Ρωσία στις ευρωπαϊκές κάλπες: Bots, fake scandals και η νέα μάχη Πούτιν για Γερμανία και Γαλλία

Η Σουηδία προειδοποιεί ότι οι επόμενες ευρωπαϊκές εκλογές αποτελούν ιδανικό πεδίο για ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής. Στη Γερμανία fake videos και κατασκευασμένα σκάνδαλα έχουν ήδη εμφανιστεί πριν από τις κάλπες, ενώ η Γαλλία του 2027 εξελίσσεται στο μεγαλύτερο επόμενο stress test. Το πραγματικό όπλο της Μόσχας δεν είναι να πείσει τους Ευρωπαίους να αγαπήσουν τη Ρωσία — είναι να τους κάνει να μην εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον.

Η νέα ευρωπαϊκή εκλογική μάχη δεν διεξάγεται μόνο σε πλατείες, τηλεοπτικά debates και κομματικά επιτελεία.

Διεξάγεται και σε bot networks, fake videos, πλαστές «αποκαλύψεις» και αλγοριθμικά οικοσυστήματα που μπορούν να μετατρέψουν μια κατασκευασμένη ιστορία σε πολιτικό γεγονός μέσα σε λίγες ώρες.

Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει η Σουηδική Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας καθώς η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο διαδοχικών εκλογικών αναμετρήσεων.

Ο γενικός διευθυντής της υπηρεσίας Magnus Hjort έχει προειδοποιήσει ότι οι εκλογές προσφέρουν εξαιρετικές συνθήκες σε ξένους μηχανισμούς επιρροής που επιδιώκουν να πολώσουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Η Ρωσία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της ανησυχίας.

Η Σουηδία δεν είναι ο βασικός στόχος — και αυτό λέει πολλά

Το ενδιαφέρον είναι ότι η Στοκχόλμη δεν θεωρεί πως η ίδια αποτελεί σήμερα τον κυριότερο στόχο.

Η επίσημη εκτίμηση της σουηδικής υπηρεσίας είναι ότι δεν βρίσκεται σε εξέλιξη συντονισμένη μεγάλη ξένη επιχείρηση με στόχο τις αυριανές σουηδικές εκλογές.

Ο λόγος έχει στρατηγικό ενδιαφέρον.

Η Σουηδία διαθέτει ευρεία πολιτική συναίνεση γύρω από τη στήριξη στην Ουκρανία και τη θέση της χώρας στο ΝΑΤΟ.

Άρα το περιθώριο για να αξιοποιήσει η Μόσχα υφιστάμενες ρωγμές είναι μικρότερο.

Και αυτό δείχνει το βασικό μοντέλο της σύγχρονης παραπληροφόρησης:

δεν χρειάζεται να δημιουργήσεις έναν διχασμό από το μηδέν.

Είναι πολύ αποτελεσματικότερο να βρεις έναν υπάρχοντα και να τον μεγαλώσεις.

Γερμανία: Η επίθεση έχει ήδη αρχίσει

Στη Γερμανία, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά.

Οι αρχές ασφαλείας έχουν ήδη καταγράψει νέες απόπειρες ρωσικής επιρροής πριν από τις περιφερειακές εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Fake social media posts και παραποιημένα videos έχουν χρησιμοποιηθεί για να δυσφημήσουν υποψηφίους και να παρουσιάσουν τη γερμανική κοινωνία ως βαθιά διχασμένη.

Η γερμανική fact-checking έρευνα έχει εντοπίσει περισσότερες από 180 πλαστές αναρτήσεις στο πλαίσιο της επιχείρησης Matryoshka/Overload.

Οι ψευδείς ιστορίες είναι σχεδιασμένες για σοκ.

Υποψήφιοι εμφανίζονται να εμπλέκονται σε διαφθορά, σεξουαλικά εγκλήματα ή ακόμη και δολοφονίες.

Το περιεχόμενο συχνά χρησιμοποιεί λογότυπα γνωστών μέσων ενημέρωσης για να μοιάζει αυθεντικό.

Το Matryoshka model: Δεν χρειάζεται να πιστέψεις το ψέμα

Εδώ βρίσκεται το πραγματικά έξυπνο στοιχείο της μεθόδου.

