ΗΠΑ–Ρωσία–Ουκρανία στο ίδιο τραπέζι; Το Άμπου Ντάμπι μπαίνει στο παιχνίδι του Τραμπ

Η Ουάσιγκτον προωθεί τεχνική τριμερή συνάντηση με Μόσχα και Κίεβο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – Στο τραπέζι ενεργειακή εκεχειρία, Μαύρη Θάλασσα και ένα πρώτο τεστ για το αν μπορεί να ξανανοίξει πραγματική διαπραγμάτευση.

Ένα νέο διπλωματικό παράθυρο επιχειρούν να ανοίξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στον πόλεμο της Ουκρανίας, αυτή τη φορά με το βλέμμα στραμμένο στον Κόλπο.

Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει τη διοργάνωση τριμερούς συνάντησης ΗΠΑ–Ουκρανίας–Ρωσίας σε τεχνικό επίπεδο, με το Άμπου Ντάμπι να έχει προταθεί ως πιθανός τόπος διεξαγωγής. Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αμερικανική προσπάθεια επανεκκίνησης της διπλωματικής διαδικασίας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη συμφωνία που να επιτρέπει να μιλά κανείς για επικείμενη ειρήνη.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συζήτησε το νέο πλαίσιο με τον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη συνάντησή τους στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η ουκρανική πλευρά δηλώνει έτοιμη να συμμετάσχει, ενώ οι Αμερικανοί επιχειρούν παράλληλα να μεταφέρουν τις προτάσεις στη Μόσχα.

Το σχέδιο των τριών κινήσεων

Η τριμερής δεν εμφανίζεται ως μεμονωμένη πρωτοβουλία. Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Ζελένσκι στο Axios, η Ουάσιγκτον επεξεργάζεται τρεις άμεσες κινήσεις αποκλιμάκωσης:

• αμοιβαία παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές,
• επανεκκίνηση του διαδρόμου σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα,
• τριμερή διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ρωσίας–Ουκρανίας.

Το Κίεβο έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμο να αποδεχθεί ενεργειακή εκεχειρία εφόσον υπάρξει αντίστοιχη ρωσική δέσμευση. Παράλληλα, ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη και για θαλάσσια εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα.

Αυτό ακριβώς μπορεί να αποτελέσει το πρώτο τεστ: όχι μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά περιορισμένες συμφωνίες που θα δείξουν εάν οι δύο εμπόλεμες πλευρές μπορούν να τηρήσουν αμοιβαίες δεσμεύσεις.

Γιατί Άμπου Ντάμπι

Η επιλογή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δεν είναι τυχαία.

Το Άμπου Ντάμπι προσφέρει έναν χώρο εκτός του ευρωπαϊκού θεάτρου του πολέμου, ενώ τα Εμιράτα διατηρούν διαύλους επικοινωνίας με διαφορετικούς διεθνείς παίκτες. Ο Ζελένσκι είχε ήδη αναφέρει νωρίτερα τον Σεπτέμβριο τα ΗΑΕ, μαζί με την Τουρκία και την Ελβετία, μεταξύ των πιθανών χωρών που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν μια νέα τριμερή διαδικασία.

Ταυτόχρονα, το Άμπου Ντάμπι διατηρεί στενή στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον. Μόλις αυτή την εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΑΕ Αμπντάλα μπιν Ζαγέντ συμμετείχε στη συνάντηση του Τραμπ με Άραβες και μουσουλμάνους ηγέτες στη Νέα Υόρκη, με τα Εμιράτα να επαναλαμβάνουν δημόσια ότι στηρίζουν διεθνείς προσπάθειες αποκλιμάκωσης και ειρήνης.

Έτσι, τα ΗΑΕ αποκτούν δυνητικά έναν ρόλο που υπερβαίνει εκείνον του οικοδεσπότη: μπορούν να λειτουργήσουν ως διπλωματικός χώρος στον οποίο οι τρεις πλευρές θα επιχειρήσουν να μετρήσουν τις πραγματικές κόκκινες γραμμές τους.

