Το «όπλο» diesel του Τραμπ τρομάζει την Ευρώπη: Ποιοι σύμμαχοι θα πληρώσουν πρώτοι

Η Ουάσιγκτον εξετάζει τρόπους να κρατήσει περισσότερο diesel στην αμερικανική αγορά, καθώς οι τιμές έχουν εκτοξευθεί λόγω των πολέμων σε Ιράν και Ουκρανία. Ένα γενικευμένο εμπάργκο δεν έχει αποφασιστεί και ο Λευκός Οίκος το διαψεύδει. Όμως ακόμη και η απειλή περιορισμών προκαλεί συναγερμό στις Βρυξέλλες: Ευρώπη, Μεξικό και Λατινική Αμερική εξαρτώνται από τα αμερικανικά διυλιστήρια ακριβώς τη στιγμή που το Ορμούζ έχει ανατρέψει την παγκόσμια αγορά καυσίμων.

Μια απόφαση που θα μπορούσε να ξεκινήσει ως προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να ρίξει την τιμή του diesel για τους Αμερικανούς αγρότες και οδηγούς κινδυνεύει να μετατραπεί σε γεωπολιτικό πρόβλημα για τους ίδιους τους συμμάχους των ΗΠΑ.

Η συζήτηση για περιορισμό των αμερικανικών εξαγωγών diesel έχει προκαλέσει ήδη νευρικότητα από τις Βρυξέλλες μέχρι το Μεξικό.

Και ο λόγος είναι απλός.

Με τις αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο, τις δυσκολίες στις ροές μέσω Ορμούζ και τις απώλειες προσφοράς από άλλους μεγάλους παραγωγούς, τα αμερικανικά διυλιστήρια έχουν εξελιχθεί σε κρίσιμο προμηθευτή της παγκόσμιας αγοράς.

Εάν η Ουάσιγκτον κλείσει –έστω προσωρινά– αυτή τη στρόφιγγα, η πίεση δεν θα κατανεμηθεί ομοιόμορφα.

Θα χτυπήσει πρώτα όσους εξαρτώνται περισσότερο από το αμερικανικό diesel.

Και πολλοί από αυτούς είναι στρατηγικοί εταίροι των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ άνοιξε την πόρτα

Το θέμα δεν ξεκίνησε από μια θεωρητική συζήτηση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε δημοσίως ότι έχει ζητήσει από την κυβέρνησή του να εξετάσει το ενδεχόμενο περιορισμού των εξαγωγών.

«Είπα: “Ας μη στέλνουμε έξω το diesel”. Παράγουμε πολύ diesel», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Και υποσχέθηκε γρήγορη απόφαση.

Η πολιτική πίεση είναι μεγάλη.

Οι τιμές του diesel στις ΗΠΑ έχουν κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, πλήττοντας αγρότες, μεταφορικές εταιρείες και βιομηχανίες λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Ιδιαίτερα στις αγροτικές πολιτείες, Ρεπουμπλικανοί βουλευτές και γερουσιαστές ζητούν παρέμβαση.

Μετά ήρθε η διάψευση

Όμως μέσα στην ίδια την κυβέρνηση Τραμπ υπάρχει σοβαρή επιφύλαξη.

Μετά από δημοσιεύματα για πιθανή 90ήμερη απαγόρευση εξαγωγών, ο Λευκός Οίκος διέψευσε ότι έχει ληφθεί τέτοια απόφαση.

Ο υπουργός Ενέργειας Chris Wright πήγε ακόμη πιο μακριά.

«Το αμβλύ εργαλείο της απαγόρευσης των εξαγωγών diesel σίγουρα δεν λειτουργεί.»

Η εξήγησή του αποκαλύπτει το παράδοξο.

Εάν τα αμερικανικά διυλιστήρια δεν μπορούν να εξάγουν το diesel που παράγουν, μπορεί να γεμίσουν οι αποθηκευτικοί χώροι και να αναγκαστούν να μειώσουν συνολικά την παραγωγή.

Και τότε η παρέμβαση που υποτίθεται ότι θα έριχνε τις τιμές μπορεί τελικά να ασκήσει ανοδική πίεση στη βενζίνη και στα αεροπορικά καύσιμα.

