Η μάχη για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες περνά στην επόμενη και πολύ πιο επικίνδυνη φάση της.
Τα 15 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας πραγματοποιούν την Παρασκευή 21 Αυγούστου τη δεύτερη κεκλεισμένων των θυρών ενδεικτική ψηφοφορία για την ηγεσία του ΟΗΕ. Όμως πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη το πραγματικό παιχνίδι ισχύος: ποιος από τους υποψηφίους μπορεί να περάσει χωρίς να πέσει πάνω σε ένα από τα πέντε βέτο.
Η επικεφαλής της UNCTAD και πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα Ρεβέκα Γκρίνσπαν μπαίνει στον νέο γύρο ως φαβορί, μετά την καθαρή πρωτιά της στην πρώτη ψηφοφορία.
Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ποιος ψήφισε εναντίον της.
Γκρίνσπαν μπροστά – Αλλά μία ψήφος μπορεί να τα ανατρέψει όλα
Στο πρώτο straw poll της 30ής Ιουλίου, η Γκρίνσπαν συγκέντρωσε 10 ψήφους «encourage», τέσσερις «no opinion» και μόλις μία «discourage».
Πίσω της βρέθηκε η Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ της Γουιάνας με εννέα θετικές ψήφους και τρίτος ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι με επτά.
Αριθμητικά, η Γκρίνσπαν έχει αποκτήσει σαφές προβάδισμα.
Πολιτικά, όμως, η μία αρνητική ψήφος είναι πολύ σημαντικότερη από όσο φαίνεται.
Στους πρώτους γύρους δεν διαφοροποιούνται τα ψηφοδέλτια των πέντε μόνιμων μελών από εκείνα των δέκα αιρετών. Επομένως, δεν γνωρίζουμε εάν το μοναδικό «discourage» προήλθε από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο.
Εάν προήλθε από έναν από τους P5 και μετατραπεί αργότερα σε βέτο, το σημερινό προβάδισμα μπορεί να αποδειχθεί χωρίς αξία.
Τα πέντε βέτο είναι η πραγματική κάλπη
Η επιλογή Γενικού Γραμματέα είναι ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου η επίσημη θεσμική διαδικασία του ΟΗΕ συναντά την ωμή γεωπολιτική ισχύ.
Το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη προβλέπει ότι ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ο νικητής χρειάζεται τουλάχιστον εννέα ψήφους στο Συμβούλιο και, κυρίως, να μην προσκρούσει σε κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη.
Ουάσιγκτον, Μόσχα, Πεκίνο, Παρίσι και Λονδίνο έχουν επομένως από ένα κλειδί για την πόρτα του 38ου ορόφου του ΟΗΕ.
Και μέχρι σήμερα δεν έχουν αποκαλύψει πλήρως τα χαρτιά τους.
Η Λατινική Αμερική ζητά τη σειρά της
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος ισχυρός παράγοντας.
Η άτυπη αρχή της γεωγραφικής εναλλαγής ενισχύει αυτή τη φορά τις υποψηφιότητες από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.
Η Γκρίνσπαν προέρχεται από την Κόστα Ρίκα, η Ροντρίγκες-Μπίρκετ από τη Γουιάνα, η Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα από τον Ισημερινό και ο Γκρόσι από την Αργεντινή.
Παράλληλα υπάρχει αυξανόμενη πίεση ώστε, έπειτα από οκτώ δεκαετίες και εννέα άνδρες Γενικούς Γραμματείς, ο ΟΗΕ να αποκτήσει για πρώτη φορά γυναίκα επικεφαλής.
Η Γκρίνσπαν συγκεντρώνει επομένως δύο ισχυρούς συμβολισμούς: Λατινική Αμερική και πρώτη γυναίκα Γενική Γραμματέας.
Αυτό όμως δεν της εξασφαλίζει το βέτο των μεγάλων δυνάμεων.
Ποιοι βρίσκονται στην κούρσα
Η επίσημη διαδικασία του ΟΗΕ καταγράφει μεταξύ των υποψηφίων τη Ρεβέκα Γκρίνσπαν, την Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ, τη Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα, τον Ραφαέλ Γκρόσι, τον Μάκι Σαλ και τον Ολάρα Οτούνου, ενώ η διαδικασία παραμένει ανοικτή σε νέες υποψηφιότητες.
