AfD, Reform UK και RN: Το ίδιο κύμα της Δεξιάς, τρεις εντελώς διαφορετικές μάχες

AfD, Reform UK και Εθνικός Συναγερμός ανεβαίνουν πάνω στην ίδια ευρωπαϊκή δυσαρέσκεια, αλλά δεν πλησιάζουν την εξουσία με τον ίδιο τρόπο. Γερμανία, Βρετανία και Γαλλία διαθέτουν τρία διαφορετικά εκλογικά «φρένα» – και η αντιγραφή της λάθος συνταγής μπορεί τελικά να βοηθήσει εκείνους που επιχειρεί να σταματήσει.

Η εικόνα μοιάζει απλή: η ευρωπαϊκή ριζοσπαστική δεξιά ανεβαίνει.

Η AfD σάρωσε στη Σαξονία-Άνχαλτ με 43,8%, το Reform UK του Nigel Farage έχει μετατραπεί σε πραγματική απειλή για το βρετανικό κομματικό σύστημα και στη Γαλλία η Marine Le Pen δηλώνει ότι θα είναι υποψήφια για το Ελιζέ το 2027.

Μόνο που πίσω από αυτή την κοινή εικόνα κρύβονται τρεις πολύ διαφορετικές πολιτικές πραγματικότητες.

Οι αιτίες της ανόδου τους πράγματι μοιάζουν: μεταναστευτικό, κόστος ζωής, αίσθηση οικονομικής στασιμότητας, ανασφάλεια, δυσπιστία απέναντι στις παραδοσιακές ελίτ και αποσύνδεση μεγάλου τμήματος των ψηφοφόρων από τα ιστορικά κόμματα.

Αλλά άλλο πράγμα είναι γιατί ένας ψηφοφόρος επιλέγει AfD, Reform ή RN και άλλο πώς αυτή η ψήφος μετατρέπεται σε πραγματική εξουσία.

Και εκεί οι τρεις χώρες δεν μοιάζουν σχεδόν καθόλου.

Γερμανία: Η Brandmauer δοκιμάζεται στο 43,8%

Στη Γερμανία το κρίσιμο εμπόδιο για την AfD είναι πολιτικό και μετεκλογικό.

Το αναλογικό σύστημα μπορεί να την κάνει πρώτο κόμμα χωρίς να της δώσει αυτοδυναμία. Για χρόνια, η απάντηση των υπόλοιπων κομμάτων ήταν η περίφημη Brandmauer – το «τείχος προστασίας» που αποκλείει κυβερνητική συνεργασία με την AfD.

Η Σαξονία-Άνχαλτ όμως έδειξε πόσο δύσκολο γίνεται αυτό όσο μεγαλώνει η AfD.

Με 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασίασε την προηγούμενη επίδοσή της και αναδείχθηκε με τεράστια διαφορά πρώτη δύναμη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν τα υπόλοιπα κόμματα θέλουν να την αποκλείσουν, αλλά πόσο περίπλοκες και πολιτικά αντιφατικές κυβερνήσεις απαιτούνται για να το πετύχουν.

Και εμφανίστηκε ήδη η πρώτη ρωγμή.

Το BSW αποφάσισε να αποδεχθεί πρόσκληση της AfD για συνομιλίες σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα, όπως ενέργεια, εκπαίδευση και εξωτερική πολιτική, παρότι στελέχη του εξακολουθούν να απορρίπτουν επίσημο κυβερνητικό συνασπισμό.

Αυτό είναι το πραγματικό stress test της Brandmauer.

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταρρεύσει θεαματικά σε μία ημέρα. Μπορεί να διαβρωθεί σταδιακά μέσα από κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες, συνεργασίες σε επιμέρους πολιτικές και τελικά την αποδοχή ότι η AfD δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως κόμμα εκτός συστήματος.

Όσο πλησιάζει το 50%, τόσο ακριβότερος πολιτικά γίνεται ο αποκλεισμός της.

Βρετανία: Ο Farage δεν χρειάζεται καμία Brandmauer

Στη Βρετανία η γερμανική συνταγή σχεδόν δεν έχει εφαρμογή.

Το Reform UK δεν χρειάζεται να πείσει κάποιο άλλο κόμμα να το βάλει σε κυβερνητικό συνασπισμό.

Χρειάζεται να κερδίσει περισσότερες μονοεδρικές περιφέρειες από τους αντιπάλους του.

Το βρετανικό first-past-the-post μπορεί να λειτουργήσει βάναυσα: δεν ενδιαφέρεται ποιος συγκέντρωσε συνολικά το 50% της ψήφου εναντίον ενός κόμματος. Ενδιαφέρεται ποιος βγήκε πρώτος σε κάθε συγκεκριμένη περιφέρεια.