Βρυξέλλες προς Ουάσιγκτον: «Πολύ κακή ιδέα»

Στην Ευρώπη, πάντως, ακόμη και η συζήτηση ήταν αρκετή για να σημάνει συναγερμός.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε δημοσίως.

Ο εκπρόσωπός της Olof Gill ξεκαθάρισε ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν με ανησυχία τις πληροφορίες.

«Πιστεύουμε ότι είναι μια πολύ κακή ιδέα.»

Και πρόσθεσε ότι μια διατάραξη των ροών θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Η Επιτροπή έστειλε ταυτόχρονα ένα σαφές διπλωματικό μήνυμα:

«Περιμένουμε από στενούς εταίρους να διαβουλεύονται μεταξύ τους πριν λάβουν μέτρα που επηρεάζουν κοινές αγορές.»

Γιατί φοβάται η Ευρώπη

Η εξάρτηση έχει αυξηθεί σημαντικά.

Η αμερικανική αγορά έχει γίνει μία από τις σημαντικότερες πηγές diesel για την Ευρώπη, ιδιαίτερα μετά τις μεγάλες αλλαγές που ακολούθησαν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τον Αύγουστο, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το μισό των εισαγωγών diesel της ΕΕ προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε επιμέρους αγορές η εξάρτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών με σημαντική έκθεση στις αμερικανικές ροές.

Και η βορειοδυτική Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου.

Στις 29 Σεπτεμβρίου η κρίσιμη ευρωπαϊκή συνεδρίαση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν περιορίζεται στις δηλώσεις.

Το Oil Coordination Group της ΕΕ συνεδριάζει την Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου.

Στο τραπέζι θα βρεθεί η κατάσταση των αποθεμάτων και η ασφάλεια εφοδιασμού των κρατών-μελών.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει συγκεκριμένη έλλειψη diesel στην ΕΕ.

Αλλά παρακολουθεί στενά την κατάσταση.

Και αυτό έχει σημασία.

Διότι το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ευρώπη έχει ήδη ξεμείνει από καύσιμο.

Είναι ότι ένας από τους βασικούς εναλλακτικούς προμηθευτές της συζητά περιορισμούς ακριβώς τη στιγμή που οι υπόλοιπες πηγές βρίσκονται υπό πίεση.

Το Ορμούζ άλλαξε ολόκληρη την εξίσωση

Εδώ βρίσκεται η γεωπολιτική διάσταση.

Η κρίση στο Ορμούζ προκαλεί ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.

Όταν μειώνεται η προσφορά από τον Περσικό Κόλπο, η τιμή αυξάνεται για όλους.

Ευρώπη, Ασία, Αφρική και Αμερική ανταγωνίζονται για λιγότερα διαθέσιμα φορτία.

Ένας αμερικανικός περιορισμός εξαγωγών θα λειτουργούσε διαφορετικά.

Δεν θα αύξανε απλώς την τιμή.

Θα ανακατεύθυνε διαθέσιμες ποσότητες προς την αμερικανική αγορά.

Με άλλα λόγια, θα μετέτρεπε μέρος ενός παγκόσμιου price shock σε γεωγραφικά στοχευμένο supply shock.

Πρώτο στον κίνδυνο το Μεξικό

Και κανείς δεν έχει περισσότερους λόγους να ανησυχεί από το Μεξικό.

Η χώρα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικών πετρελαϊκών προϊόντων και μεγάλο μέρος του μεταφορικού και παραγωγικού της συστήματος εξαρτάται από diesel που έρχεται από τις ΗΠΑ.

Η έκθεση δεν περιορίζεται στις αντλίες.

Το diesel κινεί:

• φορτηγά,
• αγροτικά μηχανήματα,
• εφοδιαστικές αλυσίδες,
• βιομηχανικές δραστηριότητες.

Και εδώ υπάρχει ένα παράδοξο για την Ουάσιγκτον.

Εάν ακριβύνουν οι μεξικανικές μεταφορές και η αγροτική παραγωγή, μέρος του κόστους μπορεί να επιστρέψει στις ΗΠΑ μέσω ακριβότερων εισαγόμενων προϊόντων.

