Η εικόνα της αγοράς πετρελαίου άλλαξε δραματικά μέσα σε μόλις 48 ώρες.
Την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, όταν το Al-Monitor κατέγραφε την επιστροφή του Brent πάνω από τα $100 για πρώτη φορά από τον Ιούλιο, το βασικό story ήταν η διεύρυνση του πολέμου Ιράν και οι επιθέσεις των Χούθι σε τέσσερις πόλεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.
Σήμερα, 11 Σεπτεμβρίου, η κατάσταση είναι πολύ σοβαρότερη.
Το Brent διαπραγματεύεται κοντά στα $108 το βαρέλι, έχοντας εκτιναχθεί περισσότερο από 6% στην προηγούμενη συνεδρίαση, ενώ το αμερικανικό WTI βρίσκεται περίπου στα $102. Το Brent οδεύει πλέον προς τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδό του από τον Ιούλιο.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για «Iran premium».
Η αγορά αρχίζει να τιμολογεί choke-point premium.
Από τα $100 στα $108 μέσα σε δύο ημέρες
Η κλιμάκωση είναι εντυπωσιακή.
Στις 9 Σεπτεμβρίου το Brent έκλεισε στα $101,21, με άνοδο 3,4%, έχοντας αγγίξει τα $101,58.
Μία ημέρα αργότερα, στις 10 Σεπτεμβρίου, ξεπέρασε τα $105, ενώ το WTI πέρασε τα $100 για πρώτη φορά από τον Μάιο.
Και σήμερα το Brent κινείται κοντά στα $108, με την αγορά να φοβάται ότι το ενεργειακό σοκ αποκτά πλέον δύο γεωγραφικά μέτωπα.
Το πρώτο βρίσκεται στο Ορμούζ.
Το δεύτερο στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Και ανάμεσά τους βρίσκεται η μεγαλύτερη πετρελαϊκή περιοχή του πλανήτη.
Οι Χούθι άλλαξαν την εξίσωση
Η μεγαλύτερη αλλαγή από το αρχικό δημοσίευμα της 9ης Σεπτεμβρίου είναι η εξέλιξη στην Υεμένη.
Οι Χούθι προχώρησαν κατά μήκος της δυτικής ακτής και κατέλαβαν τη Μόκα, ενώ η επέκταση της επιρροής τους προς το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ αυξάνει δραματικά την απειλή για την εμπορική ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η RBC Capital Markets προειδοποιεί ότι μια επιστροφή σε πλήρη πόλεμο Σαουδικής Αραβίας–Χούθι θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το σενάριο πολύ υψηλότερων τιμών πετρελαίου.
Και υπάρχει λόγος.
Μέχρι τώρα, το Ριάντ είχε έναν βασικό τρόπο να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο του Ορμούζ:
να στέλνει πετρέλαιο δυτικά.
Το μεγάλο σαουδαραβικό «by-pass» κινδυνεύει
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον East-West Pipeline, που μεταφέρει αργό από τις πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές της ανατολικής χώρας προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η μέγιστη δυναμικότητά του υπολογίζεται περίπου στα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Άρα, όταν το Ορμούζ έγινε επικίνδυνο, το Ριάντ μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτή τη χερσαία αρτηρία για να παρακάμψει τον Περσικό Κόλπο.
Τώρα όμως εμφανίζεται το μεγάλο πρόβλημα.
Αν το πετρέλαιο φτάσει στο Yanbu αλλά το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ γίνει επίσης επικίνδυνο, η Σαουδική Αραβία μπορεί να έχει παρακάμψει το ένα choke point μόνο για να συναντήσει το άλλο.
Αυτό είναι το νέο γεωενεργειακό ρίσκο που αρχίζει να τιμολογεί η αγορά.
Και τώρα απειλείται ο ίδιος ο East-West Pipeline
Υπάρχει ακόμη μία πολύ σοβαρή εξέλιξη.
Δορυφορικές εικόνες που κυκλοφόρησαν την Παρασκευή εμφανίζουν μεγάλες στήλες καπνού κοντά στον East-West Pipeline, δημιουργώντας υποψίες για νέο χτύπημα.
Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από τη Σαουδική Αραβία ή τη Saudi Aramco ούτε επιβεβαιωμένη διακοπή των ροών, επομένως το στοιχείο πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη.
