Στεφανής: Η Άγκυρα ψάχνει διέξοδο – «Σενάριο ακόμη και για Oruc Reis» στην κυπριακή σκακιέρα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi/Στεφανής: Η Άγκυρα ψάχνει διέξοδο – «Σενάριο ακόμη και για Oruc Reis» στην κυπριακή σκακιέρα
Ένα γεωπολιτικό τόξο που ξεκινά από την Κύπρο, περνά από την Τουρκία και φτάνει μέχρι τη Σαουδική Αραβία περιέγραψε ο Αλκιβιάδης Στεφανής, βάζοντας στο επίκεντρο την προσπάθεια της Άγκυρας να προσαρμοστεί στις νέες ισορροπίες της περιοχής.
Η ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου, το Κυπριακό, οι S-400, η προοπτική επιστροφής της Τουρκίας στα F-35 και η παρουσία των ελληνικών Patriot στον Κόλπο συνθέτουν, κατά την εκτίμησή του, διαφορετικά κομμάτια της ίδιας περιφερειακής σκακιέρας.
Και στο επίκεντρο βρίσκεται ξανά η Τουρκία.
Στεφανής: Η Τουρκία αισθάνεται ότι απομονώνεται
Ο Αλκιβιάδης Στεφανής υποστήριξε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί με ανησυχία τις ενεργειακές κινήσεις γύρω από την Κύπρο και αναζητεί τρόπο να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τον εαυτό της παρόντα στις εξελίξεις.
«Η Τουρκία νιώθει απομονωμένη αυτή τη στιγμή από αυτή την ενέργεια και θέλει να δείξει με τη συμπεριφορά της ότι είναι και εκείνη εκεί για τα Κατεχόμενα», ανέφερε.
Κατά την εκτίμησή του, το μήνυμα της τουρκικής ηγεσίας έχει δύο αποδέκτες.
Ο πρώτος είναι η τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Ο δεύτερος είναι το εσωτερικό ακροατήριο της ίδιας της Τουρκίας.
«Θέλει αφενός να πει στο ακροατήριό της στο κατεχόμενο κομμάτι “μην ανησυχείτε, εμείς είμαστε εδώ” […] αλλά και βεβαίως για το εσωτερικό της ακροατήριο ότι “εμείς είμαστε εκεί και στηρίζουμε τους Τουρκοκύπριους”».
Στο τραπέζι ακόμη και το Oruc Reis
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η Άγκυρα να εξετάζει και κινήσεις επί του πεδίου.
Ανάμεσά τους, όπως είπε, θα μπορούσε να βρίσκεται ακόμη και η χρησιμοποίηση του Oruc Reis.
«Όλα αυτά τα οποία λέτε εκτιμώ ότι είναι στο πλαίσιο των σεναρίων που εξετάζει η Άγκυρα για το πώς θα αντιδράσει και το πώς θα ξεφύγει από αυτόν τον απομονωτισμό που φαίνεται να δημιουργείται», σημείωσε.
Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για πληροφορία ότι έχει ληφθεί συγκεκριμένη τουρκική απόφαση.
Ωστόσο η αναφορά έχει ιδιαίτερο βάρος λόγω του συμβολισμού του συγκεκριμένου ερευνητικού σκάφους στις ελληνοτουρκικές κρίσεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Το ενεργειακό μέτωπο της Κύπρου
Ο Στεφανής στάθηκε και στο ενδεχόμενο ενεργειακής σύνδεσης της Τουρκίας με το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.
Σε τεχνικό επίπεδο χαρακτήρισε ένα τέτοιο εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο.
Στο νομικό και γεωπολιτικό επίπεδο ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός ως προς τη θέση που εξέφρασε:
«Στο θέμα του διεθνούς δικαίου είναι ένα θέμα τεράστιο αυτό. Παραβιάζει την κυπριακή ΑΟΖ. Εννοείται ότι την παραβιάζει».
Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η αυτοανακηρυχθείσα «ΤΔΒΚ» αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία.
Γι’ αυτό οποιαδήποτε νέα τουρκική ενεργειακή κίνηση γύρω από το νησί δεν θα αποτελούσε απλώς ένα διμερές ελληνοτουρκικό ή τουρκοκυπριακό ζήτημα, αλλά θα άγγιζε ευθέως και την ευρωπαϊκή διάσταση.
«Δεν νομίζω ότι η Ευρώπη θα αντιδράσει» άμεσα
Εδώ ο Στεφανής εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την ταχύτητα με την οποία θα μπορούσε να κινηθεί η ΕΕ σε περίπτωση νέας έντασης.
