μπορούν να υποστηρίξουν ότι πέτυχαν τον στόχο χωρίς να χρειαστεί να προκαλέσουν νέα αναστάτωση στην αγορά.
Εάν συνεχίσει όμως τις συναλλαγές και η ΕΕ τελικά υποχωρήσει, το αποτέλεσμα θα είναι αντίστροφο: θα έχει αποκαλύψει ότι το νέο της όπλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί περισσότερο ως απειλή παρά ως κύρωση.
Γι’ αυτό η 25η Ιανουαρίου 2027 έχει μεγαλύτερη σημασία από μια ημερομηνία εφαρμογής.
Θα δείξει εάν η Ευρώπη περνά πραγματικά στη λογική των εξωεδαφικών ενεργειακών κυρώσεων — ή αν εξακολουθεί να φοβάται το κόστος που συνεπάγεται η πλήρης εφαρμογή τους.
Πηγή: pagenews.gr