Η επιχείρηση Matryoshka —ή Overload— δεν βασίζεται μόνο στην προσδοκία ότι ο πολίτης θα πιστέψει μια ψευδή είδηση.

Συχνά επιδιώκει κάτι διαφορετικό:

να αναγκάσει δημοσιογράφους, fact-checkers και influencers να ασχοληθούν με αυτήν.

Οι διακινητές προωθούν το περιεχόμενο σε δημοσιογράφους με μηνύματα του τύπου «δείτε αυτό το ρωσικό fake».

Ακόμη και εάν το δημοσίευμα διαψευστεί, έχει ήδη κερδίσει:

• προβολή,
• αναπαραγωγή,
• συζήτηση,
• αλγοριθμικό engagement.

Το ψέμα αποκτά οξυγόνο ακόμη και μέσα από τη διάψευσή του.

Το «Holiday» network: 1.200 bots και 50.000 παρεμβάσεις

Η ίδια η Σουηδία έχει ήδη δει πόσο βιομηχανική μπορεί να γίνει αυτή η διαδικασία.

Η Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας εντόπισε ένα δίκτυο που ονόμασε “Holiday”.

Περιλάμβανε περίπου 1.200 λογαριασμούς στο X και είχε πραγματοποιήσει περισσότερα από 50.000 posts, σχόλια και κοινοποιήσεις μέσα στο 2025 και το 2026.

Οι λογαριασμοί ξεκινούσαν συχνά με αθώα θέματα — διακοπές, αθλητισμός, καθημερινότητα.

Στη συνέχεια όμως μετατρέπονταν σε πολιτικά εργαλεία.

Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι διαφορετικοί λογαριασμοί του ίδιου δικτύου μπορούσαν να υποστηρίζουν αντίθετες θέσεις πάνω στο ίδιο ζήτημα.

Αυτό αποκαλύπτει τον πραγματικό στόχο.

Όχι να κερδίσει η μία άποψη.

Να αυξηθεί η σύγκρουση.

Το Κρεμλίνο δεν χρειάζεται να κάνει τους Ευρωπαίους φιλορώσους

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό σημείο.

Η ρωσική πληροφοριακή στρατηγική δεν χρειάζεται να πείσει έναν Γερμανό ή έναν Γάλλο ψηφοφόρο ότι ο Πούτιν έχει δίκιο.

Αρκεί να τον κάνει να πιστεύει ότι:

η κυβέρνησή του ψεύδεται,

τα μέσα ενημέρωσης αποκρύπτουν την αλήθεια,

οι εκλογές είναι χειραγωγημένες,

η βοήθεια στην Ουκρανία είναι σπατάλη,

και ο πολιτικός του αντίπαλος είναι επικίνδυνος ή διεφθαρμένος.

Η διάβρωση της εμπιστοσύνης είναι πολύ μεγαλύτερη στρατηγική νίκη από την παραγωγή φιλορωσικής συμπάθειας.

Η Ουκρανία γίνεται ιδανικό πεδίο

Η βοήθεια προς το Κίεβο αποτελεί ιδιαίτερα πρόσφορο θέμα για τέτοιες επιχειρήσεις.

Ο πόλεμος κοστίζει.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες.

Και σκάνδαλα διαφθοράς στην Ουκρανία προσφέρουν πραγματικά γεγονότα πάνω στα οποία μπορούν να στηθούν παραπλανητικές ή υπερβολικές αφηγήσεις.

Αυτό είναι σημαντικό:

η πιο αποτελεσματική παραπληροφόρηση δεν βασίζεται πάντοτε σε ένα ολοκληρωτικά κατασκευασμένο ψέμα.

Συχνά παίρνει ένα πραγματικό γεγονός και του αλλάζει την κλίμακα, το πλαίσιο ή το νόημα.

Γιατί η Γερμανία είναι ιδανικός στόχος

Η γερμανική πολιτική σκηνή διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά που κάνουν μια χώρα ελκυστική για πληροφοριακές επιχειρήσεις.

Υπάρχει:

ισχυρή άνοδος της AfD,

διαφωνία γύρω από την Ουκρανία,

πίεση για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες,

οικονομική ανασφάλεια,

και βαθύ χάσμα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Οι επόμενες εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στις 20 Σεπτεμβρίου αποτελούν ακόμη ένα τεστ.

