Δεν χρειάζεται η Ρωσία να πιστεύει ότι το ΝΑΤΟ βρίσκεται κοντά στη διάλυση για να αποφασίσει να το δοκιμάσει.
Αρκεί το Κρεμλίνο να θεωρεί ότι υπάρχει αρκετή αβεβαιότητα ανάμεσα στις επίσημες δεσμεύσεις της Συμμαχίας και στην πραγματική πολιτική βούληση των κρατών-μελών της.
Αυτό είναι το ανησυχητικό μήνυμα πίσω από μια σειρά περιστατικών στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, με παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Πολωνίας και της Ρουμανίας και επανειλημμένα επεισόδια με ρωσικά drones.
Στις 12 Αυγούστου, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο συνεδρίασε ειδικά για τις πρόσφατες παραβιάσεις και τα περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η ανακοίνωση ήταν ασυνήθιστα σαφής:
«Η Ρωσία φέρει την πλήρη ευθύνη για τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, οι οποίες είναι επικίνδυνες και απαράδεκτες και καταδεικνύουν την αυξανόμενη ανοχή της Ρωσίας στο ρίσκο».
Η τελευταία φράση είναι αυτή που έχει τη μεγαλύτερη σημασία.
Γιατί το πραγματικό πρόβλημα μπορεί να μην είναι μόνο τι έκανε η Μόσχα.
Είναι τι προσπαθεί να μάθει από την αντίδραση του ΝΑΤΟ.
Δεν δοκιμάζει μόνο τα σύνορα – Δοκιμάζει την αντίδραση
Η λογική μιας τέτοιας στρατηγικής είναι σχετικά απλή.
Μια περιορισμένη παραβίαση του εναέριου χώρου, ένα drone ή ένα περιστατικό που μπορεί να παρουσιαστεί ως αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία δεν ισοδυναμεί με εισβολή.
Δεν ενεργοποιεί αυτομάτως το Άρθρο 5.
Δεν υποχρεώνει τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να αποφασίσουν μέσα σε λίγες ώρες εάν θα πολεμήσουν τη Ρωσία.
Αλλά κάθε τέτοιο περιστατικό παράγει πληροφορία.
Πόσο γρήγορα αντιδρούν οι ένοπλες δυνάμεις;
Πόσο επιθετική είναι η πολιτική αντίδραση;
Υπάρχει διάθεση για κλιμάκωση;
Και κυρίως: πόσο ενωμένη παραμένει η Συμμαχία όταν η πρόκληση βρίσκεται κάτω από το ξεκάθαρο κατώφλι μιας ένοπλης επίθεσης;
Το ΝΑΤΟ απάντησε ότι παραμένει ενωμένο και αποφασισμένο να υπερασπιστεί κάθε συμμαχικό έδαφος, ενώ ανακοίνωσε περαιτέρω ενίσχυση της ολοκληρωμένης αεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο: ένα «μικρό» ρωσικό τεστ
Η πραγματική ανησυχία για το ΝΑΤΟ δεν είναι απαραίτητα μια μεγάλης κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ευρώπη.
Πολύ πιο περίπλοκο θα ήταν ένα περιορισμένο και προσεκτικά βαθμονομημένο επεισόδιο.
Μια ενέργεια αρκετά σοβαρή ώστε να απαιτεί αντίδραση, αλλά αρκετά περιορισμένη ώστε να δημιουργεί πολιτική συζήτηση για το εάν πράγματι δικαιολογείται στρατιωτική κλιμάκωση με μια πυρηνική δύναμη.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται το πρόβλημα της αποτροπής.
Το Άρθρο 5 είναι εξαιρετικά ισχυρό όταν ο αντίπαλος πιστεύει ότι θα εφαρμοστεί.
Γίνεται πολύ πιο επικίνδυνο όταν ο αντίπαλος αρχίζει να αναρωτιέται πού ακριβώς βρίσκεται το όριο εφαρμογής του.
Η πρώτη ρωγμή που βλέπει η Μόσχα: ευρωπαϊκή κόπωση
Η Ευρώπη δεν έχει εγκαταλείψει την Ουκρανία.