«Αν κοιταχτούμε και μιλήσουμε με ειλικρίνεια, δεν νομίζω ότι η Ευρώπη θα αντιδράσει σε αυτό», ανέφερε, παραπέμποντας σε προηγούμενες κρίσεις ασφαλείας κατά τις οποίες, κατά την άποψή του, η ευρωπαϊκή αντίδραση υπήρξε καθυστερημένη.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί πολιτική εκτίμηση του ίδιου και όχι δεδομένη θέση ή προαναγγελθείσα στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μανιάτης προς Κάγια Κάλας: Το Κυπριακό ξανά στην ευρωπαϊκή ατζέντα
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η κινητικότητα γύρω από την Κύπρο αυξάνεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο Γιάννης Μανιάτης έχει ζητήσει ευρωπαϊκή αντίδραση στις τουρκικές κινήσεις, μεταφέροντας το ζήτημα προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ Κάγια Κάλας.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην αντιμετωπίζονται οι ενεργειακές εξελίξεις αποκομμένα από το συνολικό πλαίσιο ασφάλειας και κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η Κύπρος είμαστε εμείς»
Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η αναφορά του Στεφανή στο Κυπριακό.
«Η Κύπρος είμαστε εμείς. Η Κύπρος είναι η καρδιά μας, η ψυχή μας, το μυαλό μας. Και η Κύπρος μάς πονά γι’ αυτό το οποίο συμβαίνει εκεί πέρα συνεχώς», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Η Κύπρος δεν είναι μακριά. Η Κύπρος είναι δίπλα μας».
Συνέδεσε μάλιστα το ζήτημα με την πρόσφατη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ, εκτιμώντας ότι το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό στοιχείο των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το δεύτερο μέτωπο: Η Τουρκία θέλει να ξεφορτωθεί τους S-400
Από την Κύπρο η συζήτηση πέρασε σε ένα άλλο μεγάλο στρατηγικό πρόβλημα της Άγκυρας:
τους ρωσικούς S-400.
Η νέα δήλωση της Μόσχας έχει ιδιαίτερη σημασία.
Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές για το ενδεχόμενο μεταφοράς των S-400 που διαθέτει η Τουρκία σε τρίτη χώρα φιλική προς τη Ρωσία.
Και εδώ ο Στεφανής υπογράμμισε μία κρίσιμη παράμετρο:
η Άγκυρα δεν μπορεί απλώς να αποφασίσει μόνη της πού θα στείλει τα ρωσικά συστήματα.
«Η Ρωσία έχει λόγο νομικό να δώσει έγκριση πού θα πάνε οι S-400», είπε.
«Εάν μεταπωληθεί το οπλικό σύστημα, οφείλεις να πάρεις έγκριση, να ανακοινώσεις σε ποια χώρα πρόκειται να το μεταβιβάσεις και να πάρεις την έγκριση».
Και πράγματι, ο Σεργκέι Λαβρόφ έχει δηλώσει ότι μια τέτοια μεταφορά απαιτεί τη συγκατάθεση της Μόσχας και ότι ο πιθανός αποδέκτης θα πρέπει να είναι χώρα που η Ρωσία θεωρεί «φιλική».
Το ακριβό κλειδί των F-35
Η σημασία της υπόθεσης δεν βρίσκεται μόνο στους S-400.
Βρίσκεται κυρίως στα F-35.
Η αγορά του ρωσικού συστήματος ήταν η αιτία που οδήγησε την Ουάσιγκτον να απομακρύνει την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 και αργότερα να επιβάλει κυρώσεις CAATSA στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Η Άγκυρα αναζητεί πλέον φόρμουλα που θα μπορούσε να αφαιρέσει αυτό το εμπόδιο.
Το πρόβλημα είναι ότι η μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα διαφορετικές απαιτήσεις:
της Ρωσίας, της Τουρκίας, της πιθανής χώρας υποδοχής και τελικά των Ηνωμένων Πολιτειών, εφόσον ο στόχος της Άγκυρας είναι η επιστροφή στα F-35.
Στεφανής: Δύσκολη εξίσωση για την Τουρκία
Ο Στεφανής παρουσίασε το αδιέξοδο με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο.
Κατά την άποψή του, για μια Τουρκία που προβάλλει διεθνώς τη μεγάλη ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας της, η αδυναμία εξεύρεσης εύκολης λύσης για τους S-400 είναι ενδεικτική της δυσκολίας στην οποία έχει περιέλθει.
Το κόστος της τουρκικής αγοράς, σύμφωνα με τις δημόσιες πληροφορίες για τη συμφωνία του 2017, ήταν περίπου $2,5 δισ.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι τα συστήματα παραμένουν πολιτικό και στρατηγικό εμπόδιο στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Από τους S-400 στους ελληνικούς Patriot
Η συζήτηση πέρασε στη συνέχεια στους ελληνικούς Patriot που έχουν αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία.