Μετά το 43,8% της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, η πολιτική ένταση βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο.

Σε τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και ένα μικρό fake μπορεί να αποκτήσει δυσανάλογη πολιτική επίδραση.

Και μετά έρχεται η Γαλλία

Το μεγαλύτερο επόμενο ευρωπαϊκό stress test μπορεί να βρίσκεται στη Γαλλία.

Οι προεδρικές εκλογές του 2027 έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τη συμπεριφορά ολόκληρης της ΕΕ.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να επιταχύνουν σημαντικές αποφάσεις πριν από τη γαλλική κάλπη, ακριβώς επειδή θεωρούν πιθανή μια μεγάλη πολιτική ανατροπή στο Παρίσι.

Μια προεδρική εκλογή στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ προσφέρει πολύ μεγαλύτερη στρατηγική ανταμοιβή σε οποιονδήποτε επιδιώξει να επηρεάσει τον ευρωπαϊκό δημόσιο διάλογο.

Meta, TikTok και X μπαίνουν στο κάδρο

Γι’ αυτό ο Magnus Hjort μεταφέρει σημαντικό μέρος της ευθύνης στις μεγάλες πλατφόρμες.

Η λογική είναι απλή.

Οι κρατικές υπηρεσίες μπορούν να εντοπίζουν δίκτυα.

Οι δημοσιογράφοι μπορούν να διαψεύδουν fake content.

Αλλά οι πλατφόρμες ελέγχουν τον μηχανισμό διάδοσης.

Εάν ένα δίκτυο 1.200 bots μπορεί να παράγει δεκάδες χιλιάδες παρεμβάσεις πριν αφαιρεθεί, η μάχη έχει ήδη καθυστερήσει.

Το επιχειρηματικό μοντέλο των social media στηρίζεται στο engagement.

Και η πόλωση παράγει engagement εξαιρετικά αποτελεσματικά.

Ακριβώς εκεί συναντώνται το εμπορικό κίνητρο των πλατφορμών και η στρατηγική επιδίωξη ενός μηχανισμού παραπληροφόρησης.

Το πιο επικίνδυνο fake είναι ότι «οι εκλογές είναι fake»

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πιο λεπτό πρόβλημα.

Η υπερβολική φοβία για ξένη παρέμβαση μπορεί και η ίδια να υπονομεύσει μια εκλογική διαδικασία.

Αυτό είναι κάτι που έχει επισημάνει και η σουηδική υπηρεσία.

Εάν οι πολίτες πειστούν εκ των προτέρων ότι κάθε απρόσμενο αποτέλεσμα μπορεί να είναι προϊόν ξένης επέμβασης, τότε η εμπιστοσύνη στο ίδιο το εκλογικό σύστημα διαβρώνεται — ακόμη και χωρίς να έχει υπάρξει επιτυχής παρέμβαση.

Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο:

η δημοκρατία πρέπει να προειδοποιεί για την απειλή χωρίς να πείθει τους πολίτες ότι η απειλή είναι παντοδύναμη.

Η νέα μάχη της Ευρώπης είναι για την εμπιστοσύνη

Η Ρωσία διαθέτει στρατιωτική ισχύ.

Διαθέτει ενεργειακή ισχύ.

Αλλά στον υβριδικό πόλεμο διαθέτει και κάτι πολύ φθηνότερο:

τη δυνατότητα να εκμεταλλεύεται τις εσωτερικές αδυναμίες των αντιπάλων της.

Bots, AI-generated content και fake videos κοστίζουν ελάχιστα σε σύγκριση με ένα άρμα ή έναν πύραυλο.

Εάν όμως καταφέρουν να εντείνουν τον διχασμό, να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στις εκλογές και να κάνουν δυσκολότερη τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για την Ουκρανία, η στρατηγική απόδοση μπορεί να είναι τεράστια.

Γι’ αυτό το πραγματικό μέτωπο πριν από τις κάλπες σε Γερμανία και Γαλλία δεν είναι απλώς η καταπολέμηση των fake news.

Είναι η προστασία ενός πολύ πιο εύθραυστου αγαθού:

της εμπιστοσύνης ότι οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες εξακολουθούν να αποφασίζουν μόνες τους για το πολιτικό τους μέλλον.

Πηγή: pagenews.gr