Ούτε υπάρχει σήμερα ένδειξη ότι το ΝΑΤΟ βρίσκεται κοντά σε πολιτική κατάρρευση.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πιέσεις.
Η αύξηση των αμυντικών δαπανών, η ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων πυρομαχικών και αντιαεροπορικών συστημάτων, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και οι οικονομικές πιέσεις στο εσωτερικό των κρατών δημιουργούν ένα ολοένα δυσκολότερο πολιτικό περιβάλλον.
Για τη ρωσική στρατηγική, δεν χρειάζεται όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες να στραφούν κατά της Ουκρανίας.
Αρκεί η λήψη μιας συλλογικής απόφασης να γίνει πιο αργή, πιο δύσκολη και περισσότερο πολιτικά ακριβή.
Σε μια κρίση, ακόμη και η καθυστέρηση έχει στρατηγική αξία.
Η δεύτερη ρωγμή: το αμερικανικό ερωτηματικό
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ζήτημα.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη προχωρήσει σε αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη.
Τον Μάιο, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε μείωση περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτικών από τη Γερμανία, με την απόφαση να προκαλεί ανησυχία ακόμη και σε Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες για το μήνυμα που θα μπορούσε να λάβει η Μόσχα.
Λίγες εβδομάδες αργότερα δημιουργήθηκε ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση: το Πεντάγωνο ακύρωσε προγραμματισμένη ανάπτυξη περίπου 4.000 στρατιωτών στην Πολωνία, προτού ο ίδιος ο Τραμπ ανακοινώσει αιφνιδιαστικά ότι οι ΗΠΑ θα έστελναν επιπλέον 5.000 στρατιώτες στη χώρα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει το ΝΑΤΟ.
Δημιουργεί όμως κάτι που στη στρατηγική αποτροπή μπορεί να είναι επικίνδυνο:
αβεβαιότητα.
Τραμπ και ΝΑΤΟ: Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι αριθμοί
Οι περίπου 5.000 στρατιώτες από μόνοι τους δεν καθορίζουν την ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.
Το πολιτικό μήνυμα έχει μεγαλύτερη σημασία.
Η Ευρώπη γνωρίζει ότι η Ουάσιγκτον θέλει να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του βάρους της άμυνας στους Ευρωπαίους συμμάχους και να αναπροσανατολίσει πόρους προς άλλες στρατηγικές προτεραιότητες.
Οι Ευρωπαίοι, από την πλευρά τους, προσπαθούν να ενισχύσουν τον δικό τους πυλώνα μέσα στο ΝΑΤΟ.
Η Γερμανία χρησιμοποίησε μάλιστα την αμερικανική απόφαση ως ακόμη ένα επιχείρημα για ταχύτερη ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Το μεταβατικό διάστημα όμως είναι αυτό που ενδιαφέρει τη Μόσχα.
Γιατί μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική αποτροπής χρειάζεται χρόνο για να αποκτήσει πλήρη στρατιωτική αξιοπιστία.
Η τρίτη αδυναμία: η γεωγραφία
Υπάρχει τέλος κάτι που καμία πολιτική απόφαση δεν μπορεί να αλλάξει: ο χάρτης.
Πολωνία, Ρουμανία και Βαλτικές χώρες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία διαθέτουν περιορισμένο στρατηγικό βάθος, ενώ το Suwałki Gap, ο στενός χερσαίος διάδρομος μεταξύ Πολωνίας και Λιθουανίας, παραμένει ένα από τα πλέον ευαίσθητα γεωστρατηγικά σημεία της Συμμαχίας.
Η άμυνα της ανατολικής πτέρυγας επομένως δεν εξαρτάται μόνο από τις δυνάμεις που βρίσκονται ήδη εκεί.
Εξαρτάται από την ταχύτητα με την οποία μεγαλύτερες συμμαχικές δυνάμεις μπορούν να μετακινηθούν ανατολικά σε περίπτωση κρίσης.
Και αυτό ακριβώς μετατρέπει τον χρόνο σε όπλο.
