Η 30ή Σεπτεμβρίου δεν είναι απλώς άλλη μία ημερομηνία ανακοινώσεων για το οικονομικό επιτελείο.
Μπορεί να αποδειχθεί η αφετηρία ενός από τα δυσκολότερα πολιτικά τεστ του φθινοπώρου για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η κυβέρνηση καλείται να δείξει στην πράξη πόσο από το διεθνές ενεργειακό σοκ μπορεί να απορροφήσει πριν αυτό φτάσει στην αντλία, στο πετρέλαιο θέρμανσης και τελικά στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Και η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Αθήνα μπαίνει στον Οκτώβριο με ένα παράδοξο: από τη μία διαθέτει ισχυρότερο μακροοικονομικό αφήγημα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια· από την άλλη, η καθημερινότητα του πολίτη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ακριβότερη ενέργεια.
Αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει την ενεργειακή πολιτική σε πολιτική υψηλού ρίσκου.
Στις 30 Σεπτεμβρίου αναμένονται οι αποφάσεις για τα καύσιμα κίνησης, ενώ στις 14 Οκτωβρίου ακολουθεί το δεύτερο μεγάλο ορόσημο με το πετρέλαιο θέρμανσης.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει ήδη δηλώσει ότι οι παρεμβάσεις στα καύσιμα θα επανεξετάζονται ανά δεκαπενθήμερο, εξαιτίας της μεταβλητότητας των διεθνών τιμών.
Με άλλα λόγια, το Μαξίμου δεν σχεδιάζει μία παρέμβαση και τέλος.
Μπαίνει σε καθεστώς συνεχούς διαχείρισης της ενεργειακής πίεσης.
Η αντλία γίνεται πολιτικό βαρόμετρο
Οι τιμές εξηγούν την κυβερνητική κινητοποίηση.
Η αμόλυβδη και το diesel έχουν κινηθεί γύρω από τα 2,20 ευρώ ανά λίτρο κατά μέσο όρο, με σημαντικά υψηλότερες τιμές σε αρκετές νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Και το ενεργειακό σοκ δεν σταματά στην Ελλάδα.
Η Eurostat κατέγραψε τον Αύγουστο ετήσια αύξηση 23,8% στις τιμές καυσίμων και λιπαντικών για προσωπικές μεταφορές στην ΕΕ. Σε μηνιαία βάση, το diesel αυξήθηκε κατά 8,3% και η βενζίνη κατά 3,3%.
Αυτό δημιουργεί το πραγματικό πρόβλημα για το Μαξίμου.
Η ενέργεια έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.
Ανεβαίνει το καύσιμο, πιέζεται η μεταφορά. Πιέζεται η μεταφορά, αυξάνεται το κόστος για την επιχείρηση. Αυξάνεται το κόστος της επιχείρησης, μεγαλώνει ο κίνδυνος μετακύλισης στον καταναλωτή.
Γι’ αυτό η πολιτική μάχη του χειμώνα δεν αφορά μόνο το τι θα πληρώσει κάποιος στο πρατήριο.
Αφορά το πόσο βαθιά θα περάσει το ενεργειακό κόστος στην υπόλοιπη οικονομία.
Το σχέδιο Μητσοτάκη: να φανεί η παρέμβαση πάνω στην τιμή
Η κυβερνητική επιλογή έχει αρχίσει να αποκτά σαφή χαρακτηριστικά.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει παρέμβαση ώστε η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να συγκρατηθεί, σε συνδυασμό με αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Στο τραπέζι έχει βρεθεί ακόμη και παρέμβαση που θα μπορούσε να φτάσει έως τα 40 λεπτά ανά λίτρο, χωρίς το τελικό ύψος να έχει ακόμη κλειδώσει.
Και εδώ υπάρχει μια κρίσιμη πολιτική λεπτομέρεια.
Η κυβέρνηση θέλει όσο γίνεται μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασης να είναι ορατό στον πολίτη τη στιγμή που πληρώνει.
