Η Σαξονία-Άνχαλτ έδωσε στη Γερμανία ένα εκλογικό αποτέλεσμα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ακόμη μία περιφερειακή αναμέτρηση.
Η AfD κέρδισε τις εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου με 43,8%, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει μέχρι σήμερα σε εκλογές κρατιδίου, και εξασφάλισε 39 από τις 83 έδρες του νέου Landtag.
Η CDU περιορίστηκε στο 17,2%, καταγράφοντας το χειρότερο αποτέλεσμα της ιστορίας της στο κρατίδιο. Το BSW πέρασε οριακά το όριο με 5,3% και πήρε πέντε έδρες. SPD, Πράσινοι και Αριστερά κινήθηκαν γύρω στο 9%.
Το αποτέλεσμα δεν δίνει στην AfD αυτοδυναμία.
Αλλά την φέρνει τόσο κοντά σε αυτήν ώστε η συζήτηση για το γερμανικό Brandmauer, το πολιτικό «τείχος προστασίας» απέναντι στην άκρα δεξιά, αποκτά πλέον διαφορετικό χαρακτήρα.
Το Brandmauer δεν έπεσε νομικά – πιέζεται πολιτικά
Για δεκαετίες, η κεντρική γερμανική πολιτική αρχή ήταν απλή:
τα δημοκρατικά κόμματα μπορούν να διαφωνούν για τα πάντα, αλλά δεν συγκυβερνούν με την AfD και δεν στηρίζουν κυβερνήσεις που εξαρτώνται από αυτήν.
Η αρχή αυτή δεν έχει επισήμως εγκαταλειφθεί.
Κανένα από τα βασικά κόμματα του ομοσπονδιακού πολιτικού συστήματος δεν έχει ανακοινώσει συνασπισμό με την AfD.
Όμως η Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει πόσο δύσκολη γίνεται πλέον η εφαρμογή της.
Η AfD έχει 39 έδρες.
Η απόλυτη πλειοψηφία απαιτεί 42.
CDU, SPD και Πράσινοι μαζί συγκεντρώνουν μόλις 31.
Με άλλα λόγια, οποιαδήποτε κυβέρνηση χωρίς AfD απαιτεί εξαιρετικά σύνθετους συνδυασμούς.
Το BSW γίνεται ο κρίσιμος παίκτης
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πολιτική μεταβολή.
Το BSW της Sahra Wagenknecht δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να συμμετάσχει σε επίσημο συνασπισμό με την AfD.
Αλλά έχει αρχίσει να διαχωρίζει τον όρο «συγκυβέρνηση» από την «θεματική συνεργασία».
Η Wagenknecht δήλωσε ότι μια επίσημη coalition με την AfD δεν βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά θεωρεί δυνατή συνεργασία στο κοινοβούλιο σε συγκεκριμένα ζητήματα, όπως ενέργεια, δημόσια ραδιοτηλεόραση, εκπαίδευση και χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Αυτό είναι πολιτικά σημαντικό.
Γιατί το Brandmauer δεν δοκιμάζεται μόνο όταν δύο κόμματα υπογράφουν coalition agreement.
Δοκιμάζεται και όταν η ψήφος της AfD γίνεται αναγκαία για να περάσουν προτάσεις, προϋπολογισμοί ή θεσμικές αλλαγές.
Η συζήτηση για «ουδέτερο» πρωθυπουργό
Στη μετεκλογική συζήτηση εμφανίστηκε και η ιδέα ενός υποψηφίου πρωθυπουργού που δεν θα προέρχεται από την AfD ή από τα μεγάλα κόμματα και θα επιχειρεί να συγκεντρώνει ψήφους από διαφορετικές πλευρές.
Ακόμη κι αν ένα τέτοιο μοντέλο δεν προχωρήσει, δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.
Η βασική γραμμή «καμία συνεργασία με AfD» συγκρούεται με μία αριθμητική όπου σχεδόν ο μισός νέος Landtag ανήκει στην AfD.
Και όσο μεγαλώνει το κόμμα, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να σχηματίζονται σταθερές πλειοψηφίες αποκλειστικά εναντίον του.
Η Θουριγγία ήταν το πρώτο μεγάλο stress test
Η Γερμανία έχει ήδη δει μια αντίστοιχη εικόνα.
Στη Θουριγγία το 2024 η AfD αναδείχθηκε επίσης πρώτη δύναμη με περίπου 33%, αλλά αποκλείστηκε από την κυβέρνηση.
Για να γίνει αυτό, σχηματίστηκε η λεγόμενη Brombeer-Koalition μεταξύ CDU, BSW και SPD.