Λατινική Αμερική: Το δεύτερο μέτωπο

Ανάλογη έκθεση υπάρχει και νοτιότερα.

Οικονομίες όπως το Περού, ο Ισημερινός και η Χιλή χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες εισαγόμενων καυσίμων σε μεταφορές, βιομηχανία και εξορύξεις.

Ειδικά η μεταλλευτική δραστηριότητα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στο diesel.

Έτσι μια αμερικανική παρέμβαση θα μπορούσε να μεταφερθεί:

από την αντλία στο ορυχείο,

από το ορυχείο στις διεθνείς τιμές μετάλλων,

και από εκεί σε παγκόσμιες βιομηχανικές αλυσίδες.

Και μετά υπάρχει το ΝΑΤΟ

Για την Ουάσιγκτον, όμως, το μεγαλύτερο κόστος μπορεί να μην είναι οικονομικό.

Μπορεί να είναι στρατηγικό.

Οι ΗΠΑ χρειάζονται τους Ευρωπαίους εταίρους τους για τη διαχείριση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και για την εφαρμογή των διεθνών κυρώσεων.

Εάν την ίδια στιγμή η Ουάσιγκτον περιορίσει τις ενεργειακές εξαγωγές προς αυτές τις χώρες για να προστατεύσει την εγχώρια αγορά της, η πολιτική εξίσωση γίνεται πολύ δυσκολότερη.

Για κυβερνήσεις στην Ευρώπη το ερώτημα θα είναι εύλογο:

πόσο αξιόπιστος ενεργειακός προμηθευτής είναι ένας σύμμαχος που μπορεί να περιορίσει τις εξαγωγές του όταν αυξάνονται οι δικές του εσωτερικές τιμές;

Η αξιοπιστία των ΗΠΑ ως ενεργειακού προμηθευτή

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο διακύβευμα.

Τα τελευταία χρόνια η Ουάσιγκτον προώθησε το αμερικανικό πετρέλαιο, LNG και προϊόντα διύλισης στην Ευρώπη ως μέρος της στρατηγικής διαφοροποίησης από τη Ρωσία.

Το βασικό επιχείρημα ήταν:

αγοράστε από έναν αξιόπιστο σύμμαχο.

Ένας περιορισμός στις εξαγωγές diesel θα δημιουργούσε προηγούμενο ότι αυτή η προσφορά μπορεί να τεθεί υπό εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς όταν οι τιμές στις ΗΠΑ ανεβαίνουν πολύ.

Και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει μακροπρόθεσμα τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και επιχειρήσεις αξιολογούν την ενεργειακή τους ασφάλεια.

Το παράδοξο της Ρωσίας

Υπάρχει και μία ακόμη γεωπολιτική παρενέργεια.

Εάν περιοριστεί η αμερικανική προσφορά, οι αγοραστές θα αναζητήσουν υποκατάστατα.

Και όσο λιγότερες είναι οι διαθέσιμες επιλογές τόσο μεγαλύτερο γίνεται το premium για κάθε εναλλακτικό βαρέλι.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει νέες εμπορικές διαδρομές και κίνητρα παράκαμψης κυρώσεων.

Το αποτέλεσμα θα ήταν εξαιρετικά παράδοξο:

μια αμερικανική πολιτική που σχεδιάζεται για να προστατεύσει τον Αμερικανό καταναλωτή θα μπορούσε εμμέσως να δυσκολέψει τη δυτική προσπάθεια περιορισμού ενεργειακών ροών από ανταγωνιστικές χώρες.

Το εσωτερικό ρήγμα στην κυβέρνηση Τραμπ

Αυτό εξηγεί γιατί στην Ουάσιγκτον δεν υπάρχει ακόμη ενιαία γραμμή.

Από τη μία βρίσκεται η πολιτική πίεση για άμεση μείωση των τιμών πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Από την άλλη βρίσκεται η ενεργειακή βιομηχανία και στελέχη της κυβέρνησης που προειδοποιούν ότι η απαγόρευση μπορεί να προκαλέσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει.

