Σουηδία: Η σκληρή Δεξιά υποχώρησε ενώ η ατζέντα της κέρδισε – Το μάθημα που κοιτάζει όλη η Ευρώπη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Σουηδία: Η σκληρή Δεξιά υποχώρησε ενώ η ατζέντα της κέρδισε – Το μάθημα που κοιτάζει όλη η Ευρώπη
Η Σουηδία έστειλε ένα πολιτικό μήνυμα που δύσκολα θα περάσει απαρατήρητο στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι Sweden Democrats δεν εξαφανίστηκαν.
Δεν κατέρρευσαν.
Αλλά για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές υποχώρησαν.
Από 20,5% το 2022 έπεσαν στο 17,5%, χάνοντας περίπου τρεις μονάδες, ενώ οι Moderates ανέβηκαν στο 19,8% και επανήλθαν στη δεύτερη θέση. Οι Social Democrats παρέμειναν πρώτο κόμμα με 28%.
Και εδώ βρίσκεται η πολιτική παραδοξότητα:
η σκληρή Δεξιά έχασε ποσοστό, αλλά πολλά από τα ζητήματα που έβαλε στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης — μετανάστευση, εγκληματικότητα, ένταξη, ασφάλεια — παραμένουν απολύτως κεντρικά.
Από 20,5% στο 17,5%
Το αποτέλεσμα έχει ιστορική σημασία για τους Sweden Democrats.
Το 2022 είχαν καταγράψει 20,5% και είχαν γίνει το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας, αποκτώντας καθοριστικό ρόλο στη συμφωνία Tidö και στην κοινοβουλευτική στήριξη της δεξιάς κυβέρνησης.
Το 2026 έπεσαν στο 17,5% και στις 62 έδρες, ενώ οι Moderates ανέβηκαν στις 70 έδρες.
Ο Tobias Andersson των Sweden Democrats αναγνώρισε ανοιχτά ότι το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό και απέδωσε μέρος της φθοράς στη μετάβαση από τον ρόλο της καθαρής αντιπολίτευσης σε έναν πιο σύνθετο ρόλο στήριξης της διακυβέρνησης.
Αυτό είναι το πρώτο μάθημα.
Όταν γίνεσαι μέρος της εξουσίας, πληρώνεις και το κόστος της
Για χρόνια οι Sweden Democrats μπορούσαν να λειτουργούν ως καθαρά αντισυστημική δύναμη.
Έλεγαν ότι τα παραδοσιακά κόμματα απέτυχαν.
Κατήγγειλαν την πολιτική μετανάστευσης.
Έβαζαν την εγκληματικότητα και τις συμμορίες στο κέντρο της ατζέντας.
Μετά το 2022 όμως βρέθηκαν σε διαφορετική θέση.
Δεν μπήκαν τυπικά στην κυβέρνηση, αλλά έγιναν κρίσιμος κοινοβουλευτικός εταίρος της συμφωνίας Tidö.
Και αυτό σημαίνει κάτι πολύ απλό:
όταν επηρεάζεις την εξουσία, αρχίζεις να χρεώνεσαι και τα αποτελέσματά της.
Η κριτική γίνεται δυσκολότερη όταν ένα μέρος της κυβερνητικής πολιτικής έχει τη δική σου σφραγίδα.
Το δεύτερο μάθημα: Το mainstream πήρε μέρος της ατζέντας
Εδώ όμως βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Οι Moderates και γενικότερα η σουηδική Κεντροδεξιά υιοθέτησαν τα τελευταία χρόνια πολύ σκληρότερη γραμμή σε ζητήματα όπως:
μετανάστευση, ένταξη, ασφάλεια, εγκληματικότητα, ποινές και αστυνόμευση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κόμματα έγιναν ίδια.
Σημαίνει όμως ότι το χάσμα μεταξύ «mainstream right» και Sweden Democrats μειώθηκε σε ορισμένα κρίσιμα θέματα.
Και όταν ο ψηφοφόρος βλέπει ότι μπορεί να πάρει πιο αυστηρή πολιτική χωρίς να επιλέξει το πιο ριζοσπαστικό κόμμα, η εκλογική εξίσωση αλλάζει.
