Η Ελλάδα πηγαίνει στη δεύτερη Προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με ένα ζήτημα που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της παγκόσμιας γεωπολιτικής: ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι οι θαλάσσιοι δρόμοι θα παραμένουν ανοικτοί όταν οι περιφερειακές συγκρούσεις μεταφέρονται στη θάλασσα.
Από τη Νέα Υόρκη, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έβαλε τη θαλάσσια ασφάλεια στο επίκεντρο της ελληνικής ατζέντας, κατά την υπουργική συνάντηση για την έναρξη της Ομάδας Φίλων για την Ασφάλεια και την Προστασία της Ναυτιλίας και των Ναυτικών. Η συμμετοχή του στη συνάντηση ήταν μέρος του επίσημου προγράμματος της ελληνικής διπλωματίας στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Το timing δεν είναι τυχαίο.
Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, η πειρατεία, τα drones και οι απειλές κατά κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών έχουν μετατρέψει τη θαλάσσια ασφάλεια από εξειδικευμένο ναυτιλιακό ζήτημα σε ζήτημα παγκόσμιας οικονομικής και ενεργειακής ασφάλειας
Γεραπετρίτης: Οι επιθέσεις χτυπούν εμπόριο, τρόφιμα και ενέργεια
Ο Έλληνας υπουργός στάθηκε στις συνέπειες που έχουν οι επιθέσεις κατά της διεθνούς ναυτιλίας πολύ πέρα από τα ίδια τα πλοία.
Όπως τόνισε, δεν απειλούνται μόνο ανθρώπινες ζωές και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Οι επιθέσεις «έχουν διαταράξει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και έχουν επηρεάσει την επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια».
Είναι ακριβώς η αλυσίδα επιπτώσεων που απασχολεί πλέον και το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Η τελευταία ανάλυση του Security Council Report σημειώνει ότι οι παραδοσιακές απειλές —πειρατεία, ένοπλη ληστεία και παράνομη διακίνηση— συνυπάρχουν πλέον με drones, προηγμένα οπλικά συστήματα, κυβερνοαπειλές και κινδύνους για κρίσιμες θαλάσσιες υποδομές.
Η θάλασσα γίνεται, με άλλα λόγια, ένα ακόμη πεδίο όπου γεωπολιτική, πόλεμος και παγκόσμια οικονομία συναντώνται.
Από την Ερυθρά Θάλασσα στα Στενά του Ορμούζ
Το μέγεθος του κινδύνου φαίνεται καλύτερα αν κοιτάξει κανείς τον χάρτη.
Η Ερυθρά Θάλασσα και το Bab el-Mandeb συνδέουν την Ασία και τον Ινδικό Ωκεανό με το Σουέζ και τη Μεσόγειο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ακόμη πιο κρίσιμο ενεργειακό chokepoint.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, μιλώντας τον Απρίλιο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ανέφερε ότι μέσω του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, το ένα πέμπτο του LNG και σχεδόν το ένα τρίτο των διεθνώς εμπορεύσιμων λιπασμάτων.
Γι’ αυτό ένα στρατιωτικό επεισόδιο χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα μπορεί να περάσει πολύ γρήγορα στην τιμή της ενέργειας, στα μεταφορικά κόστη και τελικά στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Ο Γκουτέρες το έθεσε ακόμη πιο ευθέως:
«Οι γεωπολιτικές εντάσεις μεταφέρονται στις θάλασσες».
Οι ναυτικοί στην πρώτη γραμμή
Ο Γεραπετρίτης επέλεξε όμως να μεταφέρει το βάρος και στους ανθρώπους πίσω από τα πλοία.
Χαρακτήρισε τους ναυτικούς «τη ραχοκοκαλιά της διεθνούς ναυτιλίας», επισημαίνοντας ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ολοένα μεγαλύτερο φάσμα κινδύνων: από πειρατεία και ένοπλες συγκρούσεις έως τρομοκρατικές επιθέσεις και εγκατάλειψη πληρωμάτων.
«Η προστασία της ναυτιλίας πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία εκείνων που εργάζονται στη θάλασσα», ήταν το μήνυμά του.
Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα, όχι μόνο εξαιτίας του μεγέθους της ελληνικής ναυτιλίας αλλά και επειδή ελληνικά συμφέροντα, πληρώματα και πλοία βρίσκονται καθημερινά σε θαλάσσιες περιοχές υψηλού κινδύνου.
