Μία από τις πιο αποκαλυπτικές παρεμβάσεις από το περιβάλλον του Αντώνη Σαμαρά έκανε στον ΣΚΑΪ ο στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού, Νίκος Τσιούτσιας.
Δεν ανακοίνωσε νέο κόμμα.
Δεν έδωσε ημερομηνία.
Δεν αποκάλυψε όνομα, έμβλημα ή ψηφοδέλτια.
Αλλά ούτε το διέψευσε.
Και όσο προχωρούσε η συζήτηση, έκανε κάτι πολιτικά σημαντικότερο: περιέγραψε με μεγάλη σαφήνεια τις διαχωριστικές γραμμές του Αντώνη Σαμαρά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και, μαζί, τα κοινωνικά και πολιτικά ακροατήρια στα οποία θα μπορούσε να απευθυνθεί μια νέα κίνηση του πρώην πρωθυπουργού.
Από τα ελληνοτουρκικά και την Κάσο μέχρι τη μεσαία τάξη, την ακρίβεια, την περιφέρεια, την οικογένεια και την ταυτότητα της Νέας Δημοκρατίας, η συνέντευξη έμοιαζε σε αρκετά σημεία με προσχέδιο πολιτικής πλατφόρμας.
Το νέο κόμμα και η απάντηση που δεν ήρθε ποτέ
Η ερώτηση τέθηκε από την αρχή.
Θα φροντίσει ο Αντώνης Σαμαράς για τους ανθρώπους της περιφέρειας με ένα καινούργιο κόμμα;
Ο Τσιούτσιας απέφυγε να απαντήσει ευθέως, αλλά η φράση που χρησιμοποίησε είχε ενδιαφέρον:
«Πείτε μου πότε θα έρθουν οι εκλογές, να σας πω πότε θα κάνει το κόμμα.»
Και όταν πιέστηκε για το εάν υπάρχει συγκεκριμένη πληροφόρηση ή προετοιμασία, απέφυγε και πάλι την επιβεβαίωση.
Η ίδια εικόνα επαναλήφθηκε στο τέλος της συνέντευξης.
Οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν ευθέως πώς θα λέγεται το νέο κόμμα, ποιο θα είναι το έμβλημά του και πότε θα ανακοινωθεί.
Η απάντησή του ήταν:
«Όπως είπα από την αρχή, δεν μπορώ να πω τίποτα.»
Δεν πρόκειται για ανακοίνωση κόμματος.
Αλλά πολιτικά έχει σημασία ότι, παρά τις αλλεπάλληλες ευκαιρίες που του δόθηκαν, δεν επέλεξε τη διάψευση.
«Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει κλείσει καμία πόρτα με την παράταξη»
Η μεγαλύτερη όμως πολιτική είδηση ήρθε όταν η συζήτηση πέρασε στη σχέση Σαμαρά με τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Τσιούτσιας απέρριψε την εκτίμηση ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει κλείσει τις πόρτες με την παράταξη:
«Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει κλείσει καμία πόρτα με την παράταξη.»
Και αμέσως μετά χάραξε μια εξαιρετικά σκληρή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ιστορική Νέα Δημοκρατία και τη σημερινή ηγεσία της:
«Υπάρχει το κόμμα του κυρίου Μητσοτάκη.»
Για να ακολουθήσει ακόμη πιο αιχμηρή επίθεση:
«Το κόμμα του κυρίου Μητσοτάκη είναι ένα σημιτικό ΠΑΣΟΚ.»
Αυτές οι φράσεις αποτυπώνουν ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη στρατηγική που φαίνεται να διαμορφώνεται γύρω από τον Σαμαρά.
Το μήνυμα δεν είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός εγκατέλειψε την παράταξη.
Το μήνυμα είναι ότι, κατά τη σαμαρική ανάγνωση, η σημερινή ΝΔ απομακρύνθηκε από την ιστορική πολιτική της ταυτότητα.
«Η λέξη Δεξιά ήταν απαγορευμένη»
Ο Τσιούτσιας συνέχισε την ίδια επιχειρηματολογία υποστηρίζοντας ότι επί χρόνια η κυβέρνηση απέφευγε ακόμη και την πολιτική αναφορά στη Δεξιά και την Κεντροδεξιά.
«Τόσα χρόνια ήταν απαγορευμένη η λέξη. Απαγορευμένη λέξη. Να λες Δεξιά και Κεντροδεξιά ήταν απαγορευμένο.»
Κατά την εκτίμησή του, η κυβέρνηση επανέρχεται τώρα σε αυτή τη ρητορική επειδή αντιλαμβάνεται τις δημοσκοπικές πιέσεις στον χώρο.