Γιατί άλλο πράγμα είναι να ανακοινώνεις εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ δημοσιονομικής στήριξης και άλλο να βλέπει ο καταναλωτής μικρότερο αριθμό πάνω στην αντλία.
Το δεύτερο γίνεται αντιληπτό αμέσως.
Από τη Νέα Υόρκη στο βενζινάδικο
Υπάρχει και μια ενδιαφέρουσα πολιτική αντίθεση.
Ο πρωθυπουργός επέστρεψε από μία εβδομάδα διεθνών επαφών στις ΗΠΑ, όπου η κυβέρνηση πρόβαλε την επενδυτική εικόνα της Ελλάδας και τη βελτίωση της θέσης της οικονομίας.
Στην Αθήνα, όμως, το ερώτημα είναι πολύ πιο πεζό:
πόσο θα πληρώνει ο πολίτης για να κινηθεί και να ζεσταθεί;
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πολιτική δυσκολία για την κυβέρνηση.
Τα θετικά μακροοικονομικά στοιχεία δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε θετική αίσθηση στην κοινωνία.
Μπορεί τα δημόσια οικονομικά να βελτιώνονται, οι επενδύσεις να αυξάνονται και η χώρα να έχει ισχυρότερη εικόνα στις αγορές.
Αν όμως το νοικοκυριό βλέπει μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός του να απορροφάται από καύσιμα, τρόφιμα και στέγαση, η μακροοικονομική επιτυχία γίνεται πολιτικά δυσκολότερο να κεφαλαιοποιηθεί.
Γιατί ο Οκτώβριος είναι πολιτικά μεγαλύτερος απ’ όσο φαίνεται
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό ημερολόγιο του Μαξίμου.
30 Σεπτεμβρίου: αποφάσεις για τα καύσιμα κίνησης.
6 Οκτωβρίου: Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ, με την ενεργειακή ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ψηλά στην ατζέντα.
14 Οκτωβρίου: νέο πακέτο για το πετρέλαιο θέρμανσης.
15–16 Οκτωβρίου: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος και η ανταγωνιστικότητα έχουν επιστρέψει δυναμικά στην ευρωπαϊκή συζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ήδη ότι, παρά την αποκλιμάκωση από τα ακραία επίπεδα της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ενεργειακό κόστος αισθητά υψηλότερο από βασικούς διεθνείς ανταγωνιστές.
Αυτό σημαίνει ότι ο Μητσοτάκης έχει δύο ακροατήρια ταυτόχρονα.
Το νοικοκυριό και το εργοστάσιο.
Το δεύτερο «ρεζερβουάρ» που αδειάζει: η βιομηχανία
Το ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό.
Είναι και παραγωγικό.
Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι η διάρκεια της κρίσης επηρεάζει την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ το ζήτημα έχει ήδη μπει στον διάλογο κυβέρνησης και βιομηχανίας.
Η ΕΚΤ έχει επίσης επισημάνει ότι οι υψηλές ενεργειακές τιμές πλήττουν τόσο την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών όσο και την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.
Για το Μαξίμου αυτό δημιουργεί μια δύσκολη εξίσωση:
να μειώσει το κόστος για τον καταναλωτή χωρίς να τινάξει τον προϋπολογισμό στον αέρα και ταυτόχρονα να προστατεύσει την παραγωγή χωρίς να δημιουργήσει μόνιμο καθεστώς επιδοτήσεων.
Η μάχη του ΕΦΚ επιστρέφει
Και φυσικά επιστρέφει η συζήτηση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Η αντιπολίτευση πιέζει για μείωσή του, ενώ αντίστοιχες απόψεις έχουν ακουστεί και από στελέχη της ΝΔ.
Η κυβερνητική γραμμή παραμένει διαφορετική: οι οριζόντιες μειώσεις φόρων έχουν μεγάλο δημοσιονομικό κόστος και δεν εγγυώνται ότι η συνολική ελάφρυνση θα φτάσει με τον αποτελεσματικότερο τρόπο εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.
Έτσι προτιμάται προς το παρόν το μοντέλο των στοχευμένων παρεμβάσεων.