Οι Moderates ξαναπήραν τη δεύτερη θέση
Αυτό αποτυπώθηκε καθαρά.
Οι Moderates έφτασαν στο 19,8%, έναντι 17,5% των Sweden Democrats.
Το αποτέλεσμα είχε ακόμη και συμβολική κοινοβουλευτική συνέπεια.
Μετά τις εκλογές του 2022, οι Sweden Democrats είχαν γίνει το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα και είχαν αποκτήσει την ιστορική αίθουσα της πρώτης βουλής ως χώρο συνεδριάσεων.
Μετά το 2026, οι Moderates την παίρνουν ξανά πίσω, επειδή επανήλθαν στη δεύτερη θέση.
Μικρή λεπτομέρεια;
Ναι.
Αλλά πολιτικά συμβολική.
Η νεολαία γύρισε πλάτη;
Οι Sweden Democrats φαίνεται επίσης να έχασαν έδαφος μεταξύ νεότερων ψηφοφόρων.
Ο Tobias Andersson αναφέρθηκε ευθέως σε απώλειες προς τους Moderates αλλά και σε χαμηλότερη επίδοση μεταξύ των νέων.
Αυτό έχει σημασία επειδή για χρόνια το κόμμα είχε επενδύσει έντονα στην εικόνα μιας ανερχόμενης δύναμης που σπάει τα παλιά κομματικά σχήματα.
Η νεότερη γενιά, όμως, μπορεί να αποδειχθεί πιο ευμετάβλητη απ’ όσο θεωρούν τα κόμματα.
Και όταν ζητήματα όπως ακρίβεια, στέγαση, εργασία και προσωπική οικονομική ασφάλεια ανεβαίνουν, η ταυτότητα και η μετανάστευση δεν είναι απαραίτητα οι μοναδικές προτεραιότητες.
Η Αριστερά κέρδισε τις έδρες, αλλά όχι με άνεση
Το αποτέλεσμα επίσης χρειάζεται προσοχή.
Δεν μιλάμε για «σαρωτική στροφή αριστερά».
Το μπλοκ Social Democrats, Left Party, Greens και Centre Party συγκέντρωσε 176 έδρες, ενώ M, SD, KD και L πήραν 173.
Τρεις έδρες διαφορά.
Αυτό είναι εξαιρετικά οριακό αποτέλεσμα.
Άρα το μήνυμα της κάλπης δεν είναι ότι η σουηδική κοινωνία εγκατέλειψε τη δεξιά ατζέντα.
Είναι ότι άλλαξε η κατανομή δύναμης μέσα στα δύο μεγάλα μπλοκ.
Το τρίτο μάθημα: Η «αντιγραφή» δεν εξαφανίζει τον αρχικό παίκτη
Υπάρχει και μια δεύτερη ανάγνωση που πρέπει να κρατήσουμε.
Το γεγονός ότι οι Moderates υιοθέτησαν μέρος της ατζέντας των Sweden Democrats δεν εξαφάνισε τους τελευταίους.
Το 17,5% παραμένει πολύ μεγάλο ποσοστό.
Άρα η κλασική στρατηγική «παίρνω το θέμα του αντιπάλου και τον αδειάζω εκλογικά» έχει όρια.
Μπορεί να ανακόψει τη δυναμική.
Μπορεί να επαναφέρει ψηφοφόρους.
Αλλά δεν ακυρώνει απαραίτητα την πολιτική δύναμη που ανέδειξε πρώτη το θέμα.
Το ευρωπαϊκό μάθημα για Merz και AfD
Και εδώ η Σουηδία αποκτά ευρωπαϊκή σημασία.
Στη Γερμανία, η CDU προσπαθεί να απαντήσει στην AfD με σκληρότερη γραμμή σε ζητήματα όπως μετανάστευση και ασφάλεια.
Η σουηδική εμπειρία δείχνει ότι μια τέτοια στρατηγική μπορεί να ανακτήσει μέρος της δεξιάς ψήφου.
Δεν αποτελεί όμως αυτόματο μηχανισμό εξαφάνισης της ριζοσπαστικής Δεξιάς.
Η AfD, για παράδειγμα, έχει διαφορετική κοινωνική βάση, διαφορετικές περιφερειακές ρίζες και διαφορετική θέση στο γερμανικό πολιτικό σύστημα.