Και εδώ η θέση του Στεφανή ήταν σαφής.
«Πιστεύω ότι είναι μεγάλη η γεωπολιτική αξία της ύπαρξης των συστημάτων εκεί», είπε.
Η ελληνική πυροβολαρχία έχει ήδη ενεργοποιηθεί επιχειρησιακά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της τελευταίας κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Μόλις στις 24 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την ΕΡΤ, ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία αναχαίτισαν βαλλιστικό πύραυλο και drone που προέρχονταν από την Υεμένη.
Ήταν η έβδομη ενεργοποίηση της ελληνικής δύναμης από την έναρξη της νέας πολεμικής κρίσης στην περιοχή.
«Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι θα παραμείνουν»
Με φόντο τη συζήτηση για τις αποφάσεις του ΚΥΣΕΑ, ο Στεφανής εκτίμησε ότι η ελληνική πυροβολαρχία θα συνεχίσει να βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία.
«Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι θα παραμείνουν εκεί», ανέφερε.
Δεν πρόκειται για ανακοίνωση κυβερνητικής απόφασης, αλλά για προσωπική εκτίμηση του πρώην υπουργού.
Η επιχειρησιακή δραστηριότητα των τελευταίων μηνών, πάντως, έχει προσδώσει στην ελληνική παρουσία διαφορετικό βάρος: από αποστολή αμυντικής συνεργασίας έχει μετατραπεί και σε πραγματικό στοιχείο της περιφερειακής αεράμυνας.
Και τώρα έρχεται ο Ρούμπιο
Όλα αυτά συμβαίνουν λίγες ημέρες πριν από μια ακόμη κρίσιμη διπλωματική στιγμή.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου, με τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ να προγραμματίζεται για την επομένη.
Άμυνα και ενέργεια αναμένεται να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Ο Στεφανής εκτίμησε ότι τα ενεργειακά ζητήματα θα έχουν θέση στις συζητήσεις, καθώς η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται για τον ρόλο της Ελλάδας τόσο ως ενεργειακής πύλης όσο και ως πυλώνα ασφάλειας στην περιοχή.
Καλώδιο, Κύπρος και ο ρόλος της Ελλάδας
Ιδιαίτερη σημασία έδωσε και στην ηλεκτρική διασύνδεση.
Ερωτηθείς εάν πλησιάζει η επανεκκίνηση των κινήσεων γύρω από το καλώδιο, απάντησε:
«Εκτιμώ ότι είμαστε κοντά, διότι οι τελευταίες συμφωνίες έχουν ολοκληρωθεί».
Η εκτίμηση αυτή αποκτά βάρος μέσα στο ευρύτερο παζλ της Ανατολικής Μεσογείου.
Γιατί το καλώδιο δεν είναι πλέον απλώς ένα ενεργειακό έργο.
Ακουμπά ταυτόχρονα:
- τις σχέσεις Ελλάδας–Κύπρου,
- την ενεργειακή θέση της Κύπρου,
- τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο,
- το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για ενεργειακές διασυνδέσεις,
- και το συνολικό πλέγμα συνεργασιών Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Η Άγκυρα μπροστά σε τρεις δύσκολες εξισώσεις
Οι τοποθετήσεις Στεφανή περιγράφουν τελικά μια Τουρκία που βρίσκεται ταυτόχρονα μπροστά σε τρεις διαφορετικές εξισώσεις.
Στην Ανατολική Μεσόγειο, θέλει να διατηρήσει ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις και να στηρίξει τις τουρκοκυπριακές θέσεις.
Στην αμυντική σχέση με τις ΗΠΑ, αναζητεί τρόπο να λύσει τον γόρδιο δεσμό των S-400 ώστε να ανοίξει ξανά ο δρόμος προς τα F-35.
Και απέναντι στη Ρωσία, δεν μπορεί να μετακινήσει το ίδιο σύστημα χωρίς τη συγκατάθεση της Μόσχας.
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα ενισχύει τη στρατηγική σχέση της με τις ΗΠΑ, διατηρεί στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο και επιχειρεί να κατοχυρώσει μεγαλύτερο ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια νέα ελληνοτουρκική κρίση είναι προδιαγεγραμμένη.
Σημαίνει όμως ότι Κύπρος, ενέργεια, S-400, F-35 και περιφερειακή αεράμυνα έχουν πλέον μπει στην ίδια γεωπολιτική εξίσωση.
Και γι’ αυτό το επόμενο τουρκικό βήμα —είτε αφορά ένα ερευνητικό σκάφος είτε τους S-400— θα διαβαστεί πολύ πέρα από την Άγκυρα.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
