Από την απόρριψη μιας συμφωνίας στην προαναγγελία νέων συνομιλιών μέσα σε λίγες ώρες.
Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα βρίσκεται ξανά σε τεντωμένο σχοινί, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε ότι περιμένει έναν νέο γύρο επαφών με το Ιράν μέσα στην εβδομάδα, την ώρα που η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζεξακολουθεί να επηρεάζει την ενεργειακή ασφάλεια και τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου.
«Περιμένω περισσότερες συνομιλίες με το Ιράν αυτή την εβδομάδα», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Axios.
Αλλά αμέσως μετά έβαλε τον πήχη της διαπραγμάτευσης πολύ ψηλότερα.
«Θέλουν να κάνουν συμφωνία, αλλά δεν είναι η συμφωνία που θέλω εγώ.»
Τραμπ: «Υπερεκτίμησαν τη θέση τους»
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται πεπεισμένος ότι η στρατιωτική και οικονομική πίεση έχει μεταβάλει τους συσχετισμούς.
Κατά την εκτίμησή του, η πρόταση που έφερε η Τεχεράνη στο τραπέζι θα μπορούσε ενδεχομένως να είχε αποτελέσει βάση συζήτησης πριν από έναν χρόνο.
Όχι πλέον.
«Υπερεκτίμησαν τη θέση τους», υποστήριξε.
Η φράση αποκαλύπτει και το βασικό πρόβλημα των νέων διαπραγματεύσεων:
οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι πρέπει να μιλήσουν, αλλά δεν συμφωνούν ακόμη για το τι ακριβώς διαπραγματεύονται.
Ορμούζ από τη μία, πυρηνικά από την άλλη
Η Τεχεράνη θέλει η άμεση διαπραγμάτευση να επικεντρωθεί στα Στενά του Ορμούζ, στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό και στις κυρώσεις.
Η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να βάλει στο κέντρο και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Εκεί βρίσκεται το μεγάλο χάσμα.
Το Ιράν έχει προτείνει να προχωρήσει σε πλήρες άνοιγμα των Στενών και να επαναλάβει τις πυρηνικές συνομιλίες εφόσον η Ουάσιγκτον:
- άρει τον ναυτικό αποκλεισμό,
- χαλαρώσει τους περιορισμούς στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου,
- και αποκατασταθεί κατάπαυση του πυρός στην ευρύτερη σύγκρουση.
Η Ουάσιγκτον δεν αποδέχθηκε το πακέτο.
Η πρόταση που ο Τραμπ πέταξε από το τραπέζι
Οι όροι της Τεχεράνης μεταφέρθηκαν στους Αμερικανούς μέσω των διαμεσολαβητών.
Στο παρασκήνιο, οι απεσταλμένοι του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν την περασμένη Τρίτη νέο γύρο έμμεσων συνομιλιών με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Οι Καταριανοί λειτουργούσαν ως ενδιάμεσοι, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο Αραγτσί παρέδωσε τους ιρανικούς όρους.
Το Σάββατο ήρθε η απάντηση Τραμπ:
«Έκαναν μια πρόταση και την απέρριψα.»
Κι όμως, λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο αργότερα, η διπλωματία επιστρέφει.
Το Κατάρ δεν άφησε τη συμφωνία να πεθάνει
Το κρίσιμο παρασκήνιο βρίσκεται στη Ντόχα.
Το Κατάρ συνεχίζει να κινείται ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, επιχειρώντας να μετατρέψει δύο ασύμβατες προτάσεις σε ένα ενδιάμεσο κείμενο που θα μπορούσε να επιτρέψει την επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, οι Καταριανοί διαμεσολαβητές είχαν χωριστές επαφές με τις δύο πλευρές πάνω σε αλλαγές στο σχέδιο.
Και οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες.
Νέες χωριστές συναντήσεις με τον Αραγτσί και τον Γουίτκοφ αναμένονται ακόμη και από τη Δευτέρα.
Αυτό σημαίνει ότι ο νέος γύρος μπορεί να αρχίσει πολύ νωρίτερα από ό,τι αφήνει να εννοηθεί η γενικότερη διατύπωση Τραμπ για «μέσα στην εβδομάδα».
Αραγτσί: «Δεν υπαναχωρούμε»
Η Τεχεράνη, πάντως, δεν δείχνει ότι ετοιμάζεται να εγκαταλείψει τους βασικούς όρους της.
Ο Αμπάς Αραγτσί ήταν σαφής:
«Οι όροι μας είναι σαφείς και οποιαδήποτε κίνηση προς τα εμπρός, για να ξανανοίξει το Ορμούζ, εξαρτάται από την ικανοποίηση αυτών των όρων. Δεν υπαναχωρούμε από αυτούς.»
Και έδωσε ταυτόχρονα το μήνυμα ότι η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να βλέπει τη διαπραγμάτευση ως τη μόνη πιθανή έξοδο.
«Μόνο μια λύση που θα επιτευχθεί μέσω διαπραγμάτευσης θα μας βγάλει από το αδιέξοδο.»
Η Τεχεράνη ζητά επίσης την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη δυνατότητα να εξάγει τους υδρογονάνθρακές της χωρίς τους σημερινούς περιορισμούς.
Η απαισιοδοξία της Τεχεράνης
Το παράδοξο είναι ότι ο Αραγτσί εμφανίζεται ταυτόχρονα υπέρ της διπλωματίας και βαθιά δύσπιστος για τις πιθανότητες επιτυχίας της.
«Αν ρωτάτε εμάς, δεν υπάρχει λόγος να επιστρέψουμε πίσω στη διπλωματία.»
Αλλά αμέσως μετά πρόσθεσε:
«Προσπαθώ ακόμη με διπλωματικά μέσα, επειδή νομίζω ότι δεν θα έπρεπε να χάσουμε οποιαδήποτε ευκαιρία για ειρήνη.»