Το αποτέλεσμα ήταν μία κυβέρνηση με πολύ διαφορετικούς ιδεολογικούς εταίρους, ενωμένους σε μεγάλο βαθμό από την ανάγκη να παραμείνει η AfD εκτός εξουσίας.
Το μοντέλο όμως παρουσίασε γρήγορα προβλήματα συνοχής και το 2026 η κοινοβουλευτική ομάδα του BSW στη Θουριγγία διασπάστηκε, δημιουργώντας νέα προβλήματα σταθερότητας για την κυβέρνηση.
Η Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκεται τώρα μπροστά στο ίδιο πρόβλημα — αλλά με πολύ δυσκολότερη αριθμητική.
Η μεγάλη ρωγμή είχε εμφανιστεί ήδη στο Bundestag
Η Brandmauer είχε δεχθεί ισχυρό πλήγμα ήδη τον Ιανουάριο του 2025.
Τότε η CDU/CSU του Friedrich Merz έφερε στο Bundestag πρόταση για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.
Η πρόταση πέρασε με ψήφους της CDU/CSU, της FDP και της AfD. Συγκεκριμένα, υπέρ ψήφισαν 187 βουλευτές της CDU/CSU και 75 της AfD, μεταξύ άλλων.
Ο Merz είχε ξεκαθαρίσει ότι θα κατέθετε την πρόταση ανεξάρτητα από το ποιος θα την ψήφιζε.
Η επιλογή προκάλεσε σφοδρή πολιτική σύγκρουση.
Η Angela Merkel χαρακτήρισε την τακτική του λανθασμένη και υπενθύμισε προηγούμενη δέσμευσή του να αποφεύγονται κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που βασίζονται στην AfD.
Ο Merz απάντησε ότι το γεγονός ότι η AfD ψηφίζει μια πρόταση της CDU δεν ισοδυναμεί με συνεργασία μαζί της.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται σήμερα η βασική γερμανική διαφωνία.
Τι σημαίνει πραγματικά «συνεργασία» με την AfD;
Υπάρχουν πλέον τουλάχιστον τρία διαφορετικά επίπεδα:
επίσημος συνασπισμός,
σταθερή κοινοβουλευτική στήριξη,
και περιστασιακή σύμπτωση ψήφων.
Η CDU επιμένει ότι το πρώτο και το δεύτερο παραμένουν εκτός συζήτησης.
Οι επικριτές του Brandmauer όμως υποστηρίζουν ότι όσο αυξάνονται οι περιπτώσεις όπου κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες σχηματίζονται με ψήφους της AfD, η διάκριση γίνεται πολιτικά όλο και δυσκολότερη.
Δεν σημαίνει ότι η AfD μπήκε στην κυβέρνηση.
Σημαίνει ότι η ψήφος της αποκτά μεγαλύτερη πρακτική αξία.
Και αυτό είναι το νέο στοιχείο της Σαξονίας-Άνχαλτ
Με 43,8%, η AfD δεν είναι πλέον απλώς ένα ισχυρό κόμμα διαμαρτυρίας που μπορεί να απομονωθεί σχετικά εύκολα.
Είναι ο μεγαλύτερος κοινοβουλευτικός πόλος του κρατιδίου.
Η CDU απέχει περισσότερες από 26 μονάδες.
Το BSW έχει μόλις πέντε έδρες αλλά μπορεί να γίνει κρίσιμο στην αριθμητική.
Και τα υπόλοιπα κόμματα πρέπει να δημιουργήσουν εξαιρετικά ευρείες συμμαχίες για να κυβερνήσουν χωρίς την AfD.
Το Brandmauer επομένως μπορεί να παραμένει ως κομματική θέση.
Αλλά το κόστος της εφαρμογής του αυξάνεται.
Ο Ulrich Siegmund και η μάχη για μεμονωμένους βουλευτές
Η AfD γνωρίζει αυτή την αριθμητική.
Ο επικεφαλής της στο κρατίδιο, Ulrich Siegmund, έχει δηλώσει ότι θέλει να διεκδικήσει την πρωθυπουργία και να απευθυνθεί σε βουλευτές άλλων κομμάτων προκειμένου να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Το αν θα υπάρξουν πραγματικές αποχωρήσεις ή αποχές βουλευτών από άλλα κόμματα παραμένει ανοιχτό.
Ωστόσο η ίδια η στρατηγική δείχνει ότι η AfD δεν θεωρεί πλέον την πολιτική απομόνωσή της δεδομένη.