Ο Chris Wright έχει ταχθεί σαφώς εναντίον ενός blanket ban.

Η κυβέρνηση συζητά περισσότερο στοχευμένες ή εθελοντικές λύσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ποσότητα diesel στην εγχώρια αγορά χωρίς να κλείσουν πλήρως τις εξαγωγές.

Τρία σενάρια για την επόμενη κίνηση

Το πρώτο είναι να μην υπάρξει καθολική απαγόρευση.

Η κυβέρνηση μπορεί να πιέσει τα διυλιστήρια να αυξήσουν τις ποσότητες που διαθέτουν στην εσωτερική αγορά και να προχωρήσει σε άλλες ρυθμιστικές παρεμβάσεις.

Αυτό σήμερα εμφανίζεται περισσότερο συμβατό με τις δημόσιες τοποθετήσεις του υπουργείου Ενέργειας και του Λευκού Οίκου.

Το δεύτερο είναι να υπάρξει προσωρινός ουσιαστικός περιορισμός εξαγωγών, εάν η πολιτική πίεση από τις τιμές συνεχίσει να αυξάνεται.

Τότε Ευρώπη και Λατινική Αμερική θα αναγκαστούν να αναζητήσουν γρήγορα εναλλακτικά φορτία.

Υπάρχει όμως και τρίτο σενάριο:

στοχευμένοι περιορισμοί ή εξαιρέσεις για συγκεκριμένους εταίρους.

Και αυτό θα ήταν γεωπολιτικά το πιο ενδιαφέρον.

Diesel ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής;

Εάν η Ουάσιγκτον αποφάσιζε να εξαιρέσει ορισμένους συμμάχους από περιορισμούς, το diesel θα έπαυε να είναι απλώς ενεργειακό εμπόρευμα.

Θα μετατρεπόταν σε εργαλείο διπλωματίας.

Ποιος παίρνει αμερικανικό καύσιμο;

Ποιος έχει προτεραιότητα;

Ποιος θεωρείται στρατηγικός εταίρος;

Και με ποια ανταλλάγματα;

Αυτό θα άνοιγε ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο στην ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ.

Το δίλημμα Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή.

Από τη μία έχει μια άμεση εσωτερική πολιτική ανάγκη:

να μειώσει την πίεση από τις τιμές diesel.

Από την άλλη έχει ένα ευρύτερο στρατηγικό συμφέρον:

να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των συμμάχων στις αμερικανικές ενεργειακές προμήθειες.

Και τα δύο δεν είναι εύκολο να συμβιβαστούν.

Γιατί η κρίση στο Ορμούζ είναι εξωτερικός κίνδυνος που πιέζει σχεδόν όλους τους εισαγωγείς.

Ένας αμερικανικός περιορισμός, αντίθετα, θα είναι συνειδητή πολιτική επιλογή.

Η επόμενη ημερομηνία: 29 Σεπτεμβρίου

Γι’ αυτό η επόμενη κρίσιμη κίνηση δεν θα γίνει μόνο στην Ουάσιγκτον.

Θα γίνει και στις Βρυξέλλες.

Στις 29 Σεπτεμβρίου, το Oil Coordination Group θα εξετάσει την κατάσταση στα κράτη-μέλη και την ασφάλεια εφοδιασμού.

Εκεί θα αρχίσει να φαίνεται πόσο ευάλωτη είναι πραγματικά η Ευρώπη εάν οι ΗΠΑ περιορίσουν τις ροές.

Και στη συνέχεια όλα τα βλέμματα επιστρέφουν στον Λευκό Οίκο.

Όχι μόνο για το αν θα υπάρξει παρέμβαση.

Αλλά για το ποιον θα αφορά.

Γιατί στη σημερινή ενεργειακή κρίση υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο να κλείνει ένα στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα λόγω πολέμου και στο να κλείνει ένας εξαγωγικός διακόπτης με πολιτική απόφαση.

Το Ορμούζ αυξάνει το κόστος για ολόκληρη την αγορά. Μια αμερικανική στρόφιγγα θα μπορούσε να αποφασίσει ποιος θα μείνει χωρίς το καύσιμο.

Πηγή: pagenews.gr