Πίσω από την τεχνική συζήτηση, όμως, βρίσκεται μια καθαρή πολιτική σύγκρουση:
λιγότερος φόρος μόνιμα ή μεγαλύτερη επιδότηση προσωρινά;
Και όσο η ενεργειακή κρίση διαρκεί, τόσο δυσκολότερο γίνεται να οριστεί τι ακριβώς σημαίνει «προσωρινά».
Η Ευρώπη μπορεί να δώσει χώρο – όχι πολιτική ασυλία
Η Αθήνα περιμένει και τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Η ΕΕ βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με το ζήτημα των υψηλών ενεργειακών τιμών και της ανταγωνιστικότητας, ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ζητήσει επιτάχυνση των πολιτικών για φθηνότερη ενέργεια.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη εξάρτηση της Ευρώπης από την παγκόσμια αγορά LNG έχει περιορίσει ορισμένους παλιούς κινδύνους τροφοδοσίας αλλά έχει αυξήσει την έκθεση της ηπείρου στη διεθνή μεταβλητότητα.
Άρα η κυβέρνηση έχει ένα βάσιμο επιχείρημα:
το πρόβλημα δεν γεννήθηκε στην Αθήνα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι πολιτικές συνέπειες θα κατανεμηθούν στις Βρυξέλλες.
Στις εθνικές κάλπες οι πολίτες κρίνουν εθνικές κυβερνήσεις.
«Οκτώβριος στην κάλπη» δεν σημαίνει εκλογές τον Οκτώβριο
Και εδώ βρίσκεται η πολιτική ουσία του τίτλου.
Οι εθνικές εκλογές δεν διεξάγονται τον Οκτώβριο.
Αλλά ο φετινός Οκτώβριος μπορεί να επηρεάσει το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο η κυβέρνηση θα κινηθεί προς τις κάλπες του 2027.
Η ακρίβεια παραμένει κεντρική ανησυχία των πολιτών στις δημοσκοπήσεις. Η ΝΔ εξακολουθεί να διατηρεί καθαρό προβάδισμα, αλλά η εκλογική της επίδοση θα εξαρτηθεί και από το πόσο αποτελεσματικά θα επανασυσπειρώσει ψηφοφόρους που την επέλεξαν το 2023 και σήμερα εμφανίζονται περισσότερο αποστασιοποιημένοι.
Δεν μπορεί να συναχθεί από τις σημερινές δημοσκοπήσεις πώς θα ψηφίσουν αυτοί οι πολίτες το 2027.
Μπορεί όμως να ειπωθεί κάτι πολιτικά ασφαλέστερο:
ο χειμώνας είναι μία από τις τελευταίες μεγάλες περιόδους καθημερινής οικονομικής διαχείρισης πριν η χώρα εισέλθει βαθύτερα στον επόμενο εκλογικό κύκλο.
Το μεγάλο στοίχημα Μητσοτάκη
Και γι’ αυτό η 30ή Σεπτεμβρίου έχει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος από μια απλή ανακοίνωση επιδοτήσεων.
Από εκεί αρχίζει μια αλυσίδα.
Καύσιμα.
Θέρμανση.
Βιομηχανικό κόστος.
Ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Πληθωρισμός.
Διαθέσιμο εισόδημα.
Και στο τέλος, πολιτική αξιολόγηση.
Ο Μητσοτάκης δεν μπορεί να καθορίσει τη διεθνή τιμή του Brent, ούτε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ούτε την τιμή του LNG στην παγκόσμια αγορά.
Μπορεί όμως να κριθεί για το πόσο από αυτό το κόστος θα επιτρέψει να φτάσει μέχρι το ελληνικό νοικοκυριό.
Γι’ αυτό η πραγματική πολιτική εξίσωση του φθινοπώρου μπορεί τελικά να αποδειχθεί εξαιρετικά απλή:
30 Σεπτεμβρίου στην αντλία. Οκτώβριος στο πορτοφόλι. Και το 2027 στην κάλπη.
Πηγή: pagenews.gr