Έτσι, εάν Labour, Conservatives, Liberal Democrats και Greens διασπάσουν την αντι-Reform ψήφο, ο Farage μπορεί να κερδίζει έδρες με ποσοστά πολύ χαμηλότερα από την απόλυτη πλειοψηφία.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη βρετανική παγίδα.

Στη Γερμανία η μάχη για την απομόνωση της AfD γίνεται κυρίως μετά την κάλπη.

Στη Βρετανία η κρίσιμη μάχη πρέπει να κερδηθεί πριν κλείσουν οι κάλπες.

Δεν υπάρχει κυβερνητική πόρτα την οποία τα υπόλοιπα κόμματα μπορούν απλώς να αρνηθούν να ανοίξουν στον Farage.

Εάν το Reform κερδίσει αρκετές περιφέρειες, η πόρτα έχει ήδη ανοίξει από τους ψηφοφόρους.

Το βρετανικό παράδοξο: Η διασπασμένη αντιπολίτευση μπορεί να εκλέξει Reform

Γι’ αυτό και η συζήτηση περί βρετανικής Brandmauer κινδυνεύει να χάνει το βασικό σημείο.

Η πραγματική άμυνα απέναντι στο Reform, εφόσον τα υπόλοιπα κόμματα επιλέξουν στρατηγική αποκλεισμού του, δεν είναι ένα γερμανικού τύπου μετεκλογικό σύμφωνο.

Είναι η τακτική ψήφος και, στο ακραίο σενάριο, συμφωνίες μη ανταγωνισμού σε συγκεκριμένες περιφέρειες.

Αυτό όμως είναι πολιτικά πολύ δυσκολότερο.

Ένας ψηφοφόρος των Greens πρέπει να πειστεί να ψηφίσει Labour.

Ένας ψηφοφόρος των Liberal Democrats μπορεί να χρειαστεί να στηρίξει Conservative ή Labour.

Και κόμματα που ανταγωνίζονται για χρόνια πρέπει ουσιαστικά να παραδεχθούν ότι σε συγκεκριμένες περιφέρειες προτιμούν να χάσουν τα ίδια για να μην κερδίσει ο Farage.

Η Γερμανία χρειάζεται πειθαρχία των κομματικών ηγεσιών.

Η Βρετανία χρειάζεται συντονισμό εκατομμυρίων ψηφοφόρων.

Δεν είναι το ίδιο πρόβλημα.

Γαλλία: Η δεύτερη κάλπη είναι το πραγματικό «τείχος»

Η Γαλλία διαθέτει κάτι που δεν έχει ούτε η Γερμανία ούτε η Βρετανία: δεύτερο γύρο.

Το front républicain λειτουργεί ως μηχανισμός πολιτικού συντονισμού ανάμεσα στις δύο ψηφοφορίες.

Το 2024 φάνηκε πόσο ισχυρό μπορεί να είναι.

Το RN βγήκε πρώτο στον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών, όμως οι αποσύρσεις υποψηφίων και η μεταφορά ψήφων για να εμποδιστούν οι υποψήφιοί του συνέβαλαν στο να καταλήξει τρίτο σε αριθμό εδρών.

Η γαλλική άμυνα λοιπόν δεν βασίζεται πρωτίστως σε μετεκλογική απομόνωση.

Βασίζεται στο να πειστεί ο ψηφοφόρος της Αριστεράς να στηρίξει, εάν χρειαστεί, έναν κεντρώο – και ο κεντρώος έναν υποψήφιο της Αριστεράς – προκειμένου να αποκλειστεί το RN.

Αυτό είναι πολύ περισσότερο ζήτημα ψυχολογίας του ψηφοφόρου παρά κομματικής αριθμητικής.

Και όσο αυξάνεται η πόλωση, τόσο δυσκολότερο γίνεται.

Η Le Pen προσθέτει έναν τέταρτο παίκτη: τα δικαστήρια

Η γαλλική περίπτωση διαθέτει ακόμη μία ιδιαιτερότητα: τη δικαστική μεταβλητή.

Τον Ιούλιο, το Εφετείο του Παρισιού επικύρωσε την καταδίκη της Marine Le Pen για κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά τροποποίησε τις ποινές με τρόπο που άνοιξε ξανά, επί της αρχής, τον δρόμο για την προεδρική υποψηφιότητά της το 2027.

Η Le Pen ανακοίνωσε αμέσως:

«Απόψε είμαι υποψήφια στις προεδρικές εκλογές».

Προσέφυγε παράλληλα στην Cour de cassation. Η προσφυγή αναστέλλει επί του παρόντος την εκτέλεση των ποινών, περιλαμβανομένης της ηλεκτρονικής επιτήρησης, ενώ η τελική νομική εξέλιξη εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα στην πορεία προς τις εκλογές του 2027.

Έτσι, στη Γαλλία υπάρχουν ουσιαστικά τρία επίπεδα που μπορούν να επηρεάσουν την πορεία του RN προς την εξουσία:

η πρώτη κάλπη, ο δεύτερος γύρος και το δικαστικό ημερολόγιο.

