Η πιο σημαντική συνάντηση για την Ουκρανία στη Νέα Υόρκη δεν παρήγαγε το μεγάλο breakthrough.
Παρήγαγε όμως κάτι που μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο χρήσιμο:
μια συγκεκριμένη λίστα πραγμάτων που μπορούν να δοκιμαστούν τώρα.
Ο Donald Trump και ο Volodymyr Zelensky συναντήθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με τον χειμώνα να πλησιάζει και τις ρωσικές και ουκρανικές επιθέσεις να συνεχίζονται.
Η επίσημη ουκρανική ανακοίνωση είναι προσεκτική.
Δεν μιλά για συμφωνία ειρήνης.
Δεν ανακοινώνει κατάπαυση του πυρός.
Μιλά για «πιθανά βήματα αποκλιμάκωσης που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο προς τη διπλωματία».
Αυτή η διατύπωση είναι το κλειδί.
«Να τελειώσει πριν από τον χειμώνα»
Μετά τη συνάντηση, ο Ζελένσκι έδωσε το βασικό πολιτικό στίγμα:
«Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ουκρανία θέλουν να δουν αυτόν τον παράλογο ρωσικό πόλεμο να τελειώνει πριν από τον χειμώνα. Συζητήσαμε πιθανά βήματα αποκλιμάκωσης που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο προς τη διπλωματία».
Η φράση «πριν από τον χειμώνα» έχει διπλή σημασία.
Είναι διπλωματική προθεσμία.
Αλλά είναι και στρατιωτική.
Η Ουκρανία φοβάται νέα ρωσική εκστρατεία εναντίον ηλεκτροπαραγωγής, θέρμανσης και κρίσιμων υποδομών.
Και γι’ αυτό το δεύτερο μεγάλο θέμα της συνάντησης ήταν η αεράμυνα.
Το «πακέτο του χειμώνα»
Trump και Zelensky συζήτησαν συγκεκριμένα ένα winter air-defense package για την Ουκρανία.
Η ακριβής σύνθεση και το οικονομικό μέγεθος του πακέτου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στην επίσημη ανακοίνωση.
Αυτό είναι σημαντικό: δεν πρέπει ακόμη να παρουσιάζεται ως ολοκληρωμένο νέο αμερικανικό πακέτο με συγκεκριμένο αριθμό Patriot.
Το Κίεβο όμως έχει καταστήσει απολύτως σαφές τι ζητά.
Περισσότερη αντιβαλλιστική προστασία.
Περισσότερους αναχαιτιστές.
Και κυρίως Patriot.
Ζελένσκι: «Οι αμερικανικοί Patriot δεν μπορούν να αντικατασταθούν»
Λίγες ώρες πριν δει τον Trump, ο Ουκρανός πρόεδρος συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με διακομματική αντιπροσωπεία Αμερικανών γερουσιαστών.
Εκεί ήταν ακόμη πιο σαφής:
«Τα αμερικανικής κατασκευής συστήματα Patriot δεν μπορούν να αντικατασταθούν αυτή τη στιγμή και όσο μεγαλύτερη αντιβαλλιστική προστασία διαθέτει η Ουκρανία, τόσο λιγότερο θα ενθαρρύνεται η Ρωσία να συνεχίζει τα πλήγματα και να παρατείνει τον πόλεμο».
Δεν πρόκειται απλώς για αίτημα περισσότερων όπλων.
Πρόκειται για το βασικό ασφαλιστήριο συμβόλαιο του Κιέβου εάν αποτύχει η διπλωματική προσπάθεια.
Το καινούργιο στοιχείο: Παραγωγή Patriot μέσα στην Ουκρανία
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη μακροπρόθεσμη είδηση της συνάντησης.
Σύμφωνα με την ουκρανική προεδρία, οι αμερικανικές και ουκρανικές ομάδες συνεχίζουν να εργάζονται για την έναρξη παραγωγής αναχαιτιστικών Patriot στην Ουκρανία.