Ελλάδα στο ΣΑ του ΟΗΕ: Η θάλασσα επιστρέφει στην κορυφή
Η θαλάσσια ασφάλεια δεν εμφανίστηκε τώρα στην ελληνική ατζέντα.
Η Αθήνα την είχε ορίσει εξαρχής ως μία από τις βασικές προτεραιότητες της διετούς θητείας της ως εκλεγμένου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας για το 2025–2026, μαζί με την ειρηνική επίλυση διαφορών, το Διεθνές Δίκαιο, τις γυναίκες και την ασφάλεια, την κλιματική αλλαγή και την προστασία των παιδιών στις ένοπλες συγκρούσεις.
Κατά την πρώτη ελληνική Προεδρία, τον Μάιο του 2025, η Αθήνα συγκάλεσε ειδική συζήτηση υψηλού επιπέδου για την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας μέσω διεθνούς συνεργασίας.
Τώρα έρχεται ο δεύτερος γύρος.
«Η θαλάσσια ασφάλεια θα βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο κατά την επικείμενη Προεδρία μας τον Οκτώβριο», προανήγγειλε ο Γεραπετρίτης.
Η ελληνική Προεδρία έρχεται σε διαφορετικό κόσμο
Η διαφορά είναι ότι από τον Μάιο του 2025 μέχρι τον Οκτώβριο του 2026 η θαλάσσια εξίσωση έχει γίνει ακόμη πιο δύσκολη.
Τον Απρίλιο, ο Γκουτέρες προειδοποίησε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η ασφάλεια των παγκόσμιων θαλάσσιων οδών έχει εξελιχθεί σε δοκιμασία για την ίδια τη διεθνή τάξη, καθώς πειρατεία, τρομοκρατία, συγκρούσεις και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές συναντώνται με τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.
Και το Security Council Report σημειώνει ότι το Συμβούλιο αντιμετώπιζε παραδοσιακά τη θαλάσσια ασφάλεια αποσπασματικά — ανά γεωγραφική κρίση. Πλέον αυξάνονται οι πιέσεις για μια συνολικότερη προσέγγιση, επειδή οι απειλές είναι διασυνοριακές και αλληλοσυνδεόμενες.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αξιοποιήσει διπλωματικά η Αθήνα.
Η Ελλάδα δεν μιλά μόνο στον ΟΗΕ – έχει πλοία στην περιοχή
Υπάρχει όμως και επιχειρησιακή διάσταση.
Η Ελλάδα συμμετέχει με μέσα του Πολεμικού Ναυτικού σε διεθνείς και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών: στην ATALANTA στον Ινδικό Ωκεανό, στην ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα και στην IRINI στη Μεσόγειο.
Η επιχείρηση ASPIDES, που δημιουργήθηκε το 2024 ως αμυντική ευρωπαϊκή αποστολή απέναντι στις επιθέσεις κατά της διεθνούς ναυτιλίας, απέκτησε τον Μάρτιο του 2026 διευρυμένες αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων για συλλογή και ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με ύποπτες δραστηριότητες γύρω από κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές.
Αυτό δείχνει πόσο έχει αλλάξει το αντικείμενο της θαλάσσιας ασφάλειας.
Δεν είναι πλέον μόνο η προστασία ενός εμπορικού πλοίου από έναν πύραυλο ή μια πειρατική επίθεση.
Είναι και τα υποθαλάσσια καλώδια, οι αγωγοί, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις και τα δίκτυα δεδομένων.
Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας ως ελληνική «κόκκινη γραμμή»
Στη Νέα Υόρκη, ο Γεραπετρίτης επανέφερε και τον νομικό πυρήνα της ελληνικής θέσης.
Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να προστατεύεται και η ασφάλεια πλοίων και πληρωμάτων να διασφαλίζεται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και ιδιαίτερα τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας – UNCLOS.
Η αναφορά έχει ειδικό βάρος για την ελληνική διπλωματία.
Η Αθήνα επιχειρεί συστηματικά να συνδέσει τη διεθνή της παρουσία με μια εξωτερική πολιτική που στηρίζεται στην εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και των κανόνων της θάλασσας.
Ήδη από τις αρχές της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, Ελλάδα και ΗΠΑ είχαν λειτουργήσει ως co-penholders στο ψήφισμα 2768 για την Ερυθρά Θάλασσα, με την Αθήνα να συνδέει το ζήτημα όχι μόνο με τη ναυτιλία αλλά με την παγκόσμια οικονομία, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια.