Εάν επιβεβαιωθεί σοβαρή ζημιά, όμως, το επίπεδο κινδύνου αλλάζει.
Γιατί τότε δεν απειλείται μόνο το Ορμούζ.
Δεν απειλείται μόνο το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Απειλείται και η βασική χερσαία γέφυρα που συνδέει τα δύο άκρα της σαουδαραβικής πετρελαϊκής μηχανής.
Η Σαουδική Αραβία στη «μέγγενη»
Η γεωγραφία εξηγεί πλέον σχεδόν ολόκληρη την αγορά.
Στα ανατολικά της Σαουδικής Αραβίας βρίσκεται το Ορμούζ και η στρατιωτική πίεση του Ιράν.
Στα δυτικά βρίσκεται η Ερυθρά Θάλασσα και οι Χούθι.
Ανάμεσά τους βρίσκεται ο East-West Pipeline.
Και αυτό δημιουργεί για το Ριάντ κάτι που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες έμοιαζε ακραίο σενάριο:
ταυτόχρονη πίεση στην κύρια εξαγωγική διαδρομή, στην εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή και ενδεχομένως στην ίδια τη χερσαία παράκαμψη.
Τα σαουδαραβικά exports έχουν ήδη πέσει
Η πίεση δεν είναι θεωρητική.
Στοιχεία της Kpler που επικαλείται το NPR δείχνουν ότι οι σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου περιορίστηκαν τον προηγούμενο μήνα περίπου στα 3,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο σε περισσότερο από μία δεκαετία.
Αυτό έχει τεράστια σημασία.
Η Σαουδική Αραβία δεν είναι απλώς ένας μεγάλος παραγωγός.
Είναι ο παραγωγός που παραδοσιακά διαθέτει το μεγαλύτερο περιθώριο να λειτουργεί ως σταθεροποιητής της αγοράς.
Όταν όμως περιορίζεται η ίδια η δυνατότητα εξαγωγής, το spare capacity χάνει μέρος της αξίας του.
Δεν αρκεί να μπορείς να παράγεις περισσότερο πετρέλαιο. Πρέπει και να μπορείς να το βγάλεις από τη χώρα.
Το Ορμούζ παραμένει η πρώτη εστία
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Κάποια φορτία συνεχίζουν να περνούν από το Ορμούζ, όμως η ναυσιπλοΐα παραμένει περιορισμένη και επικίνδυνη. Στις 10 Σεπτεμβρίου αναφέρθηκαν δύο ακόμη πλοία που χτυπήθηκαν από άγνωστα βλήματα δυτικά του Khasab στο Ομάν.
Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence που επικαλείται σημερινή ανάλυση, από περισσότερα από 100 πλοία ημερησίως πριν από τον πόλεμο, η κίνηση είχε πέσει περίπου στα 12 πλοία την ημέρα την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, ενώ τα war-risk premiums είχαν φθάσει έως το 7,5%-10% της αξίας του πλοίου.
Αυτό δείχνει γιατί το πετρέλαιο μπορεί να ανεβαίνει ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του στενού.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να μηδενίσει τις ροές.
Αρκεί να κάνει τη μεταφορά ακριβή, επικίνδυνη και απρόβλεπτη.
Οι ΗΠΑ χτυπούν πλέον και τα ιρανικά tankers
Η άλλη μεγάλη μεταβολή είναι η αμερικανική στρατηγική.
Η CENTCOM ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα πλήγματα σε ιρανικά tankers μετά από απόπειρες του IRGC να χτυπήσει αμερικανικό πολεμικό πλοίο, διευρύνοντας την αντιπαράθεση από στρατιωτικούς στόχους στην ίδια την πετρελαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα του Ιράν.
Άρα δημιουργείται μια επικίνδυνη συμμετρία.
Το Ιράν επιχειρεί να αυξήσει το κόστος της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Οι ΗΠΑ επιχειρούν να αυξήσουν το κόστος εξαγωγής του ιρανικού πετρελαίου.
Και στη μέση βρίσκεται η παγκόσμια αγορά.
Από $70–$95 το καλοκαίρι, τώρα ξανά τριψήφιο Brent
Η αλλαγή ψυχολογίας είναι μεγάλη.
Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, το Brent είχε σε μεγάλο βαθμό προσαρμοστεί σε ένα «μερικώς κλειστό» Ορμούζ και κινούνταν κυρίως μεταξύ $70 και $95.
Η αγορά πίστευε ότι είχε μάθει να ζει με τον πόλεμο.
Αυτό τελείωσε αυτή την εβδομάδα.
Το Brent πέρασε τα $100 την Τετάρτη.
Τα $105 την Πέμπτη.
Και σήμερα βρίσκεται κοντά στα $108.
Δεν άλλαξε μόνο η προσφορά.
Άλλαξε η αντίληψη για τη διάρκεια και τη γεωγραφία του πολέμου.
Ο πραγματικός φόβος δεν είναι τα $108
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο.
Τα $108 δεν είναι από μόνα τους το ακραίο σενάριο.
Το Brent είχε φτάσει έως τα $126,41 στις 30 Απριλίου, μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Άρα η αγορά γνωρίζει ότι υπάρχει πολύ υψηλότερο επίπεδο στο οποίο μπορεί να κινηθεί.
Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν υπάρξει ταυτόχρονα:
σοβαρότερος περιορισμός στο Ορμούζ,
διακοπή ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ,
και πρόβλημα στον East-West Pipeline.
Εκεί πλέον δεν μιλάμε απλώς για risk premium.
Μιλάμε για φυσικό περιορισμό πολλαπλών εξαγωγικών διαδρομών ταυτόχρονα.
Η Ευρώπη θα νιώσει το σοκ γρήγορα
Για την Ευρώπη, η απειλή είναι διπλή.
Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερες μεταφορές, καύσιμα, βιομηχανική παραγωγή και νέα πληθωριστική πίεση.
Αλλά η αστάθεια στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ σημαίνει και ακριβότερη ναυτιλία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και του Σουέζ.
Άρα το σοκ δεν περνά μόνο από την τιμή του βαρελιού.
Περνά από ολόκληρο το logistics chain.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο σε μια στιγμή που οι κεντρικές τράπεζες προσπαθούν ήδη να διαχειριστούν τον νέο ενεργειακό πληθωρισμό.
Η αγορά πετρελαίου παύει να κοιτά μόνο την παραγωγή
Για χρόνια, οι traders παρακολουθούσαν κυρίως:
OPEC+.
Σαουδαραβικό spare capacity.
Αμερικανικό shale.
Κινεζική ζήτηση.
Τώρα πρέπει να παρακολουθούν και τον χάρτη.
Ορμούζ.
Yanbu.
East-West Pipeline.
Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Σουέζ.
Ακρωτήριο Καλής Ελπίδας.
Η ενεργειακή αγορά μετατρέπεται ξανά σε γεωγραφία πολέμου.
Το νέο σενάριο: όχι έλλειψη πετρελαίου, αλλά έλλειψη ασφαλών δρόμων
Αυτό είναι και το σημείο που διαφοροποιεί τη σημερινή κρίση από ένα κλασικό oil shock.
Ο κόσμος μπορεί να διαθέτει αρκετό πετρέλαιο στο έδαφος.
Το πρόβλημα είναι αν μπορεί να το μεταφέρει εκεί όπου χρειάζεται, με αποδεκτό κόστος και κίνδυνο.
Και αυτό αλλάζει ολόκληρη την εξίσωση.
Το Brent κοντά στα $108 δεν μας λέει μόνο ότι οι traders φοβούνται λιγότερη προσφορά. Μας λέει ότι αρχίζουν να φοβούνται λιγότερες ασφαλείς διαδρομές για την προσφορά που ήδη υπάρχει.
Αυτό είναι το πραγματικό update της 11ης Σεπτεμβρίου.
Ο πόλεμος Ιράν δεν πιέζει πλέον ένα μόνο choke point.
Αρχίζει να δημιουργεί μια αλυσίδα ενεργειακού στραγγαλισμού γύρω από ολόκληρη την Αραβική Χερσόνησο.
Και εάν Ορμούζ, East-West Pipeline και Μπαμπ αλ-Μαντέμπ βρεθούν ταυτόχρονα υπό σοβαρή πίεση, τα $100 δεν θα είναι το ταβάνι της αγοράς.
Θα είναι το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η δεύτερη φάση του ενεργειακού σοκ.
Πηγή: pagenews.gr