Ουκρανία: Η παγίδα των εγγυήσεων στο Άμπου Ντάμπι – Τι πραγματικά διαπραγματεύονται ΗΠΑ και Ρωσία

Η ειρήνη στην Ουκρανία ενδέχεται να κριθεί όχι μόνο από όσα συμφωνηθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, αλλά κυρίως από τη σειρά με την οποία θα τεθούν τα πιο δύσκολα ζητήματα.

Η επιλογή να προηγηθεί η συζήτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας και να μετατεθεί το εδαφικό ζήτημα σε επόμενο στάδιο δημιουργεί ένα επικίνδυνο διπλωματικό παράδοξο: η προστασία της Ουκρανίας μπορεί να μετατραπεί από βασική προϋπόθεση μιας βιώσιμης ειρήνης σε αντάλλαγμα που θα απαιτήσει η Μόσχα να πληρωθεί με ουκρανικό έδαφος.

Πρόκειται για μια διαπραγματευτική παγίδα που ξεπερνά τα σύνορα της Ουκρανίας και αγγίζει την ίδια την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Από τις φλόγες στο Κίρισι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Λίγες ώρες πριν από την έναρξη των επαφών στο Άμπου Ντάμπι, ο πόλεμος υπενθύμιζε ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν είχε εγκαταλείψει τη στρατιωτική πίεση.

Ουκρανικά drones έπληξαν το διυλιστήριο Κίρισι, κοντά στην Αγία Πετρούπολη, προκαλώντας πυρκαγιά σε μια εγκατάσταση με δυνατότητα επεξεργασίας περίπου 400.000 βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, σε απόσταση σχεδόν 800 χιλιομέτρων από τα ουκρανικά σύνορα.

Την ίδια περίοδο, οι ρωσικές επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές άφησαν νοικοκυριά χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα σε 12 περιφέρειες. Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, μέσα σε μία εβδομάδα είχαν καταγραφεί 128 επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποδομών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Και ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονταν, οι αντιπροσωπείες προετοιμάζονταν να συζητήσουν εγγυήσεις ασφαλείας.

Η αντίφαση είναι ενδεικτική της πραγματικής φύσης των συνομιλιών: η στρατιωτική πίεση δεν έχει σταματήσει για να διευκολυνθεί η διπλωματία. Αντίθετα, αποτελεί μέρος της διαπραγματευτικής στρατηγικής.

Η ατζέντα που μπορεί να ευνοήσει τη Μόσχα

Η νέα τριμερής διαδικασία ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας επιχειρεί να επαναφέρει τη διαπραγμάτευση μετά το αδιέξοδο των προηγούμενων επαφών στη Γενεύη.

Ωστόσο, οι θεμελιώδεις διαφωνίες παραμένουν.

Η Ρωσία εξακολουθεί να διεκδικεί την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις περιοχές του Ντονμπάς που δεν ελέγχει, τον αποκλεισμό της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και περιορισμούς στη στρατιωτική ισχύ του Κιέβου.

Παράλληλα, η Μόσχα επιδιώκει ευρύτερες δεσμεύσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Από την πλευρά της, η Ουκρανία απορρίπτει την παραχώρηση εδαφών που εξακολουθεί να ελέγχει και ζητά κατάπαυση του πυρός χωρίς προηγούμενες εδαφικές υποχωρήσεις.

Η Ρωσία ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας, γεγονός που καθιστά το εδαφικό ζήτημα τον δυσκολότερο κόμβο της διαπραγμάτευσης.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι ζητά η Μόσχα, αλλά πώς η σειρά των συνομιλιών μπορεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.

Η παγίδα: Πρώτα η προστασία, μετά το τίμημα

Οι εγγυήσεις ασφαλείας αποτελούν διαχρονική απαίτηση του Κιέβου, καθώς η Ουκρανία επιδιώκει να διασφαλίσει ότι μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία δεν θα αποτελέσει απλώς διάλειμμα πριν από μια νέα ρωσική επίθεση.

Ωστόσο, όταν οι εγγυήσεις συζητούνται πριν επιλυθεί το εδαφικό, δημιουργείται ο κίνδυνος να ενταχθούν σε μια ευρύτερη ανταλλαγή παραχωρήσεων.

Η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει να συνδέσει την αποδοχή ενός μηχανισμού ασφαλείας με την αναγνώριση εδαφικών τετελεσμένων ή με περιορισμούς στη μελλοντική στρατιωτική ισχύ της Ουκρανίας.

Σε αυτή την περίπτωση, η συζήτηση θα μετατοπιζόταν από το «πώς θα προστατευθεί η Ουκρανία από μια νέα επίθεση» στο «τι πρέπει να παραχωρήσει η Ουκρανία για να εξασφαλίσει την προστασία της».

Αυτή είναι η ουσία της λεγόμενης «παγίδας των εγγυήσεων».

Δεν πρόκειται για προδιαγεγραμμένη κατάληξη, αλλά για έναν διαπραγματευτικό κίνδυνο που θα μπορούσε να αλλάξει την ισορροπία μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.

Η αμερικανική ανατροπή αλλάζει τους συσχετισμούς

Στο παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται μια εξέλιξη που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική: η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, δημιουργώντας μια νέα πολιτική πραγματικότητα για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027. Μέχρι τότε, ο Λευκός Οίκος διατηρεί μεγαλύτερη ευχέρεια πολιτικών χειρισμών απέναντι στη σημερινή σύνθεση του νομοθετικού σώματος.

Αυτό δημιουργεί ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο για την αμερικανική διπλωματία και ενδεχομένως εξηγεί την επιτάχυνση των επαφών με τη Μόσχα και το Κίεβο.