Το Ορμούζ μπαίνει στην ελληνική Προεδρία
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο γεωπολιτικό στοιχείο για τον Οκτώβριο.
Μόλις πριν από δύο ημέρες, από τη Νέα Υόρκη, ο Γεραπετρίτης ζήτησε άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και πλήρη αποκατάσταση της ελευθερίας και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, μετά τις επαφές του με τους υπουργούς Εξωτερικών του Ιράν, του Πακιστάν και του Μπαχρέιν.
Η Αθήνα έχει ήδη δηλώσει ότι θέλει το Στενό του Ορμούζ ανοικτό στη διεθνή ναυσιπλοΐα, θέση που έχει συζητήσει και με τον Παναμά, επίσης μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη και μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Άρα η ελληνική Προεδρία του Οκτωβρίου δεν θα συζητήσει τη θαλάσσια ασφάλεια θεωρητικά.
Θα την αντιμετωπίσει ενώ μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς κρίσης.
Από τα πλοία στα καλώδια: Η νέα μάχη κάτω από τη θάλασσα
Υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση που μεγαλώνει γρήγορα.
Η ασφάλεια των θαλασσών συνδέεται πλέον με την ασφάλεια του βυθού.
Υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν δεδομένα και ηλεκτρική ενέργεια. Αγωγοί συνδέουν παραγωγούς και αγορές. Offshore εγκαταστάσεις αποτελούν κρίσιμη ενεργειακή υποδομή.
Η ΕΕ αναγνώρισε αυτή τη μεταβολή όταν διεύρυνε το 2026 τις δυνατότητες της ASPIDES ώστε να περιλαμβάνουν και πληροφορίες για πιθανές απειλές κατά κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η συζήτηση αυτή έχει άμεσο ενδιαφέρον.
Η γεωγραφική θέση της, ο εμπορικός της στόλος, τα λιμάνια, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις και οι νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις καθιστούν τη θαλάσσια ασφάλεια κομμάτι της εθνικής οικονομικής και ενεργειακής ασφάλειας.
Γεραπετρίτης: «Χωρίς τους ναυτικούς, ο μισός κόσμος θα πάγωνε»
Ο Έλληνας υπουργός έκλεισε την παρέμβασή του επιλέγοντας μια παλιά ναυτική ρήση που συμπυκνώνει τη σημασία του κλάδου:
«Χωρίς τους ναυτικούς, ο μισός κόσμος θα πάγωνε και ο υπόλοιπος μισός θα λιμοκτονούσε».
Πίσω από τη φράση βρίσκεται μια πραγματικότητα που οι τελευταίες κρίσεις έχουν κάνει πολύ πιο ορατή.
Όταν κλείνει ή γίνεται επικίνδυνος ένας θαλάσσιος δρόμος, το πρόβλημα δεν παραμένει στη θάλασσα.
Περνά στα δεξαμενόπλοια, στα ασφάλιστρα, στα ναύλα, στις τιμές της ενέργειας, στα λιπάσματα, στα τρόφιμα και τελικά στον καταναλωτή.
Η ελληνική «θαλάσσια διπλωματία» του Οκτωβρίου
Η Αθήνα επιχειρεί επομένως να μετατρέψει ένα παραδοσιακό ελληνικό πλεονέκτημα —τη ναυτιλία και τη γεωγραφική θέση— σε εργαλείο διεθνούς διπλωματίας.
Η Ελλάδα δεν μπορεί μόνη της να εγγυηθεί την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας ή του Ορμούζ.
Ως μέλος όμως του Συμβουλίου Ασφαλείας, ως κράτος με έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς στόλους παγκοσμίως και ως ενεργός συμμετέχων στις ευρωπαϊκές ναυτικές επιχειρήσεις, μπορεί να επιχειρήσει να μεταφέρει το ζήτημα από την αντιμετώπιση μεμονωμένων κρίσεων σε μια μόνιμη διεθνή ατζέντα θαλάσσιας ασφάλειας.
Αυτό θα είναι και το τεστ της ελληνικής Προεδρίας τον Οκτώβριο.
Γιατί σε έναν κόσμο όπου οι ενεργειακές και εμπορικές αρτηρίες μετατρέπονται ολοένα περισσότερο σε πεδία γεωπολιτικής πίεσης, η ασφάλεια της θάλασσας δεν είναι πλέον υπόθεση μόνο των ναυτικών. Είναι υπόθεση ολόκληρης της παγκόσμιας οικονομίας.
Πηγή: pagenews.gr