Από τους ηγέτες στους τεχνοκράτες

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η πρώτη συνάντηση που συζητείται δεν προβλέπεται κατ’ ανάγκην να πραγματοποιηθεί σε επίπεδο Τραμπ–Πούτιν–Ζελένσκι.

Η αμερικανική πρόταση αφορά αρχικά τεχνικές ομάδες.

Αυτό περιορίζει τις προσδοκίες, αλλά μπορεί να επιτρέψει πιο συγκεκριμένη συζήτηση γύρω από ζητήματα όπου είναι πιθανότερο να υπάρξει πρακτικό αποτέλεσμα: ενεργειακές εγκαταστάσεις, θαλάσσιες μεταφορές, σιτηρά και ανθρωπιστικά ζητήματα.

Ο ίδιος ο Ζελένσκι έχει αναφέρει ως σημαντικό ζήτημα και την επιτάχυνση των ανταλλαγών αιχμαλώτων.

Ο Τραμπ ξαναπαίρνει το τιμόνι της διαπραγμάτευσης

Πολιτικά, όμως, η κίνηση έχει και δεύτερη διάσταση.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να τοποθετηθεί ξανά στο κέντρο της διαπραγματευτικής διαδικασίας, αναζητώντας συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης πριν επιχειρήσει να αντιμετωπίσει τις πολύ δυσκολότερες διαφορές γύρω από τα εδάφη, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με τη Δύση.

Η συνάντηση Τραμπ–Ζελένσκι στη Νέα Υόρκη είχε ακριβώς αυτό το υπόβαθρο. Πριν από αυτήν, ο Ουκρανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι υπήρχε «διπλωματική δυναμική» και ότι οι δύο πλευρές επεξεργάζονταν βήματα αποκλιμάκωσης γύρω από την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια.

Για το Κίεβο υπάρχει και ένας πρόσθετος παράγοντας: ο χειμώνας.

Μια συμφωνία που θα περιόριζε τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές θα είχε άμεση στρατηγική και ανθρωπιστική αξία για την Ουκρανία. Ο Ζελένσκι έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει πρόοδο πριν από τον χειμώνα.

Το μεγάλο ερώτημα παραμένει η Μόσχα

Το γεγονός ότι συζητείται μια τριμερής διαδικασία δεν σημαίνει ότι έχουν γεφυρωθεί οι βασικές διαφορές.

Ούτε η εδαφική σύγκρουση έχει επιλυθεί ούτε έχει διαμορφωθεί κοινό πλαίσιο για τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της Ουκρανίας.

Γι’ αυτό και το Άμπου Ντάμπι, εφόσον τελικά φιλοξενήσει τη συνάντηση, θα είναι περισσότερο εργαστήριο δοκιμής προθέσεων παρά αίθουσα υπογραφής μιας τελικής ειρήνης.

Η σημαντικότερη εξέλιξη δεν είναι ο τόπος της συνάντησης αλλά η αρχιτεκτονική που επιχειρεί να δημιουργήσει η Ουάσιγκτον.

Αντί να ξεκινήσει από το δυσκολότερο ερώτημα –τη συνολική διευθέτηση του πολέμου– η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να δημιουργήσει μικρότερες ζώνες πιθανής συμφωνίας: ενέργεια, Μαύρη Θάλασσα, σιτηρά, ανθρωπιστικά ζητήματα.

Εφόσον υπάρξει αποτέλεσμα σε ένα από αυτά τα μέτωπα, μπορεί να δημιουργηθεί μηχανισμός για επόμενες διαπραγματεύσεις. Αν όχι, η τριμερής θα δείξει τουλάχιστον πόσο μεγάλη παραμένει η απόσταση μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.

Και υπάρχει μία ακόμη γεωπολιτική μετατόπιση: ο Κόλπος αποκτά ξανά ρόλο διπλωματικής γέφυρας σε μια σύγκρουση που αφορά πρωτίστως την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Το πρώτο πραγματικό τεστ, επομένως, δεν είναι αν Ρώσοι, Ουκρανοί και Αμερικανοί μπορούν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι.

Είναι αν μπορούν να σηκωθούν από αυτό έχοντας συμφωνήσει έστω σε ένα πράγμα.

Πηγή: pagenews.gr