Στο NBC επέμεινε ότι, παρά τη δημόσια απόρριψη της πρότασης από τον Τραμπ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να περιμένει την επίσημη αμερικανική απάντηση μέσω των διαμεσολαβητών.
Ουάσιγκτον: «Κυνική» η πρόταση
Η αμερικανική πλευρά, αντίθετα, θεωρεί ότι η Τεχεράνη ζήτησε υπερβολικά πολλά.
Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς χαρακτήρισε «κυνική» την ιρανική πρόταση, υποστηρίζοντας ότι η ηγεσία του Ιράν γνώριζε πως οι όροι της δεν θα μπορούσαν να γίνουν δεκτοί από την Ουάσιγκτον.
Στο αμερικανικό στρατόπεδο, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει το εμπλουτισμένο ουράνιο και οι δεσμεύσεις που θα αναλάβει η Τεχεράνη στο πλαίσιο της μη διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι ότι ο Τραμπ παραμένει διαθέσιμος για συμφωνία – αλλά όχι για μια συμφωνία που θα περιορίζεται στο Ορμούζ.
Η στρατιωτική επιλογή δεν έχει φύγει
Και εδώ βρίσκεται η επικίνδυνη πλευρά της νέας διπλωματικής κίνησης.
Όταν το Axios ρώτησε τον Τραμπ εάν εξετάζει την επανάληψη αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν, ο πρόεδρος δεν έκλεισε την πόρτα.
«Πάντα το σκέφτομαι.»
Είναι ίσως η σημαντικότερη φράση μετά την ανακοίνωση για τις νέες συνομιλίες.
Γιατί δείχνει ότι ο Τραμπ δεν αντιμετωπίζει τη διπλωματική διαδικασία ως υποκατάστατο της στρατιωτικής πίεσης.
Τη χρησιμοποιεί παράλληλα με αυτήν.
22 εκατ. βαρέλια μέσα από το Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η μάχη για τα Στενά έχει και μια τεράστια οικονομική διάσταση.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι μέσα στο Σαββατοκύριακο πέρασε από το Ορμούζ η μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου.
Αμερικανός αξιωματούχος Άμυνας επιβεβαίωσε στο Axios ότι το βράδυ της Παρασκευής εξήχθησαν μέσω του Στενού περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι οι στρατιωτικές τους δυνάμεις διευκολύνουν πλέον τη διέλευση μεγάλων ποσοτήτων πετρελαίου.
Οι ροές παραμένουν κρίσιμες όχι μόνο για τις χώρες του Κόλπου αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Γιατί το Ορμούζ είναι το πραγματικό νεύρο της κρίσης
Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα ακόμη σημείο στον χάρτη.
Είναι ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο.
Κάθε στρατιωτική κλιμάκωση εκεί μεταφέρεται σχεδόν αμέσως:
- στις τιμές του πετρελαίου,
- στο κόστος μεταφοράς,
- στα ασφάλιστρα των πλοίων,
- στον πληθωρισμό,
- και τελικά στις οικονομίες Ευρώπης, Ασίας και ΗΠΑ.
Γι’ αυτό η διαπραγμάτευση Τραμπ–Ιράν δεν αφορά μόνο την τύχη μιας πολεμικής σύγκρουσης.
Αφορά και τη λειτουργία μιας από τις βασικότερες ενεργειακές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας.
Ο Τραμπ πιέζει και την Κίνα
Η αμερικανική στρατηγική δεν περιορίζεται στην Τεχεράνη.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες ο Τραμπ ζήτησε από τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να σταματήσει τη βοήθεια προς το Ιράν.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι χωρίς κινεζική συνεργασία η οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης θα παραμένει περιορισμένη.
Το Πεκίνο, από την άλλη πλευρά, έχει καλέσει τις εμπλεκόμενες πλευρές να επιστρέψουν σε ειρηνική διευθέτηση και πυρηνική συμφωνία.
Έτσι, πίσω από τη διαπραγμάτευση για το Ορμούζ βρίσκεται και μια πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική εξίσωση:
ΗΠΑ – Ιράν – Κίνα – χώρες του Κόλπου.
Οι επόμενες ώρες κρίνουν αν υπάρχει πραγματικό παράθυρο
Η νέα κίνηση Τραμπ δεν σημαίνει ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά.
Το αντίθετο.
Οι βασικές διαφορές παραμένουν μεγάλες.
Η Τεχεράνη θέλει πρώτα ανταλλάγματα για το Ορμούζ, τις κυρώσεις και το πετρέλαιο.
Η Ουάσιγκτον θέλει το Ιράν να δεχθεί ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις.
Ανάμεσά τους βρίσκεται το Κατάρ, προσπαθώντας να κατασκευάσει μια ενδιάμεση φόρμουλα πριν η στρατιωτική λογική πάρει ξανά το πάνω χέρι.
Όμως για πρώτη φορά μετά την απόρριψη του ιρανικού πακέτου, υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο.
Οι συνομιλίες μπορεί να ξαναρχίσουν ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες.
Και η αντίφαση της στιγμής αποτυπώνεται στις δύο φράσεις του Ντόναλντ Τραμπ:
«Περιμένω περισσότερες συνομιλίες με το Ιράν αυτή την εβδομάδα.»
Αλλά όταν ρωτήθηκε για νέα πλήγματα:
«Πάντα το σκέφτομαι.»
Αυτό είναι το πραγματικό σκηνικό γύρω από το Ορμούζ:
διπλωματία στο τραπέζι, πολεμικά πλοία στη θάλασσα και ολόκληρη η παγκόσμια αγορά ενέργειας να περιμένει την επόμενη κίνηση.
Πηγή: pagenews.gr