Μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν δεν βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ αλλά χιλιάδες χιλιόμετρα ανατολικότερα: στην Κίνα.
Η μεγαλύτερη εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο κατάφερε να περιορίσει δραστικά τις αγορές αργού χωρίς να προκαλέσει αντίστοιχη ενεργειακή ασφυξία στην οικονομία της. Και αυτή η κινεζική «εξαφάνιση» εκατομμυρίων βαρελιών ημερήσιας ζήτησης από τη διεθνή αγορά αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που εμπόδισαν τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξευθούν ακόμη περισσότερο.
Το εντυπωσιακότερο στοιχείο που παρουσιάζει η Wall Street Journal είναι η κλίμακα της προσαρμογής: από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο του 2026, οι κινεζικές εισαγωγές αργού μειώθηκαν κατά περίπου 5,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως ή 48,9%. Το 2025 η Κίνα αγόραζε περίπου 11 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σχεδόν τα μισά από προμηθευτές της Μέσης Ανατολής.
Τα νούμερα πίσω από το κινεζικό «θαύμα»
- -48,9% οι εισαγωγές αργού Φεβρουάριο–Ιούνιο
- -5,8 εκατ. βαρέλια/ημέρα η μείωση των εισαγωγών
- 1–1,4 δισ. βαρέλια τα εκτιμώμενα συνολικά κινεζικά αποθέματα
- 71 εκατ. βαρέλια αντλήθηκαν από εμπορικά και διυλιστηριακά αποθέματα από τον Μάιο
- 71,6% έπεσε η χρησιμοποίηση δυναμικότητας 49 κρατικών διυλιστηρίων τον Μάιο
- Μόλις -1,6 εκατ. βαρέλια/ημέρα μειώθηκε η πραγματική ζήτηση πετρελαίου στο β΄ τρίμηνο
Η απόσταση ανάμεσα στην πτώση των εισαγωγών και στη σαφώς μικρότερη πτώση της κατανάλωσης αποκαλύπτει τι πραγματικά έκανε το Πεκίνο: αντί να ανταγωνιστεί τις υπόλοιπες οικονομίες για ακριβότερα βαρέλια εν μέσω πολέμου, χρησιμοποίησε τα ενεργειακά «μαξιλάρια» που είχε δημιουργήσει τα προηγούμενα χρόνια.
Το μεγάλο όπλο του Πεκίνου: Ένα «βουνό» πετρελαίου
Η Κίνα είχε προετοιμαστεί πριν ξεσπάσει η κρίση.
Το 2025 εκμεταλλεύτηκε τις χαμηλότερες τιμές ρωσικού και ιρανικού αργού για να δημιουργήσει τεράστια αποθέματα. Η EIA έχει υπολογίσει ότι κατά τη διάρκεια του 2025 το Πεκίνο πρόσθετε περίπου 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως στα αποθέματά του.
Το ακριβές μέγεθος παραμένει κρατικό μυστικό. Αναλυτές τοποθετούν όμως το συνολικό κινεζικό απόθεμα –στρατηγικό, εμπορικό και αποθηκευμένο στα διυλιστήρια– μεταξύ 1 και 1,4 δισ. βαρελιών.
Από τις αρχές Μαΐου, σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa που επικαλείται η WSJ, η Κίνα άντλησε περίπου 56 εκατ. βαρέλια από εμπορικά αποθέματα και άλλα 15 εκατ. από αποθέματα διυλιστηρίων.
Το ακόμη σημαντικότερο είναι ότι, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, το βασικό στρατηγικό απόθεμα της χώρας παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτο.
Έκοψε τα διυλιστήρια αντί να κυνηγήσει ακριβό πετρέλαιο
Το δεύτερο εργαλείο ήταν καθαρά διοικητικό.
Μετά την έναρξη του πολέμου, το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές βενζίνης, diesel και άλλων προϊόντων ώστε να προστατεύσει την εσωτερική αγορά. Οι περιορισμοί ανάγκασαν τα διυλιστήρια να μειώσουν την επεξεργασία αργού.
Τον Μάιο, ο μέσος βαθμός χρησιμοποίησης 49 κρατικών διυλιστηρίων υποχώρησε στο 71,6%, στο χαμηλότερο επίπεδο από την περίοδο της πανδημίας. Στο πρώτο εξάμηνο η παραγωγή διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκε κατά 5,6%, ενώ η παραγωγή πλαστικών προϊόντων κατά 4,9%.
Με απλά λόγια, το Πεκίνο επέλεξε να θυσιάσει μέρος της εξαγωγικής και διυλιστικής δραστηριότητας αντί να βγει πανικόβλητο στις αγορές για να αντικαταστήσει κάθε χαμένο βαρέλι.
Η ηλεκτροκίνηση μετατράπηκε σε γεωπολιτικό όπλο
Εδώ εμφανίζεται μια βαθύτερη αλλαγή.
Η τεράστια εξάπλωση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Κίνα έχει ήδη αρχίσει να περιορίζει τη δομική εξάρτηση των μεταφορών από το πετρέλαιο. Και όταν ήρθε η κρίση του Ιράν, αυτή η αλλαγή αποδείχθηκε εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας.
Ακόμη και στις μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων υπήρχε εναλλακτική.