Τι μπορεί να ψάχνει πραγματικά ο Πούτιν
Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι κάθε παραβίαση αποτελεί μέρος ενός ενιαίου ρωσικού σχεδίου «χαρτογράφησης» της πολιτικής βούλησης του ΝΑΤΟ.
Αυτό πρέπει να παραμείνει σαφές.
Ωστόσο, ως στρατηγική ανάγνωση, τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια προσφέρουν στη Μόσχα πραγματικές πληροφορίες για τον τρόπο αντίδρασης της Συμμαχίας.
Κάθε περιστατικό αποκαλύπτει κάτι:
πόσο γρήγορα απογειώνονται μαχητικά,
πόσο γρήγορα επικοινωνούν οι κυβερνήσεις,
ποια γλώσσα χρησιμοποιεί το ΝΑΤΟ,
πόσο εύκολα δημιουργείται συναίνεση,
και πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει η Συμμαχία.
Η Ρωσία δεν χρειάζεται να προκαλέσει πόλεμο για να αποκτήσει αυτές τις πληροφορίες.
Η μεγάλη παγίδα: να κάνει λάθος η Μόσχα
Εδώ όμως βρίσκεται και ο πραγματικός κίνδυνος για τον Πούτιν.
Η Ρωσία μπορεί να διαβάσει την αυτοσυγκράτηση ως αδυναμία.
Μπορεί να ερμηνεύσει μια περιορισμένη απάντηση σε ένα drone ως ένδειξη ότι θα υπάρξει αντίστοιχη αυτοσυγκράτηση και απέναντι σε μια σοβαρότερη ενέργεια.
Και μπορεί να κάνει λάθος.
Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό του λεγόμενου gray-zone probing.
Όσο περισσότερο δοκιμάζει κανείς τα όρια χωρίς σοβαρές συνέπειες, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο πειρασμός να προχωρήσει λίγο παραπέρα.
Μέχρι τη στιγμή που ανακαλύπτει ότι πέρασε την πραγματική κόκκινη γραμμή.
Το ΝΑΤΟ πρέπει να κλείσει το «κενό αξιοπιστίας»
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο περισσότερα αντιαεροπορικά συστήματα.
Η ενίσχυση της αεράμυνας από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα είναι απαραίτητη και το ΝΑΤΟ έχει ήδη δεσμευθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Αλλά το πραγματικό ζήτημα είναι πολιτικό.
Η Μόσχα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι μια επίθεση στην Πολωνία, στη Ρουμανία ή στις Βαλτικές χώρες δεν θα προκαλέσει πρώτα εβδομάδες διαπραγματεύσεων για το ποιος θα αναλάβει το κόστος.
Αυτό σημαίνει μόνιμες δυνάμεις, προτοποθετημένο υλικό, επαρκή αποθέματα, κοινή χρηματοδότηση, αποτελεσματική αεράμυνα και —πάνω απ’ όλα— πολιτικές δεσμεύσεις που επιβιώνουν από εκλογές και αλλαγές κυβερνήσεων.
Από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα: Το πραγματικό τεστ μόλις αρχίζει
Το ΝΑΤΟ δηλώνει ότι παραμένει «ενωμένο και αποφασισμένο στην υπεράσπιση του συμμαχικού εδάφους».
Το κρίσιμο όμως για την αποτροπή είναι να το πιστεύει και η Μόσχα.
Γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα ότι ο Πούτιν έχει ήδη αποφασίσει να επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ.
Είναι να καταλήξει κάποια στιγμή στο συμπέρασμα ότι μπορεί να πραγματοποιήσει ένα περιορισμένο τεστ χωρίς να προκαλέσει ενιαία και αποφασιστική αντίδραση.
Τότε το «πείραμα» με drones, παραβιάσεις και γκρίζες ζώνες θα έχει περάσει σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
Και το πραγματικό τεστ δεν θα αφορά πλέον την αξιοπιστία της Ρωσίας.
Θα αφορά την αξιοπιστία του Άρθρου 5.
Πηγή: pagenews.gr