Έφερε μάλιστα στη συζήτηση τις αναφορές στον Γράμμο και το Βίτσι ως παράδειγμα αυτής της επιστροφής.
Το επιχείρημα είναι σαφές: το περιβάλλον Σαμαρά επιχειρεί να αμφισβητήσει ποιος δικαιούται να εκπροσωπεί πολιτικά την παραδοσιακή Κεντροδεξιά.
Μετωπική για τα «ήρεμα νερά»
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο ήταν τα ελληνοτουρκικά.
Ο Τσιούτσιας απέρριψε την κυβερνητική επιχειρηματολογία ότι και προηγούμενοι πρωθυπουργοί, μεταξύ αυτών και ο Σαμαράς, πραγματοποιούσαν συναντήσεις και διάλογο με την Τουρκία.
«Το επιχείρημα περί συναντήσεων, περί διαλόγου, είναι προφανώς αστείο. Κανένας δεν είπε να μην κάνεις διάλογο.»
Και εξήγησε πού θεωρεί ότι βρίσκεται η πραγματική διαφορά:
«Το ζήτημα δεν είναι εάν κάνεις διάλογο. Το θέμα είναι με ποιον μιλάς, τι λες όταν συζητάς, ποια είναι τα θέματα που θέτεις στο τραπέζι, πότε σταματάς έναν διάλογο, πότε τον επαναφέρεις, με ποιους όρους τον διεξάγεις.»
Κατά τον ίδιο, ο Σαμαράς είχε προειδοποιήσει εγκαίρως ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» δεν θα μεταβάλει τις πάγιες τουρκικές θέσεις.
«Ο Αντώνης Σαμαράς έχει προειδοποιήσει πολλά χρόνια ότι αυτή η πολιτική είναι λάθος. Η Τουρκία έχει σταθερότατες θέσεις.»
Και πρόσθεσε:
«Σήμερα η κυβέρνηση αποφάσισε ότι, ξέρετε, τα ήρεμα νερά δεν είναι και τόσο ήρεμα. Τα λέγανε αυτά κάποιοι άνθρωποι. Και δεν τα λέγανε για να περάσει η ώρα τους.»
«Με πειρατές δεν κάνεις διάλογο»
Ο συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού επανέφερε και μία από τις πιο χαρακτηριστικές θέσεις Σαμαρά για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
«Όταν ο κύριος Σαμαράς είδε την πρωτοφανώς παράνομη πράξη του τουρκολιβυκού και την επιχείρηση επιβολής τετελεσμένων, είπε: “Αυτό είναι πειρατεία και με πειρατές δεν κάνεις διάλογο”.»
Στη συνέχεια συνέδεσε την κριτική του με μια σειρά ανοικτών ελληνοτουρκικών θεμάτων.
«Έχουμε τη Γαλάζια Πατρίδα. Είδαμε τα θαλάσσια πάρκα. Έχουμε την Κάσο.»
Και χρησιμοποίησε την ηλεκτρική διασύνδεση ως επιχείρημα απέναντι στην κυβέρνηση:
«Αφού δεν ισχύει το τουρκολιβυκό στην πράξη, τότε στην Κάσο γιατί δεν ποντίστηκε το καλώδιο;»
Η επίθεση στον Γεραπετρίτη
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η κριτική του και προς τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη.
Ο Τσιούτσιας επανέφερε τη σύγκρουση που είχε προηγηθεί γύρω από τη στάση Σαμαρά απέναντι στα ελληνοτουρκικά και τη διαγραφή του πρώην πρωθυπουργού από τη ΝΔ.
«Γιατί διεγράφη ο κύριος Σαμαράς; Είχε άδικο για τα ήρεμα νερά; Ποιος είχε άδικο; Ο Σαμαράς ή ο Γεραπετρίτης;»
Και προχώρησε σε προσωπικά πολιτική επίθεση:
«Είναι πολύ λογικό ο κύριος Γεραπετρίτης να μην κατανοεί ούτε την πολιτική αντίληψη και ανάλυση του Αντώνη Σαμαρά ούτε του Κώστα Καραμανλή.»
Η αναφορά Καραμανλή δεν πέρασε απαρατήρητη από τους δημοσιογράφους.
Γιατί έβαλε στην εξίσωση τον Κώστα Καραμανλή
Όταν του επισημάνθηκε ότι τοποθετεί τον Κώστα Καραμανλή δίπλα στον Αντώνη Σαμαρά, ο Τσιούτσιας παρέπεμψε στις δημόσιες τοποθετήσεις του πρώην πρωθυπουργού.