Οι υψηλότερες τιμές των αεροπορικών καυσίμων επιβάρυναν τις πτήσεις και οι επιβάτες εσωτερικού μειώθηκαν κατά 8% τον Μάιο και 7% τον Ιούνιο σε ετήσια βάση. Αντίθετα, οι σιδηροδρομικές μετακινήσεις άντεξαν καλύτερα, καθώς το κινεζικό σιδηροδρομικό δίκτυο είναι ηλεκτροκίνητο και τροφοδοτείται από ένα σύστημα ηλεκτροπαραγωγής που βασίζεται κυρίως σε άνθρακα και ΑΠΕ.
Και μετά ήρθε ο… άνθρακας
Υπάρχει όμως και μια λιγότερο «πράσινη» πλευρά της κινεζικής στρατηγικής.
Η Κίνα έχει επενδύσει επί χρόνια στην παραγωγή υγρών καυσίμων και χημικών προϊόντων από άνθρακα. Μόνο το 2024, η παραγωγή προϊόντων από άνθρακα αντιστοιχούσε περίπου στην επεξεργασία 300 εκατ. βαρελιών αργού – σχεδόν όσο ένας μήνας κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου εκείνης της χρονιάς.
Στη Xinjiang, μάλιστα, η παραγωγή νάφθας και diesel από άνθρακα σχεδόν διπλασιάστηκε το 2025. Η συγκεκριμένη βιομηχανική επιλογή, αμφιλεγόμενη από κλιματική άποψη, μετατράπηκε ξαφνικά σε σημαντικό ενεργειακό «μαξιλάρι» όταν η κρίση του Ορμούζ χτύπησε την αγορά αργού.
Ο Ορμούζ αποκάλυψε τη νέα δύναμη της Κίνας
Η σημασία αυτής της στρατηγικής ξεπερνά κατά πολύ τα κινεζικά σύνορα.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου 20,9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ, ποσότητα αντίστοιχη περίπου με το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών. Το 89% του αργού και condensate που διερχόταν από το πέρασμα κατευθυνόταν προς την Ασία.
Η Κίνα ήταν επομένως ένας από τους πλέον εκτεθειμένους παίκτες σε ένα σοκ στον Περσικό Κόλπο.
Κι όμως, αντί η μεγαλύτερη εισαγωγέας πετρελαίου του κόσμου να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για τα λιγοστά διαθέσιμα φορτία, έκανε το αντίθετο: αποσύρθηκε προσωρινά από την αγορά.
Αυτό περιόρισε την παγκόσμια ζήτηση ακριβώς τη στιγμή που περιοριζόταν η προσφορά.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο γεωοικονομικό συμπέρασμα της κρίσης.
Η Κίνα έγινε άθελά της «κεντρική τράπεζα» του πετρελαίου
Η ενεργειακή πολιτική του Πεκίνου λειτούργησε σχεδόν όπως λειτουργεί μια κεντρική τράπεζα σε μια χρηματοπιστωτική κρίση: απορρόφησε το σοκ αντί να το μεταδώσει στην αγορά.
Η Κίνα είχε αγοράσει όταν το πετρέλαιο ήταν φθηνότερο, είχε γεμίσει τις δεξαμενές της και, όταν οι γεωπολιτικές συνθήκες επιδεινώθηκαν, περιόρισε τις αγορές της.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας δυνητικής ζήτησης εξαφανίστηκαν από τη spot αγορά.
Δεν είναι τυχαίο ότι, παρά την τεράστια αναστάτωση στον Περσικό Κόλπο, οι τιμές δεν παρέμειναν μόνιμα στα ακραία επίπεδα που πολλοί φοβούνταν. Ακόμη και στα μέσα Αυγούστου, όταν οι εξαγωγές αργού από τις χώρες του Κόλπου είχαν πέσει περίπου στα 9,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως από περίπου 18 εκατ. πριν από τον πόλεμο, η διεθνής αγορά συνέχιζε να εμφανίζει αξιοσημείωτη αντοχή.
Το επόμενο ρίσκο: Τι θα συμβεί όταν η Κίνα ξαναρχίσει να αγοράζει;
Και εδώ βρίσκεται η άλλη όψη της ιστορίας.
Η στρατηγική των αποθεμάτων δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον.
Η Kpler ήδη βλέπει τα κινεζικά διυλιστήρια να αυξάνουν σταδιακά τη δραστηριότητά τους και προβλέπει άνοδο των εισαγωγών αργού από 12,64 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο σε 12,92 εκατ. τον Αύγουστο, 13,29 εκατ. τον Σεπτέμβριο και 13,54 εκατ. τον Οκτώβριο.
Αν αυτή η επιστροφή συμπέσει με συνεχιζόμενους περιορισμούς στον Ορμούζ και προβλήματα στις εξαγωγές του Κόλπου, τότε ο παράγοντας που μέχρι σήμερα συγκρατούσε την αγορά μπορεί να λειτουργήσει προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Το μεγάλο ερώτημα για το πετρέλαιο δεν είναι πλέον μόνο τι θα κάνει το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Είναι πότε η Κίνα θα αποφασίσει ότι ήρθε η ώρα να ξαναγεμίσει τις δεξαμενές της.
Και όταν ο μεγαλύτερος αγοραστής αργού στον κόσμο επιστρέψει μαζικά στην αγορά, η επόμενη πετρελαϊκή αναταραχή μπορεί να ξεκινήσει όχι από την Τεχεράνη – αλλά από το Πεκίνο.
Πηγή: The Wall Street Journal – με στοιχεία EIA, Kpler, Vortexa και S&P Global