Το λάθος της Ευρώπης: Βλέπει ένα κύμα και ψάχνει μία απάντηση

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο πολιτικό συμπέρασμα.

AfD, Reform και RN μπορούν να μοιράζονται πολιτικά μηνύματα, επικοινωνιακές τεχνικές, αντιμεταναστευτική ατζέντα ή ακόμη και κοινά διεθνή ακροατήρια.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουν την ίδια θεσμική αδυναμία.

Η AfD χρειάζεται να σπάσει την απομόνωσή της από τα άλλα κόμματα.

Το Reform χρειάζεται να εκμεταλλευθεί τη διάσπαση των αντιπάλων του σε ένα first-past-the-post σύστημα.

Το RN χρειάζεται να ξεπεράσει τον συντονισμό των ψηφοφόρων στον δεύτερο γύρο.

Ίδιο πολιτικό ρεύμα. Τρεις διαφορετικές κλειδαριές. Τρία διαφορετικά κλειδιά.

Το 43,8% αλλάζει ήδη το γερμανικό παιχνίδι

Η Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί ίσως το πιο άμεσο ευρωπαϊκό εργαστήριο.

Όταν ένα κόμμα που βρίσκεται πίσω από Brandmauer συγκεντρώνει σχεδόν 44%, η στρατηγική αποκλεισμού αρχίζει να παράγει όλο και δυσκολότερα κυβερνητικά σχήματα.

Η AfD δεν χρειάζεται απαραίτητα να πείσει ολόκληρη τη γερμανική πολιτική τάξη να συνεργαστεί μαζί της.

Χρειάζεται μία πρώτη ρωγμή.

Το BSW ήδη δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει μια απόλυτη Brandmauer σε επίπεδο επιμέρους πολιτικών και έχει δεχθεί να συνομιλήσει με την AfD. Ταυτόχρονα, όμως, η ομοσπονδιακή ηγεσία του BSW υπογραμμίζει ότι υπάρχουν σημαντικές πολιτικές διαφορές και δεν έχει προσχωρήσει σε πλήρη κυβερνητική συνεργασία.

Αυτό ακριβώς κάνει τη γερμανική περίπτωση τόσο κρίσιμη.

Η Brandmauer μπορεί να μη γκρεμιστεί.

Μπορεί απλώς να αποκτήσει πόρτες.

Ποιος κινδυνεύει περισσότερο να δει το σύστημά του να σπάει;

Η Βρετανία έχει ίσως το πιο απρόβλεπτο μηχανικό ρίσκο.

Στη Γερμανία υπάρχουν κόμματα που μπορούν ακόμη να σχηματίσουν συμμαχίες αποκλεισμού.

Στη Γαλλία υπάρχει δεύτερος γύρος που επιτρέπει στους ψηφοφόρους να αναθεωρήσουν και να συντονιστούν.

Στη Βρετανία δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία.

Εάν το Reform καταφέρει να συγκεντρώσει αποτελεσματικά την ψήφο του σε αρκετές περιφέρειες και οι αντίπαλοί του παραμείνουν κατακερματισμένοι, το first-past-the-post μπορεί να μετατρέψει ένα σχετικά περιορισμένο εθνικό ποσοστό σε δυσανάλογα μεγάλη κοινοβουλευτική δύναμη.

Και ο Farage αποκτά πλέον έναν ακόμη παράγοντα ισχύος: χρήματα.

Το Reform ανακοίνωσε δωρεές συνολικού ύψους £72 εκατ. από τους Ben Delo και Christopher Harborne, δίνοντάς του πρωτοφανείς πόρους για οργανωτές, data operations και στοχευμένες εκστρατείες στις κρίσιμες περιφέρειες.

Τι πρέπει πραγματικά να παρακολουθούμε

Όχι μόνο τα ποσοστά.

Στη Γερμανία, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα είναι ο πρώτος πολιτικός παίκτης που θα συνεργαστεί ουσιαστικά με την AfD.

Στη Βρετανία, είναι εάν η ψήφος απέναντι στο Reform θα παραμείνει κατακερματισμένη στις κρίσιμες μονοεδρικές περιφέρειες.

Στη Γαλλία, είναι εάν το front républicain εξακολουθεί να μπορεί να μεταφέρει πραγματικούς ψηφοφόρους από τη μία πλευρά του πολιτικού φάσματος στην άλλη – και πώς θα εξελιχθεί η δικαστική υπόθεση Le Pen πριν από το 2027.

Αυτές είναι τρεις διαφορετικές μάχες.

Και αυτό είναι το λάθος πίσω από τον εύκολο τίτλο περί «ακροδεξιού κύματος στην Ευρώπη».

Το κύμα μπορεί να είναι ευρωπαϊκό.

Ο τρόπος όμως με τον οποίο μετατρέπεται σε εξουσία παραμένει απολύτως εθνικός.

Πηγή: pagenews.gr