«Δεν είναι ψέμα. Δημόσιες δηλώσεις επικαλούμαι. Σαφέστατα.»
Δεν προέκυψε από τη συνέντευξη οποιαδήποτε οργανωμένη πολιτική συμπόρευση Καραμανλή–Σαμαρά.
Η επιλογή όμως να αναφερθεί στον Κώστα Καραμανλή έχει πολιτική σημασία.
Επιτρέπει στο στρατόπεδο Σαμαρά να επιχειρεί να παρουσιάσει την κριτική προς την κυβέρνηση όχι ως προσωπική διαμάχη ενός πρώην πρωθυπουργού με τον Μητσοτάκη, αλλά ως βαθύτερο προβληματισμό μέσα στην ιστορική Κεντροδεξιά.
Belharra και «Ασπίδα του Αχιλλέα»: «Αυτά είναι επικοινωνία, δεν είναι πολιτική»
Μία ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στιγμή ήρθε όταν στη συζήτηση τέθηκε η μεγάλη ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Οι δημοσιογράφοι επισήμαναν τις Belharra και την «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Ο Τσιούτσιας δεν αμφισβήτησε τη σημασία των εξοπλισμών.
Αμφισβήτησε όμως ότι αρκούν για να αποδείξουν την επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής.
«Δεν αντιλέγει κανείς ότι είναι σημαντική η ενίσχυση της αμυντικής ισχύος. Αλλά αυτό είναι άλλο από την εξωτερική πολιτική της χώρας.»
Και συμπύκνωσε την κριτική του σε μία φράση:
«Αυτά είναι επικοινωνία, δεν είναι πολιτική.»
Πρόκειται για ένα από τα πλέον ευθέα χτυπήματα στο κυβερνητικό αφήγημα ότι η Ελλάδα είναι σήμερα ισχυρότερη αμυντικά και γεωπολιτικά.
«Η κυβέρνηση έχει διαλύσει τη μεσαία τάξη»
Από τα εθνικά, η συζήτηση πέρασε στην οικονομία.
Και εκεί ο Τσιούτσιας επέλεξε να χτυπήσει την κυβέρνηση στο ακροατήριο που αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες των εκλογικών νικών της ΝΔ:
τη μεσαία τάξη.
«Αυτή η κεντρώα κυβέρνηση του κυρίου Μητσοτάκη έχει διαλύσει τη μεσαία τάξη κανονικότατα.»
Κατηγόρησε την κυβέρνηση για υψηλή έμμεση φορολογία και για τα τεκμήρια, ενώ αντιπαρέβαλε την οικονομική πολιτική της περιόδου Σαμαρά.
«Στην πτωχευμένη Ελλάδα ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, κόντρα στην τρόικα, μείωσε τον ΦΠΑ στην εστίαση από το 23% στο 13%.»
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να προτείνει φορολογικές μειώσεις.
«Ο Αντώνης Σαμαράς έχει ήδη προτείνει τη μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση και σε ορισμένα βασικά είδη ανάγκης.»
Και πρόσθεσε:
«Έχει προτείνει την κατάργηση των τεκμηρίων.»
«Δεν μπορεί να υπάρχει παραγωγή με αυτό το κόστος ενέργειας»
Ο Τσιούτσιας συνέδεσε την ακρίβεια με δύο βασικούς παράγοντες.
«Το κόστος της ενέργειας είναι υπερβολικό.»
Και αμέσως μετά:
«Δεν μπορεί να υπάρχει βιομηχανική παραγωγή ούτε πρωτογενής τομέας με αυτό το κόστος της ενέργειας.»
Για να καταλήξει:
«Το βασικό αίτιο της ακρίβειας είναι δύο πράγματα: η ενέργεια και βεβαίως η φορολογική πολιτική της κυβέρνησης.»
Έτσι το οικονομικό αφήγημα που σκιαγραφείται δεν περιορίζεται σε μια γενική καταγγελία της ακρίβειας.
Συνδέει φόρους, παραγωγή, ενέργεια και μεσαία τάξη.
«Η Ελλάδα της απίσχνανσης»
Η τρίτη μεγάλη περιοχή πολιτικής στόχευσης είναι η περιφέρεια.
Η συνέντευξη ξεκίνησε από τη Λέσβο και την κατάσταση των αγροτών.
«Η υπόθεση της Λέσβου έχει μεγαλύτερο βάθος. Την παρακολουθούμε συστηματικά.»
Και στη συνέχεια:
«Οι αγρότες της Λέσβου ήταν σε κατάσταση απελπισίας.»