Άρα η σύγκριση έχει όρια.
Αλλά το βασικό ερώτημα είναι κοινό:
όταν το mainstream υιοθετεί μέρος της ατζέντας του challenger, ποιος τελικά κερδίζει;
Το μάθημα για Meloni είναι διαφορετικό
Η Ιταλία είναι άλλη περίπτωση.
Η Giorgia Meloni δεν είναι εξωτερικός κοινοβουλευτικός εταίρος μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης.
Ηγείται της κυβέρνησης.
Άρα η πολιτική δοκιμασία είναι διαφορετική:
πώς διατηρείς ταυτόχρονα ριζοσπαστικό εκλογικό στίγμα και εικόνα θεσμικής διακυβέρνησης;
Η Σουηδία δείχνει ότι η συμμετοχή στην εξουσία τείνει να φθείρει το πλεονέκτημα της «αντισυστημικής καθαρότητας».
Αλλά δεν λέει ότι η ίδια δυναμική θα λειτουργήσει παντού με τον ίδιο τρόπο.
Και στη Γαλλία;
Στη Γαλλία το ερώτημα είναι ξανά διαφορετικό.
Η Marine Le Pen και το Rassemblement National επιχειρούν εδώ και χρόνια να παρουσιαστούν όχι ως περιθωριακός σχηματισμός αλλά ως κόμμα που μπορεί να κυβερνήσει.
Η σουηδική εμπειρία δείχνει ότι όταν ένα ριζοσπαστικό κόμμα μετακινείται από την καταγγελία προς την ευθύνη, η βάση του μπορεί να επαναξιολογήσει την επιλογή της.
Αυτό όμως εξαρτάται από την οικονομία, τα πρόσωπα και τις εθνικές ιδιαιτερότητες.
Η μεγάλη ειρωνεία: Το κόμμα πέφτει, η ατζέντα μένει
Και εδώ βρίσκεται ίσως το ουσιαστικότερο συμπέρασμα των σουηδικών εκλογών.
Οι Sweden Democrats έχασαν τρεις μονάδες.
Αλλά η Σουηδία του 2026 εξακολουθεί να συζητά πολύ πιο αυστηρά για μετανάστευση, ένταξη και εγκληματικότητα απ’ ό,τι πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια.
Άρα ένα κόμμα μπορεί να χάσει ψήφους και ταυτόχρονα να έχει κερδίσει τη μάχη για το ποια θέματα θεωρούνται «κεντρικά».
Αυτό είναι πολιτικά πολύ σημαντικό.
Γιατί η επιρροή δεν μετριέται μόνο σε ποσοστά.
Μετριέται και στο ποιος καθορίζει την ατζέντα των αντιπάλων του.
Η Σουηδία δεν δίνει μία συνταγή στην Ευρώπη
Δεν υπάρχει ένα απλό «σουηδικό μοντέλο» που μπορεί να αντιγράψει κάθε ευρωπαϊκό κόμμα.
Η Γερμανία δεν είναι Σουηδία.
Η Ιταλία δεν είναι Γαλλία.
Και οι Sweden Democrats δεν είναι ίδιοι με AfD, RN ή Fratelli d’Italia.
Αλλά το αποτέλεσμα προσφέρει ένα χρήσιμο πολιτικό εργαστήριο.
Δείχνει τρία πράγματα:
η συμμετοχή στην κυβερνητική ευθύνη μπορεί να φθείρει ένα αντισυστημικό κόμμα, το mainstream μπορεί να επανακτήσει ψηφοφόρους όταν καλύψει συγκεκριμένες ανησυχίες και ταυτόχρονα η θεματολογία που εισήγαγε η ριζοσπαστική Δεξιά μπορεί να παραμείνει κυρίαρχη ακόμη κι όταν η ίδια υποχωρεί.
Και αυτό ίσως είναι το πραγματικό ευρωπαϊκό μάθημα από τη Στοκχόλμη:
μπορείς να χάσεις την κάλπη των ποσοστών και να έχεις ήδη κερδίσει ένα μεγάλο μέρος της μάχης για την πολιτική ατζέντα.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
