Δύο διαφορετικά, αλλά άμεσα συνδεδεμένα με την ευρωπαϊκή ατζέντα, μέτωπα άνοιξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη συνάντησή του στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Gitanas Nausėda: την ευρωπαϊκή άμυνα και τη νέα ενεργειακή πίεση.
Στο πρώτο, ο πρωθυπουργός επανέφερε με σαφή τρόπο την ελληνική θέση για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση αμυντικά προγράμματα.
Και παρότι δεν κατονόμασε την Τουρκία στη συγκεκριμένη αποστροφή, το μήνυμα αφορά ευθέως τη συζήτηση για την πιθανή συμμετοχή της Άγκυρας στο SAFE.
«Η συμμετοχή τους όμως σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους», ανέφερε ο πρωθυπουργός.
Και πρόσθεσε:
«Για να ενταχθεί επομένως κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες ευρωπαϊκές ασφάλειες πρέπει πρώτα να σέβεται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών μελών χωρίς αστερίσκους».
Το μήνυμα στην Άγκυρα πίσω από το SAFE
Η σημερινή τοποθέτηση δεν αποτελεί αλλαγή της ελληνικής γραμμής. Αντίθετα, εντάσσεται στη θέση που έχει διατυπώσει επανειλημμένα η Αθήνα: η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της ασφάλειας οποιουδήποτε κράτους-μέλους.
Ο Μητσοτάκης είχε ήδη δηλώσει τον Σεπτέμβριο, μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa, ότι όρος για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο SAFE ήταν και παραμένει να μη θίγονται τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας των κρατών-μελών.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Αθήνα συνδέει την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία με συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε εξηγήσει στη Βουλή ότι η συμμετοχή τρίτης χώρας όπως η Τουρκία στο SAFE μέσω σχετικής συμφωνίας με την ΕΕ προϋποθέτει ομοφωνία των κρατών-μελών, παρουσιάζοντας αυτή τη διαδικασία ως μηχανισμό μέσω του οποίου η Ελλάδα μπορεί να εμποδίσει μια συμφωνία εφόσον δεν καλύπτονται πάγιες ελληνικές θέσεις.
Η γεωπολιτική διάσταση: Ποιος μπαίνει στην ευρωπαϊκή άμυνα
Το ζήτημα ξεπερνά την κατανομή ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Αγγίζει τον πυρήνα της συζήτησης για το ποιοι εταίροι μπορούν να συμμετέχουν στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Η Αθήνα υποστηρίζει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, αλλά ταυτόχρονα επιμένει ότι η επιλογή τρίτων χωρών με τις οποίες συνεργάζεται η Ένωση πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένα πολιτικά και στρατηγικά κριτήρια.
Αυτή ακριβώς τη θέση είχε συνοψίσει ο πρωθυπουργός τον Σεπτέμβριο λέγοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να επιλέγει τους εταίρους της «πολύ προσεκτικά».
Και δεύτερο μήνυμα στις Βρυξέλλες: «Χρειαζόμαστε ευελιξία»
Το δεύτερο σκέλος των δηλώσεων Μητσοτάκη αφορά την ενεργειακή κρίση και τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να χρησιμοποιήσουν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για να προστατεύσουν την οικονομία.
«Χρειαζόμαστε μια λελογισμένη ευρωπαϊκή ευελιξία στο να μπορούν τα κράτη να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις αξιοποιώντας τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο», ανέφερε.
Η Αθήνα ζητά ουσιαστικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να δημιουργήσει περιθώριο για προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.
Ο πρωθυπουργός έχει ήδη θέσει το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητώντας κοινή αντιμετώπιση των συνεπειών της ενεργειακής αναταραχής.
«Πιστεύω ότι αν η πρότασή μου εισακουστεί θα αντιμετωπίσουμε ένα κοινό πρόβλημα με μία και έγκαιρη αντίδραση», είπε.
Τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ στο τραπέζι
Εδώ βρίσκεται και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες οικονομικές παραμέτρους των σημερινών δηλώσεων.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ενδεχόμενο να μπορούν να αξιοποιηθούν πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που προκύπτουν εξαιτίας του ενεργειακού πληθωρισμού, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν προσωρινά μέτρα στήριξης.
Η λογική που παρουσίασε είναι ότι, εφόσον τα συγκεκριμένα έσοδα βρίσκονται πάνω από τις αρχικές δημοσιονομικές προβλέψεις και προέρχονται από την αύξηση των ενεργειακών τιμών, θα μπορούσαν -εφόσον το επιτρέψει το ευρωπαϊκό πλαίσιο- να επιστρέψουν στην κοινωνία με στοχευμένο τρόπο.
«Αυτό δεν είναι κάτι που είναι παράλογο ούτε θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας. Αφορά όμως τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρώπης», σημείωσε.
«Η δημοσιονομική σταθερότητα είναι αδιαπραγμάτευτη»
Ο πρωθυπουργός έσπευσε, ωστόσο, να χαράξει και δεύτερη κόκκινη γραμμή.
Αυτή τη φορά απέναντι στο ενδεχόμενο οι παρεμβάσεις στήριξης να εκληφθούν από τις αγορές ως επιστροφή σε ανεξέλεγκτη δημοσιονομική επέκταση.
Αναφερόμενος στην αναταραχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων, τόνισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την εμπιστοσύνη που έχει αποκαταστήσει.
«Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών προς τη βούληση της κυβέρνησης να μείνει σταθερή στον δρόμο της δημοσιονομικής ισορροπίας», ανέφερε.
Και συμπλήρωσε:
«Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας».
Έτσι, η κυβερνητική γραμμή επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο στόχους: περισσότερη ευρωπαϊκή ευελιξία για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ, αλλά χωρίς δημοσιονομικό εκτροχιασμό.
Έρχεται πρόσθετη βοήθεια στους αλιείς
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στους Έλληνες αλιείς, αναγνωρίζοντας ότι ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξημένες πιέσεις.
«Ξέρουμε, για παράδειγμα, ότι έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε για το πώς θα το αντιμετωπίσουμε και πώς θα τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια», δήλωσε.
Έβαλε, ωστόσο, και εδώ το όριο των διαθέσιμων πόρων:
«Όλοι γνωρίζουμε ότι οι δυνατότητες είναι πεπερασμένες».
Ελλάδα και Λιθουανία κοιτούν στο 2027
Η συνάντηση με τον Gitanas Nausėda είχε και έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό ορίζοντα: την ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το 2027 «πολύ κρίσιμη χρονιά» και υπογράμμισε ότι Αθήνα και Βίλνιους βρίσκονται κοντά σε πολλές από τις βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Η προετοιμασία της ελληνικής Προεδρίας έχει ήδη ξεκινήσει, με την κυβέρνηση να έχει τοποθετήσει μεταξύ των κεντρικών ζητημάτων την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια, την ασφάλεια και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Δύο «κόκκινες γραμμές» από την Αθήνα
Οι σημερινές τοποθετήσεις του πρωθυπουργού συνδέουν τελικά δύο από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη: ασφάλεια και οικονομία.
Στο αμυντικό μέτωπο, η ελληνική θέση είναι ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά προγράμματα δεν μπορεί να παρακάμπτει τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών.
Στο οικονομικό μέτωπο, η Αθήνα ζητά περισσότερο χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια, χωρίς όμως να εγκαταλείψει τη δημοσιονομική πειθαρχία.
Και κάπως έτσι, από το SAFE και την Τουρκία μέχρι την ενέργεια και τις αγορές ομολόγων, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση στο ευρωπαϊκό επίπεδο: περισσότερη κοινή ευρωπαϊκή δράση, αλλά με σαφείς όρους τόσο στην άμυνα όσο και στην οικονομία.
Πηγή: pagenews.gr