Η σύνδεση αυτή, ωστόσο, αποτελεί πολιτική εκτίμηση και όχι επιβεβαιωμένη πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Με την ανάληψη καθηκόντων του νέου Κογκρέσου, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα να ασκούν κοινοβουλευτικό έλεγχο, να επηρεάζουν τη χρηματοδότηση της αμερικανικής πολιτικής και να απαιτούν εξηγήσεις για τις δεσμεύσεις που ενδεχομένως αναλάβει η Ουάσιγκτον.

Δεν θα μπορούν να καθορίζουν μονομερώς την εξωτερική πολιτική, καθώς ο πρόεδρος διατηρεί σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες και δικαίωμα βέτο.

Θα μπορούν, όμως, να αυξήσουν το πολιτικό κόστος μιας συμφωνίας που θα θεωρηθεί ότι επιβραβεύει τις ρωσικές εδαφικές κατακτήσεις.

Γιατί η Μόσχα ενδιαφέρεται για τις εγγυήσεις της ίδιας της Ρωσίας

Μια ιδιαίτερα σημαντική διάσταση των συνομιλιών είναι ότι η ρωσική πλευρά δεν περιορίζει τη συζήτηση στις εγγυήσεις που ζητά η Ουκρανία.

Η Μόσχα θέτει και το ζήτημα των δικών της εγγυήσεων ασφαλείας.

Η διατύπωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, επειδή η Ρωσία αντιμετωπίζει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και τη δυτική στρατιωτική παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη ως μέρος της συνολικής διαπραγμάτευσης.

Επομένως, μια συμφωνία που θα παρουσιαζόταν ως προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να επεκταθεί σε ζητήματα που αφορούν την Πολωνία, τις χώρες της Βαλτικής και τη συνολική στρατηγική ισορροπία της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Η πραγματική επιδίωξη της Μόσχας ενδέχεται να μην είναι μόνο η κατοχύρωση εδαφικών κερδών, αλλά και η διαπραγμάτευση ενός νέου πλαισίου ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο μιας συμφωνίας χωρίς την ίδια

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το πρόβλημα είναι διπλό.

Από τη μία πλευρά, μια συμφωνία που δεν θα προσφέρει αξιόπιστες εγγυήσεις στην Ουκρανία θα μπορούσε να αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης.

Από την άλλη, μια αμερικανορωσική συνεννόηση για τη μελλοντική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη θα επηρέαζε άμεσα την ασφάλεια κρατών που δεν βρίσκονται στον κεντρικό διαπραγματευτικό άξονα.

Η ευρωπαϊκή συμμετοχή, συνεπώς, δεν αποτελεί απλώς διπλωματική διεκδίκηση κύρους.

Αφορά το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ θα έχουν ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που θα καθορίσουν τη δική τους ασφάλεια.

Η Ουκρανία επιδιώκει να αποφύγει μια συμφωνία που θα της επιβάλει περιορισμούς χωρίς να εξασφαλίζει επαρκή αποτρεπτική ισχύ.

Η Ευρώπη, αντίστοιχα, επιδιώκει να αποφύγει μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που θα διαμορφωθεί πρωτίστως μέσα από τη διαπραγμάτευση Ουάσιγκτον–Μόσχας.

Το κρίσιμο ερώτημα: Ποιος θα εγγυηθεί πραγματικά την ειρήνη;

Η επιτυχία των συνομιλιών δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο από το εάν θα ανακοινωθεί ένα πλαίσιο συμφωνίας ή μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός.

Θα εξαρτηθεί από το εάν οι εγγυήσεις θα είναι συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και ικανές να αποτρέψουν μια νέα στρατιωτική επίθεση.

Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη σε περίπτωση παραβίασης της συμφωνίας; Θα υπάρχει αυτόματος μηχανισμός αντίδρασης; Ποιος θα χρηματοδοτήσει την ουκρανική άμυνα; Και ποια θα είναι η σχέση των δεσμεύσεων αυτών με το ΝΑΤΟ;

Χωρίς σαφείς απαντήσεις, ακόμη και μια διπλωματική επιτυχία θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή.

Το μεγαλύτερο ρίσκο για το Κίεβο είναι να αποδεχθεί μη αναστρέψιμες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα εγγυήσεις που θα εξαρτώνται από τη μελλοντική πολιτική βούληση άλλων κυβερνήσεων.

Το Άμπου Ντάμπι και η αντίστροφη μέτρηση έως τον Ιανουάριο

Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι διεξάγονται σε μια περίοδο κατά την οποία τρεις διαφορετικές πιέσεις συμπίπτουν.

Η Ρωσία επιδιώκει να αξιοποιήσει τα στρατιωτικά και εδαφικά δεδομένα. Η Ουκρανία προσπαθεί να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα υπονομεύσει τη μελλοντική της κυριαρχία. Και η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται μπροστά στην προοπτική ενός νέου, πολιτικά αντίπαλου Κογκρέσου.

Το ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θα επιδιώξει μια γρήγορη συμφωνία πριν αλλάξουν οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί ή εάν θα επιλέξει μια μακρύτερη διαδικασία, με περισσότερες εγγυήσεις και ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και το κατά πόσο η μεταπολεμική ευρωπαϊκή ασφάλεια θα στηριχθεί σε μια σταθερή συμφωνία ή σε έναν εύθραυστο συμβιβασμό.

Γιατί η μεγαλύτερη παγίδα του Άμπου Ντάμπι δεν είναι να αποτύχουν οι συνομιλίες. Είναι να επιτύχουν με όρους που θα προετοιμάσουν την επόμενη κρίση.

Πηγή: pagenews.gr