Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Η Αθήνα βγάζει NAVTEX, ο Γεραπετρίτης προειδοποιεί την Άγκυρα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: Γιώργος Γεραπετρίτης/Πηγή: Υπουργείο Εξωτερικών · Φωτογραφία: Μάριος Αϋφαντής/Πλοίο πόντισης καλωδίων Nexans & Πηγή: Nexans · Φωτογραφία αρχείου από το έργο Κρήτης–ΑττικήςΠηγή: Υπουργείο Εξωτερικών / Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
Σε μια νέα, κρίσιμη φάση εισέρχεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται να ολοκληρώσει τη διαδικασία αδειοδότησης των θαλάσσιων ερευνών, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα έργο που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, η σχετική διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί μεταξύ Παρασκευής 6 και Δευτέρας 9 Νοεμβρίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την έκδοση NAVTEX και την κινητοποίηση του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω της στάσης της Τουρκίας, η οποία είχε παρέμβει με πολεμικά πλοία κατά τη διάρκεια ερευνών στην περιοχή της Κάσου τον Ιούλιο του 2024.
Αυτή τη φορά, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η συνέχιση του έργου δεν μπορεί να εξαρτάται από τις αντιρρήσεις της Άγκυρας.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για όλα τα ενδεχόμενα, υπογραμμίζοντας πως οποιαδήποτε τουρκική προσπάθεια παρεμπόδισης θα προκαλέσει ελληνική αντίδραση.
Η άδεια, το αίτημα της Nexans και το γαλλικό ερευνητικό
Η γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου, είχε υποβάλει τα σχετικά αιτήματα στα υπουργεία Εξωτερικών και Ναυτιλίας στις 8 και 9 Οκτωβρίου, αντίστοιχα.
Παρότι η διαδικασία αναμενόταν να έχει ολοκληρωθεί, η εταιρεία επανήλθε ζητώντας παράταση της χρονικής διάρκειας της άδειας, η οποία, σύμφωνα με τις υπάρχουσες προβλέψεις, λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Το αίτημα συνδέεται με την ανάγκη να υπάρχει επαρκές χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση των ερευνητικών εργασιών.
Η υπόθεση εξετάζεται από την αρμόδια ειδική διυπουργική επιτροπή του υπουργείου Εξωτερικών, η οποία αξιολογεί αιτήματα για θαλάσσιες έρευνες σε περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Εφόσον υπάρξει θετική γνωμοδότηση, η άδεια θα υπογραφεί από τον Γιώργο Γεραπετρίτη και θα διαβιβαστεί στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Στη συνέχεια, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού θα προχωρήσει στην έκδοση της σχετικής NAVTEX μέσω του σταθμού Ηρακλείου.
Το επόμενο βήμα θα είναι η έναρξη των βυθομετρικών ερευνών από το Abeille Marengo.
Πρόκειται για μια διαδικασία με τεχνικό αλλά και διπλωματικό βάρος, καθώς η επανεκκίνηση των εργασιών θα αποτελέσει πρακτική δοκιμασία για την ελευθερία διεξαγωγής των ερευνών στην περιοχή.
Γεραπετρίτης προς Τουρκία: «Θα βρει απέναντί της την Ελλάδα»
Η τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών στον ΑΝΤ1 ήταν ιδιαίτερα σαφής ως προς τη στάση που προτίθεται να τηρήσει η Αθήνα.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επανάληψης των γεγονότων της Κάσου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν θα επιχειρήσει νέα παρεμπόδιση.
Ταυτόχρονα, κατέστησε σαφές ότι η ελληνική πλευρά έχει εξετάσει διαφορετικά επιχειρησιακά και διπλωματικά ενδεχόμενα.
«Δεν θεωρώ ότι θα συμβεί. Για κάθε περίπτωση, εμείς έχουμε έτοιμα όλα τα σενάρια. Και θέλω να σας πω ότι είναι πολύ προφανές ότι ο καθένας αναλαμβάνει το βάρος των πράξεών του. Εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει, τότε θα βρει απέναντί της προφανώς την Ελλάδα», δήλωσε.
Η διατύπωση αυτή συνδυάζει δύο στοιχεία της ελληνικής προσέγγισης: την εκτίμηση ότι μπορεί να αποφευχθεί μια νέα κρίση και την προειδοποίηση ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει ως αποδεκτή μια ενδεχόμενη τουρκική παρέμβαση.
Ο υπουργός υποστήριξε επίσης ότι οι έρευνες του 2024 είχαν ολοκληρωθεί και ότι οι δυσκολίες που ανέκυψαν στη συνέχεια αφορούσαν την οικονομοτεχνική βιωσιμότητα του έργου.