Η CDU αντιμετωπίζει στρατηγικό αδιέξοδο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά ίσως τη CDU.
Έχει δύο αντικρουόμενες πιέσεις.
Από τη μία, η ηγεσία επιμένει ότι δεν υπάρχει συνεργασία με την AfD.
Από την άλλη, ένα μεγάλο τμήμα της εκλογικής βάσης της ανατολικής Γερμανίας μετακινείται προς αυτήν.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ η CDU έπεσε στο 17,2%, σχεδόν 20 μονάδες κάτω από το προηγούμενο αποτέλεσμα.
Κάθε νέα ήττα αυξάνει επομένως την πίεση στο εσωτερικό της Χριστιανοδημοκρατίας για επανεξέταση της στρατηγικής απέναντι στην AfD.
Το πρόβλημα για τον Merz είναι πλέον ομοσπονδιακό
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αφορά μόνο τον Magdeburg.
Αφορά τον Friedrich Merz.
Ο καγκελάριος έχει επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο στην προσπάθεια να εμποδίσει την AfD να μετατραπεί σε κυβερνητική δύναμη, ενώ ταυτόχρονα έχει σκληρύνει τη στάση του CDU σε θέματα όπως η μετανάστευση.
Η εκλογική επίδοση όμως δείχνει ότι αυτή η στρατηγική δεν έχει ανακόψει την άνοδο της AfD στην ανατολική Γερμανία.
Και το δίλημμα γίνεται όλο και δυσκολότερο:
σκληρότερη απομόνωση;
μεγαλύτερη πολιτική σύγκλιση σε επιμέρους θέματα;
ή αναζήτηση νέων, ευρύτερων συνασπισμών κάθε φορά που η AfD αναδεικνύεται πρώτη;
Το Brandmauer δεν έχει καταρρεύσει – έχει αλλάξει λειτουργία
Θα ήταν υπερβολικό να ειπωθεί ότι το γερμανικό firewall έχει ήδη εξαφανιστεί.
Η AfD παραμένει εκτός των κυβερνήσεων των κρατιδίων.
Η CDU, η SPD, οι Πράσινοι και η Αριστερά δεν έχουν ανακοινώσει κυβερνητικό συνασπισμό μαζί της.
Αυτό είναι ουσιαστικό.
Αλλά η αρχική ιδέα του Brandmauer δεν ήταν μόνο να εμποδίζει έναν υπουργό της AfD να μπει στο υπουργικό συμβούλιο.
Ήταν να αποτρέπει την κανονικοποίηση της AfD ως αναγκαίου κοινοβουλευτικού εταίρου.
Και σε αυτό το επίπεδο η εικόνα έχει γίνει πιο σύνθετη.
Η ψηφοφορία του 2025 στο Bundestag έδειξε ότι μπορεί να σχηματιστεί πλειοψηφία με ψήφους της AfD χωρίς επίσημη συμφωνία.
Η Θουριγγία έδειξε πόσο δύσκολες κυβερνήσεις απαιτούνται για να κρατηθεί εκτός.
Και η Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει τι συμβαίνει όταν η AfD πλησιάζει μόνη της το 45%.
Το επόμενο τεστ είναι η κυβέρνηση, όχι οι δηλώσεις
Το κρίσιμο στοιχείο τώρα δεν θα είναι πόσες φορές CDU, SPD ή BSW θα επαναλάβουν ότι το Brandmauer ισχύει.
Θα είναι η κυβέρνηση που τελικά θα σχηματιστεί.
Εάν δημιουργηθεί μία καθαρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία χωρίς την AfD, το firewall θα έχει αντέξει ακόμη μία φορά — με σημαντικό όμως πολιτικό κόστος.
Εάν εμφανιστεί κυβέρνηση που εξαρτάται συστηματικά από ψήφους της AfD, τότε η συζήτηση αλλάζει.
Και εάν η AfD καταφέρει να εξασφαλίσει στήριξη ή αποχές από βουλευτές άλλων κομμάτων για την εκλογή πρωθυπουργού, η Γερμανία θα μπει σε εντελώς νέο πολιτικό έδαφος.
Η Σαξονία-Άνχαλτ επομένως δεν απέδειξε ότι το Brandmauer έπεσε.
Απέδειξε όμως κάτι ίσως πιο σημαντικό:
όσο μεγαλώνει η AfD, τόσο περισσότερο η γερμανική πολιτική αναγκάζεται να επαναδιαπραγματεύεται τι ακριβώς σημαίνει ότι το «τείχος» εξακολουθεί να υπάρχει.
Πηγή: pagenews.gr