Ο Zelensky ευχαρίστησε προσωπικά τον Trump για τη συνέχιση αυτής της δουλειάς.
«Αυτό είναι που θα βοηθήσει να προστατευθούν ζωές, εάν η Ρωσία απορρίψει τις διαπραγματεύσεις και συνεχίσει να επενδύει στον τρόμο των βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του λαού μας αυτόν τον χειμώνα και μετά».
Αν προχωρήσει, πρόκειται για διαφορετικό μοντέλο από την απλή αποστολή αμερικανικών πυραύλων.
Η Ουκρανία επιχειρεί σταδιακά να περάσει από:
«δώστε μας αναχαιτιστές»
σε: «βοηθήστε μας να τους παράγουμε».
Και αυτό είναι στρατηγικά πολύ σημαντικότερο.
Το δεύτερο σκέλος: Η ενεργειακή εκεχειρία
Παράλληλα με την αεράμυνα, ο Zelensky έφερε στο προσκήνιο μία συγκεκριμένη πρόταση αποκλιμάκωσης.
Η Ουκρανία δηλώνει έτοιμη να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις εάν η Ρωσία σταματήσει τις επιθέσεις στο ουκρανικό ενεργειακό σύστημα.
Στην πράξη, η πιθανή ανταλλαγή είναι σαφής:
ρωσικά διυλιστήρια ↔ ουκρανικό ηλεκτρικό και θερμικό σύστημα.
Αυτό δεν είναι συνολική κατάπαυση του πυρός.
Είναι προσπάθεια να αφαιρεθεί από τον πόλεμο ένας συγκεκριμένος τύπος στόχου.
Και υπάρχει λόγος που το θέμα ενδιαφέρει ιδιαίτερα και τον Trump.
Το ρωσικό πετρέλαιο έγινε και αμερικανικό πρόβλημα
Η Ουκρανία έχει εντείνει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Την ίδια ώρα, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται ήδη υπό πίεση από τον πόλεμο με το Ιράν και τις διαταραχές γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το Associated Press, ο Trump έχει πιέσει τον Zelensky να σταματήσει τέτοιες επιθέσεις, επισημαίνοντας την επίδρασή τους στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Εδώ η ουκρανική πρόταση αποκτά μία δεύτερη διάσταση.
Δεν αφορά μόνο το Κίεβο και τη Μόσχα.
Αφορά και το παγκόσμιο ενεργειακό ισοζύγιο.
Ο Τραμπ θέλει αποκλιμάκωση – αλλά δεν έχει ακόμη ρωσικό «ναι»
Εδώ βρίσκεται το βασικό όριο όσων συνέβησαν στη Νέα Υόρκη.
Η Ουκρανία μπορεί να δηλώνει έτοιμη για συγκεκριμένα βήματα.
Οι ΗΠΑ μπορούν να επιχειρούν να τα μεταφέρουν στη ρωσική πλευρά.
Αλλά η συμφωνία χρειάζεται και τη Μόσχα.
Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη ρωσική αποδοχή της νέας πρότασης ενεργειακής εκεχειρίας.
Και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται.
Την ώρα που πραγματοποιούνταν οι διπλωματικές επαφές, η Ρωσία και η Ουκρανία αντάλλασσαν νέες αεροπορικές επιθέσεις, με ουκρανικά πλήγματα σε δύο ρωσικά διυλιστήρια και νέες ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές περιοχές.
Αυτό είναι το παράδοξο της Νέας Υόρκης:
η αποκλιμάκωση συζητείται ενώ η κλιμάκωση συνεχίζεται.
Ο Τραμπ επιχειρεί διαφορετική μέθοδο
Το ενδιαφέρον είναι ότι η αμερικανική προσέγγιση φαίνεται να γίνεται περισσότερο τμηματική.
Το συνολικό πακέτο παραμένει εξαιρετικά δύσκολο:
εδάφη,
εγγυήσεις ασφαλείας,
κυρώσεις,
στρατιωτική βοήθεια,
μελλοντική σχέση Ουκρανίας–Δύσης.