Ωστόσο, η παρουσία πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει τότε σοβαρή ένταση και διακοπή εργασιών επί του πεδίου.
Η διαφοροποίηση ανάμεσα στην κυβερνητική αποτίμηση και στα γεγονότα εκείνης της περιόδου παραμένει σημαντική για την αξιολόγηση της επόμενης φάσης.
«Αδειοδοτούσα χώρα είναι αποκλειστικά η Ελλάδα»
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η συζήτηση για το εάν η γαλλική πλευρά θα ενημερώσει την Άγκυρα σχετικά με τις επικείμενες έρευνες.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται ζήτημα αναζήτησης τουρκικής άδειας.
«Η εταιρεία δεν πρόκειται να ζητήσει οποιαδήποτε άδεια. Αδειοδοτούσα χώρα είναι αποκλειστικά και μόνο η Ελλάδα», υπογράμμισε.
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο άτυπης ενημέρωσης, διευκρίνισε:
«Το αν θα υπάρξει άτυπη ενημέρωση σχετικά με το ότι θα βγει ένα πλοίο για να κάνει την έρευνα, αυτό είναι κάτι το οποίο δεν είναι υπερβολικό, δεν παράγει καμία νομική συνέπεια και προφανώς δεν αλλοιώνει τους συσχετισμούς σε σχέση με την αδειοδότηση».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία.
Η Αθήνα διαχωρίζει την πρακτική ενημέρωση τρίτων χωρών από την αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης των ερευνητικών δραστηριοτήτων.
Σύμφωνα με τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης, η ενδεχόμενη επικοινωνία με την Τουρκία δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς ούτε συνεπάγεται αποδοχή τουρκικών αξιώσεων.
Πάντως, αρμόδιοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο BusinessDaily υπογράμμισαν ότι σημασία δεν έχει μόνο η υλοποίηση του έργου, αλλά και οι όροι υπό τους οποίους θα πραγματοποιηθεί.
Το Κέντρο Διεθνούς Δικαίου και Διπλωματίας – Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου έχει επισημάνει ότι η ενημέρωση τρίτων γειτονικών κρατών δεν προβλέπεται ως γενική υποχρέωση από το διεθνές δίκαιο για την πόντιση υποβρύχιων καλωδίων.
Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών ανέφεραν, παράλληλα, ότι δεν διαθέτουν συγκεκριμένη εικόνα για το περιεχόμενο ενδεχόμενης ενημέρωσης της Άγκυρας από το Παρίσι.
Η Κομισιόν καταγράφει την τουρκική παρεμπόδιση
Η ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος ενισχύεται από την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
Στο κείμενο καταγράφεται ρητά η παρεμπόδιση των ερευνητικών εργασιών του Great Sea Interconnector από την Άγκυρα.
«Η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές εργασίες για τον Great Sea Interconnector, έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του Κανονισμού TEN-E», αναφέρεται στην έκθεση, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το έργο δεν αφορά αποκλειστικά τις διμερείς ενεργειακές σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου.
Πρόκειται για υποδομή ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η οποία αποσκοπεί στην ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η υλοποίησή της θα περιορίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα δημιουργήσει νέες δυνατότητες ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αναφορά της Κομισιόν στην τουρκική παρεμπόδιση μεταφέρει επομένως το ζήτημα και στο πεδίο των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Νέα διπλωματική αντιπαράθεση
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζεται στο καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου.
Επαναλαμβάνει επίσης την ευρωπαϊκή θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Παράλληλα, καταγράφει την τουρκική απειλή πολέμου σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, καθώς και παραβιάσεις που συνδέονται με τις τουρκικές υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα ελληνικά νησιά.
Στο ίδιο διπλωματικό μέτωπο εντάσσεται και η επιστολή της Μόνιμης Αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐας Μπαλτά, προς τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού, στις 22 Οκτωβρίου.
Η Αθήνα απορρίπτει στο σύνολό του το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επιμένοντας ότι η επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα.
Στην επιστολή υπογραμμίζεται ότι η «υποτιθέμενη επικύρωσή» του «ούτε μπορεί να του προσδώσει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα ούτε να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως άκυρου».