Ο Τσιούτσιας όμως διεύρυνε αμέσως το θέμα πέρα από το συγκεκριμένο νησί:
«Δεν είναι μόνο οι αγρότες της Λέσβου. Αυτή είναι η Ελλάδα της απίσχνανσης. Η Ελλάδα μιας ερημοποιημένης επαρχίας, η Ελλάδα που δεν έχει πρωτογενή παραγωγή.»
Έφερε ως παραδείγματα τη Μαγνησία, τις αποζημιώσεις και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, επιχειρώντας να παρουσιάσει ένα συνολικό πρόβλημα εγκατάλειψης της ελληνικής περιφέρειας.
Η κοινωνική ατζέντα και η «παραδοσιακή οικογένεια»
Ο Τσιούτσιας έβαλε στο τραπέζι και τις κοινωνικές επιλογές της κυβέρνησης.
Κατηγόρησε τη ΝΔ ότι προχώρησε σε πολιτικές τις οποίες, όπως υποστήριξε, δεν είχε παρουσιάσει στους ψηφοφόρους πριν από τις εκλογές.
«Είναι πράγματα που η κυβέρνηση υποσχέθηκε αλλά δεν τα έκανε και πράγματα τα οποία η κυβέρνηση δεν τα είπε αλλά τα έκανε.»
Και συνέδεσε αυτή την κριτική με τον θεσμό της οικογένειας και την εκπαιδευτική πολιτική.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση συμπληρώνει το ιδεολογικό περίγραμμα που επιχειρεί να χαράξει το περιβάλλον Σαμαρά: εθνικά θέματα, οικονομική πολιτική υπέρ της μεσαίας τάξης, περιφέρεια, πρωτογενής παραγωγή και κοινωνικά συντηρητικότερες θέσεις.
«Ο πολιτικός λόγος του Αντώνη Σαμαρά απευθύνεται σε όλους»
Εξαιρετικό ενδιαφέρον είχε η ερώτηση εάν ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά θα περιοριστεί αποκλειστικά σε πρόσωπα της Δεξιάς.
Ο Τσιούτσιας απέφυγε να μιλήσει για ψηφοδέλτια.
Έδωσε όμως σαφή απάντηση για το πολιτικό ακροατήριο:
«Ο πολιτικός λόγος του Αντώνη Σαμαρά απευθύνεται σε όλους.»
Και όταν ερωτήθηκε εάν θα μπορούσαν να εμφανιστούν δίπλα του ενεργοί πολίτες ή άνθρωποι που έχουν περάσει από άλλους πολιτικούς χώρους, απάντησε:
«Ο Αντώνης Σαμαράς είχε προσωπικές σχέσεις και φιλίες με ανθρώπους από όλους τους πολιτικούς χώρους. Με διανοούμενους, με καλλιτέχνες, με προσωπικούς φίλους.»
Είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο για το εύρος μιας πιθανής πολιτικής κίνησης.
Το μήνυμα δεν παραπέμπει σε ένα κόμμα που θα απευθύνεται αποκλειστικά στη σκληρή Δεξιά.
Παραπέμπει σε προσπάθεια συγκρότησης ενός ευρύτερου εθνικού-πατριωτικού και κοινωνικά συντηρητικού χώρου, με οικονομική αναφορά στη μεσαία τάξη.
«Ο στόχος είναι πάντα η πατρίδα»
Όταν η συζήτηση έφτασε στο προσωπικό κίνητρο του πρώην πρωθυπουργού και στην ηλικία του, ο Τσιούτσιας απέρριψε την ερμηνεία περί προσωπικής φιλοδοξίας.
«Όταν μιλάει ένας άνθρωπος ο οποίος έχει διατελέσει πρωθυπουργός, δεν είναι φιλοδοξία.»
Και συμπύκνωσε την απάντησή του σε μία φράση:
«Ο στόχος είναι πάντα η πατρίδα.»
Υπενθύμισε μάλιστα το παράδειγμα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ο οποίος ανέλαβε την πρωθυπουργία σε προχωρημένη ηλικία, για να απορρίψει το επιχείρημα ότι η ηλικία αποτελεί από μόνη της πολιτικό εμπόδιο.
«Υπάρχει κόσμος που δεν εκφράζεται»
Ο Τσιούτσιας επιχείρησε επίσης να εξηγήσει γιατί θεωρεί ότι υπάρχει πολιτικός χώρος για κάτι νέο.
Αναφέρθηκε στην αποχή, στους αναποφάσιστους και στη δημοσκοπική εικόνα.