Αντί να λυθούν όλα ταυτόχρονα, εξετάζονται μικρότερα πεδία στα οποία μπορεί να υπάρξει κοινό συμφέρον.
Η ενέργεια είναι ένα από αυτά.
Η ασφάλεια των εξαγωγών τροφίμων είναι ένα άλλο.
Και η προστασία συγκεκριμένων πόλεων ή υποδομών μπορεί να αποτελέσει ακόμη ένα.
Υπάρχει ήδη προηγούμενο: στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Κίεβο είχε δηλώσει ότι ήταν έτοιμο για προσωρινή αμοιβαία αποχή από αεροπορικά πλήγματα σε Μόσχα και Κίεβο στο πλαίσιο της τότε διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Και οι κυρώσεις παραμένουν πάνω στο τραπέζι
Ο Zelensky δεν πήγε στη Νέα Υόρκη μόνο για όπλα και διπλωματία.
Λίγες ώρες πριν τη συνάντηση Trump, συζήτησε με Αμερικανούς γερουσιαστές την ενίσχυση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και την εφαρμογή του νομοθετικού πακέτου Lindsey Graham.
Άρα η ουκρανική στρατηγική κινείται ταυτόχρονα σε δύο γραμμές:
διάλογος για αποκλιμάκωση + πίεση μέσω κυρώσεων και αεράμυνας.
Δεν είναι αντιφατικό.
Είναι η κλασική λογική διαπραγμάτευσης από θέση μεγαλύτερης αντοχής.
Το πραγματικό «πακέτο Trump–Zelensky»
Αν αφαιρέσουμε όλη τη διπλωματική γλώσσα, από τη συνάντηση προκύπτουν τέσσερις βασικοί άξονες.
Πρώτον: προσπάθεια για συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης που θα μπορούσαν να ανοίξουν ξανά τον διπλωματικό δρόμο.
Δεύτερον: χειμερινό πακέτο αεράμυνας για να προστατευθεί η Ουκρανία εάν οι ρωσικές επιθέσεις συνεχιστούν.
Τρίτον: συνέχιση της αμερικανοουκρανικής εργασίας για παραγωγή αναχαιτιστικών Patriot μέσα στην Ουκρανία.
Τέταρτον: ουκρανική πρόταση για αμοιβαία παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Δεν είναι ειρηνευτική συμφωνία.
Είναι ένα πιθανό πλαίσιο για το επόμενο βήμα.
Το κρίσιμο 24ωρο περνά τώρα στη Μόσχα
Και γι’ αυτό η συνάντηση που ακολουθεί αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Μετά τον Zelensky, η αμερικανική πλευρά στρέφεται στον Lavrov.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν η Ρωσία και η Ουκρανία μπορούν ξαφνικά να λύσουν όλες τις διαφορές τους.
Είναι αν μπορεί να υπάρξει ένα πρώτο εφαρμόσιμο quid pro quo.
Η Ουκρανία έχει ήδη περιγράψει το δικό της:
δεν χτυπάμε τα ενεργειακά σας assets εφόσον δεν χτυπάτε τα δικά μας.
Αν η Μόσχα απορρίψει ακόμη και αυτό, το Κίεβο θα επιστρέψει στο δεύτερο σκέλος της στρατηγικής του:
Patriot, αντιβαλλιστική άμυνα, κυρώσεις και αντοχή στον χειμώνα.
Αν όμως η Μόσχα δεχθεί να συζητήσει, τότε η Νέα Υόρκη μπορεί να έχει δημιουργήσει κάτι μικρότερο από μια ειρηνευτική συμφωνία — αλλά ενδεχομένως πολύ πιο εφαρμόσιμο:
το πρώτο περιορισμένο πεδίο του πολέμου στο οποίο Ρωσία και Ουκρανία συμφωνούν να μην πυροβολούν.
Πηγή: Pagenews.gr