Η ελληνική θέση βασίζεται στην αντίληψη ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δεν μπορεί να παραβλέπει τα δικαιώματα τρίτων κρατών και τις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Το ελληνικό διπλωματικό άνοιγμα στην Αίγυπτο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράλληλη κινητικότητα στον άξονα Αθήνας – Καΐρου.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης γνωστοποίησε ότι Ελλάδα και Αίγυπτος αποφάσισαν να ξεκινήσουν άμεσα τεχνικές συζητήσεις για την επέκταση της μεταξύ τους οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η διαδικασία αναμένεται να αποδώσει «απτά αποτελέσματα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα».
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020 αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής διπλωματικής επιχειρηματολογίας απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι, παρά την επικύρωση του μνημονίου από τη Λιβύη, η Τρίπολη δεν ακολούθησε τη γραμμή του κατά την προκήρυξη θαλάσσιων οικοπέδων.
«Δεν ακολούθησε τη δική της γραμμή, αλλά ακολούθησε την ελληνική μέση γραμμή», ανέφερε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η επικύρωση του μνημονίου δεν έχει «καμία απολύτως συνέπεια στην πράξη», ούτε πολιτική ούτε επί του πεδίου.
Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν την προσπάθεια της Αθήνας να μεταφέρει τη διπλωματική αντιπαράθεση από τις μονομερείς διεκδικήσεις στην εφαρμογή συγκεκριμένων συμφωνιών οριοθέτησης.
Κάιρο προς Άγκυρα: «Το μνημόνιο δεν θα εφαρμοστεί»
Σημαντική είναι και η δημόσια τοποθέτηση της αιγυπτιακής διπλωματίας.
Μιλώντας στο Ahram Online, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Αιγύπτου, Νάντερ Ζάκι, επανέλαβε τη θέση του Καΐρου ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί.
Ερωτηθείς σχετικά με πληροφορίες ότι η Τουρκία είχε προτείνει στην Αίγυπτο θαλάσσια περιοχή περίπου 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, υπογράμμισε την ανάγκη ακριβούς οριοθέτησης με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων χωρών.
«Η περιοχή πρέπει να οριοθετηθεί με ακρίβεια, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων χωρών. Το διεθνές δίκαιο πρέπει να υπερισχύσει», δήλωσε.
Ο Αιγύπτιος αξιωματούχος διευκρίνισε, πάντως, ότι οι συνομιλίες με την Τουρκία συνεχίζονται.
«Θα πάρουν χρόνο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι τα μηνύματα που λαμβάνει το Κάιρο από την Άγκυρα και τη Λιβύη «είναι αρκετά ενθαρρυντικά».
Όπως ανέφερε, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία κατανοεί τις αιγυπτιακές ανησυχίες και επιθυμεί να υπάρξει συνεννόηση.
Η αιγυπτιακή στάση αναδεικνύει τη σύνθετη διπλωματική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο: το Κάιρο διατηρεί τις θέσεις του για το διεθνές δίκαιο και τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, χωρίς να αποκλείει την ανάπτυξη διαλόγου με την Άγκυρα.
Η επόμενη δοκιμασία για την ηλεκτρική διασύνδεση
Η αναμενόμενη αδειοδότηση των ερευνών για το Great Sea Interconnector αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, αλλά όχι το τέλος των εκκρεμοτήτων.
Η οικονομική βιωσιμότητα, ο επιμερισμός του κόστους, το χρονοδιάγραμμα κατασκευής και η αντιμετώπιση πιθανών γεωπολιτικών εμποδίων παραμένουν καθοριστικές παράμετροι.
Για την Αθήνα, η πρόκληση είναι διπλή: να εξασφαλιστεί η πρόοδος μιας σημαντικής ενεργειακής υποδομής και να διατηρηθεί η ελληνική θέση ως προς το καθεστώς αδειοδότησης των ερευνών.
Για την Κύπρο, η διασύνδεση συνδέεται με τη στρατηγική επιδίωξη άρσης της ηλεκτρικής απομόνωσής της.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το έργο αποτελεί δοκιμασία της δυνατότητας υλοποίησης διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών σε μια περιοχή με έντονες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.
Η επόμενη κίνηση αναμένεται από την ελληνική πλευρά, με την ολοκλήρωση της αδειοδότησης και την έκδοση της NAVTEX.
Η θέση της Αθήνας, όπως διατυπώθηκε από τον Γιώργο Γεραπετρίτη, παραμένει σαφής:
«Η εταιρεία δεν πρόκειται να ζητήσει οποιαδήποτε άδεια. Αδειοδοτούσα χώρα είναι αποκλειστικά και μόνο η Ελλάδα».
Και για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής παρέμβασης:
«Εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει, τότε θα βρει απέναντί της προφανώς την Ελλάδα».
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