«Βρισκόμαστε σε μια διαπιστωμένη έλλειψη πραγματικά κοινωνικής εκπροσώπησης.»
Και πρόσθεσε:
«Υπάρχει μια κοινωνική κινητικότητα με μια προσμονή για μια διαφορετική πολιτική έκφραση.»
Για να καταλήξει:
«Ένας κόσμος δεν εκφράζεται. Είναι ανεκπροσώπητος.»
Αυτή ίσως είναι η πολιτική φράση που εξηγεί καλύτερα το «γιατί» ενός ενδεχόμενου νέου κόμματος.
«Ο Σαμαράς διεγράφη – Δεν διέσπασε»
Όταν τέθηκε η κατηγορία ότι μία νέα κίνηση θα μπορούσε να διασπάσει ξανά τη Νέα Δημοκρατία, ο Τσιούτσιας αντέστρεψε πλήρως το επιχείρημα.
«Ο Αντώνης Σαμαράς διεγράφη.»
Και επανήλθε:
«Δύο χρόνια έχει διαγραφεί.»
Η πολιτική γραμμή είναι σαφής: εάν υπάρξει νέο κόμμα, το στρατόπεδο Σαμαρά θα επιχειρήσει να απορρίψει εκ των προτέρων την κατηγορία της διάσπασης, υποστηρίζοντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός βρέθηκε εκτός ΝΔ με απόφαση της σημερινής ηγεσίας.
Το 25% και η προειδοποίηση προς το Μαξίμου
Ο Τσιούτσιας έφτασε τελικά και στο εκλογικό πρόβλημα.
Όταν του τέθηκε το ενδεχόμενο ένα κόμμα Σαμαρά να αφαιρέσει κρίσιμες μονάδες από τη ΝΔ, απάντησε ότι το πρόβλημα της κυβέρνησης προϋπάρχει μιας τέτοιας κίνησης.
«Εάν η κυβέρνηση έχει φτάσει σήμερα να παλεύει με 25%, αυτό επιβεβαιώνει πλήρως ό,τι σας λέω.»
Στη συνέχεια απαρίθμησε όσα θεωρεί κυβερνητικές αποτυχίες:
«Τι φταίει; Η πανεπιστημιακή αστυνομία που το είπανε αλλά δεν το κάνανε; Οι φόροι που δεν το είπανε αλλά το κάνανε; Η διαφθορά; Η εγκατάλειψη της επαρχίας; Οι τιμές που ο άνθρωπος δεν μπορεί πια να πάει εύκολα στο σούπερ μάρκετ;»
Η στόχευση είναι εμφανής.
Το στρατόπεδο Σαμαρά επιχειρεί να πει ότι δεν δημιουργεί τη δυσαρέσκεια – έρχεται να την εκφράσει.
Δεν ανακοίνωσε κόμμα – Περιέγραψε όμως σχεδόν το «γιατί»
Αυτό είναι τελικά και το σημαντικότερο συμπέρασμα της συνέντευξης.
Ο Νίκος Τσιούτσιας δεν ανακοίνωσε νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά.
Δεν αποκάλυψε όνομα.
Δεν έδωσε ημερομηνία.
Δεν παρουσίασε ψηφοδέλτια.
Όμως απέφυγε επανειλημμένα να κλείσει τη συζήτηση με μια καθαρή διάψευση.
Και ταυτόχρονα περιέγραψε σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό αφήγημα πάνω στο οποίο θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια τέτοια κίνηση:
η ΝΔ του Μητσοτάκη, κατά τη σαμαρική ανάγνωση, έχει απομακρυνθεί από την ιστορική Κεντροδεξιά· η πολιτική των «ήρεμων νερών» απέτυχε· η μεσαία τάξη πιέζεται· η περιφέρεια αισθάνεται εγκαταλελειμμένη· η πρωτογενής παραγωγή υποχωρεί· και ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας αναζητεί διαφορετική πολιτική εκπροσώπηση.
Γι’ αυτό η σημαντικότερη φράση της συνέντευξης μπορεί τελικά να μην ήταν η απάντηση για το νέο κόμμα.
Ήταν αυτή:
«Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει κλείσει καμία πόρτα με την παράταξη. Υπάρχει το κόμμα του κυρίου Μητσοτάκη.»
Αν ο Αντώνης Σαμαράς αποφασίσει τελικά να προχωρήσει, αυτή ακριβώς η διάκριση μπορεί να γίνει η πολιτική αφετηρία της επόμενης σύγκρουσης στο εσωτερικό της Κεντροδεξιάς.
Πηγή: pagenews.gr