Η Μισέλ Μπατσελέτ είχε αρχικά προταθεί από Χιλή, Βραζιλία και Μεξικό, αλλά η υποψηφιότητά της αποσύρθηκε επισήμως από τη Χιλή στις 25 Μαρτίου.
Συνεπώς, η τελική λίστα παραμένει δυναμική και το σημερινό φαβορί δεν είναι απαραίτητα εκείνο που θα φτάσει μέχρι το τέλος.
Και ξαφνικά… Μπέρμποκ
Την ίδια στιγμή έχει ανοίξει ένα δεύτερο, ιδιαίτερα πολιτικό μέτωπο μέσα στον ΟΗΕ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης Ανναλένα Μπέρμποκ.
Η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας έχει επιχειρήσει να δώσει μεγαλύτερη δημόσια διάσταση στην επιλογή του νέου Γενικού Γραμματέα, οργανώνοντας διαδραστικούς διαλόγους στους οποίους οι υποψήφιοι παρουσιάζουν το πρόγραμμά τους και δέχονται ερωτήσεις από κράτη-μέλη και την κοινωνία των πολιτών.
Οι διάλογοι αυτοί αποτελούν επίσημο μέρος της διαδικασίας που προβλέπεται από την απόφαση 79/327 της Γενικής Συνέλευσης.
Η Μπέρμποκ, όμως, επιχείρησε να πιέσει ώστε το Συμβούλιο Ασφαλείας να λαμβάνει υπόψη τη συμμετοχή των υποψηφίων σε αυτή τη δημόσια διαδικασία.
Και εκεί άρχισε η σύγκρουση.
ΗΠΑ και Ρωσία στην ίδια πλευρά απέναντι στην Μπέρμποκ
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι δύο δυνάμεις που συγκρούονται σχεδόν σε κάθε μεγάλο γεωπολιτικό μέτωπο βρέθηκαν στην ίδια πλευρά.
ΗΠΑ και Ρωσία αντέδρασαν στον διευρυμένο ρόλο που επιχειρεί να αποκτήσει η Μπέρμποκ.
Η αμερικανική πλευρά υποστήριξε ότι η πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης υπερβαίνει τις αρμοδιότητές της και ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας διατηρεί το δικαίωμα να εξετάσει τους υποψηφίους που θεωρεί κατάλληλους.
Ανάλογες επιφυλάξεις εξέφρασε και ο Ρώσος πρεσβευτής στον ΟΗΕ Βασίλι Νεμπένζια.
Η διαφωνία αγγίζει ένα πολύ βαθύτερο ερώτημα:
Ποιος πραγματικά επιλέγει τον Γενικό Γραμματέα; Τα 193 κράτη ή οι πέντε πυρηνικές δυνάμεις του Συμβουλίου Ασφαλείας;
Η μάχη για τον ΟΗΕ είναι μάχη για την παγκόσμια τάξη
Η φετινή διαδοχή αποκτά πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία από μια συνηθισμένη αλλαγή προσώπου.
Ο επόμενος Γενικός Γραμματέας θα αναλάβει έναν ΟΗΕ που βρίσκεται αντιμέτωπος με πολέμους, βαθιά αντιπαράθεση των μεγάλων δυνάμεων, κρίση χρηματοδότησης και αμφισβήτηση της ίδιας της πολυμερούς διεθνούς τάξης.
Ο Γκουτέρες ολοκληρώνει τη δεύτερη θητεία του στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ο διάδοχός του αναλαμβάνει την 1η Ιανουαρίου 2027.
Μέχρι τότε μπορεί να χρειαστούν αρκετοί ακόμη γύροι μυστικών ψηφοφοριών.
Η Γκρίνσπαν προηγείται.
Η Ροντρίγκες-Μπίρκετ παραμένει σε απόσταση αναπνοής.
Ο Γκρόσι διαθέτει το διεθνές προφίλ ενός υποψηφίου που μπορεί να επανέλθει δυναμικά.
Αλλά τελικά το όνομα που θα φτάσει στη Γενική Συνέλευση δεν θα είναι απλώς εκείνο που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους.
Θα είναι εκείνο που κανένας από τους πέντε ισχυρότερους παίκτες του ΟΗΕ δεν αποφάσισε να σκοτώσει με ένα βέτο.
Πηγή: pagenews.gr