Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος μέσω της Ελλάδας ανέτρεψε τον τουρκικό σχεδιασμό στο ενεργειακό. Αυτή είναι η ουσία της παρέμβασης του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιάννη Μανιάτη και ταυτόχρονα το σημείο από το οποίο πρέπει να διαβαστεί η μεγάλη αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη έναν αγωγό ή για μια εμπορική διαδρομή φυσικού αερίου.
Πρόκειται για μια μετατόπιση ενεργειακής και γεωπολιτικής ισχύος, καθώς η Ελλάδα αποκτά τη δυνατότητα να λειτουργεί ως νότια πύλη εισόδου φυσικού αερίου και LNG, το οποίο μπορεί στη συνέχεια να κατευθύνεται μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς τη Μολδαβία, την Ουκρανία και ευρύτερα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Απέναντι σε αυτό το μοντέλο βρίσκεται ο TurkStream, δηλαδή η διαδρομή μέσω της οποίας ρωσικό φυσικό αέριο εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω Τουρκίας.
Και ακριβώς αυτή η εναλλακτική που δημιουργείται μέσω Ελλάδας είναι, σύμφωνα με τον Γιάννη Μανιάτη, που ανέτρεψε τον σχεδιασμό Άγκυρας και Μόσχας.
Μανιάτης: Ο Κάθετος Διάδρομος «ενόχλησε» την Τουρκία
Μιλώντας στον Real FM και τον Νίκο Χατζηνικολάου, ο Γιάννης Μανιάτης υπογράμμισε ότι οι Τούρκοι είχαν διαμορφώσει μαζί με τη Ρωσία μία εναλλακτική λύση για την τροφοδοσία της Ευρώπης μέσω του TurkStream.
Το ρωσικό φυσικό αέριο θα περνούσε μέσω Τουρκίας και στη συνέχεια μέσω Βουλγαρίας, ώστε να συνδεθεί με το υπόλοιπο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Η ανάπτυξη όμως του Κάθετου Διαδρόμου από την ελληνική πλευρά δημιουργεί πλέον ανταγωνιστική ενεργειακή οδό.
Όπως επισήμανε ο κ. Μανιάτης, ο Κάθετος Διάδρομος μέσω της Ελλάδας όχι μόνο λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον TurkStream, αλλά διαθέτει και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και αυτό είναι που, κατά τον ίδιο, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα στον τουρκικό σχεδιασμό.
Η μεγάλη αλλαγή: Οι ροές μπορούν πλέον να ξεκινούν από την Ελλάδα
Το κρίσιμο γεωπολιτικό στοιχείο βρίσκεται στην αντιστροφή της κατεύθυνσης των ενεργειακών ροών.
Για δεκαετίες η ενεργειακή γεωγραφία της περιοχής είχε σχεδιαστεί κυρίως με κατεύθυνση από Ανατολή προς Δύση.
Ο Κάθετος Διάδρομος εισάγει μια διαφορετική λογική:
Νότος προς Βορρά.
Φυσικό αέριο που εισέρχεται στο ευρωπαϊκό σύστημα από την Ελλάδα μπορεί να κινηθεί προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα αποκτά κάτι περισσότερο από έναν ρόλο χώρας διέλευσης.
Αποκτά τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε πύλη εισόδου και εμπορίας ενεργειακών ποσοτήτων για μια πολύ μεγαλύτερη περιφερειακή αγορά.
Και αυτή η εξέλιξη έχει άμεσο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Όσο περισσότερες εναλλακτικές πηγές και διαδρομές διαθέτει η Ευρώπη, τόσο μικρότερη γίνεται η εξάρτησή της από έναν συγκεκριμένο προμηθευτή ή έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό διάδρομο.
Η σύγκρουση με τον TurkStream είναι σύγκρουση δύο ενεργειακών μοντέλων
Γι’ αυτό η τοποθέτηση Μανιάτη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Η σύγκριση Κάθετου Διαδρόμου και TurkStream δεν αφορά μόνο δύο τεχνικά δίκτυα.
Αφορά δύο διαφορετικές αρχιτεκτονικές τροφοδοσίας της Ευρώπης.
Στη μία περίπτωση, ρωσικό φυσικό αέριο περνά μέσω Τουρκίας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στην άλλη, LNG και άλλες ποσότητες φυσικού αερίου μπορούν να εισέρχονται από την Ελλάδα και να διοχετεύονται προς τον ευρωπαϊκό βορρά.
Η Ελλάδα, επομένως, δεν ανταγωνίζεται την Τουρκία ως παραγωγός φυσικού αερίου.
Ανταγωνίζεται τη φιλοδοξία της Άγκυρας να αποτελέσει αναντικατάστατη ενεργειακή πύλη μεταξύ Ανατολής και Ευρώπης.
Και ακριβώς εδώ αρχίζει το δεύτερο επίπεδο της ιστορίας.
Μέσα σε αυτή τη νέα γεωγραφία μπαίνει η AKTOR
Η γεωπολιτική αξία ενός ενεργειακού διαδρόμου δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη σωληνώσεων και διασυνδέσεων.
Χρειάζεται πραγματικές ποσότητες φυσικού αερίου, προμηθευτές, αγοραστές και εμπορικές συμφωνίες.
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η στρατηγική που έχει αναπτύξει η AKTOR, που έχει τοποθετηθεί επιχειρηματικά σε ένα από τα κρίσιμα σημεία της νέας ενεργειακής αλυσίδας: στην προμήθεια και εμπορία LNG που μπορεί να εισέρχεται μέσω Ελλάδας και να διοχετεύεται στις αγορές της ευρύτερης περιοχής.
Μέσω της Atlantic SEE LNG Trade, στην οποία η AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, έχει δημιουργηθεί ένας ελληνικός εμπορικός βραχίονας με στόχο ακριβώς αυτή τη νέα αγορά.
Η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει μακροχρόνια πρόσβαση σε αμερικανικό LNG και έχει κινηθεί προς αγορές της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Και αυτό είναι που δίνει στην παρουσία της AKTOR γεωοικονομική διάσταση.
Γιατί η AKTOR αποκτά στρατηγική θέση
Η εξίσωση είναι σχετικά απλή.
Ο Κάθετος Διάδρομος δημιουργεί τη διαδρομή.
Οι ελληνικές υποδομές LNG δημιουργούν την πύλη εισόδου.
Οι διεθνείς παραγωγοί παρέχουν το καύσιμο.
Και οι εμπορικές εταιρείες αναλαμβάνουν να εξασφαλίσουν τις ποσότητες, τα συμβόλαια και τους πελάτες.
Η AKTOR έχει επιλέξει να τοποθετηθεί ακριβώς σε αυτό το τελευταίο, αλλά κρίσιμο κομμάτι της αλυσίδας.
Μέσω της Atlantic SEE έχει ήδη συνδεθεί με την αμερικανική αγορά LNG, ενώ η μακροχρόνια συμφωνία με τη Venture Global προβλέπει προμήθεια 1 εκατ. τόνων LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030, μετά την επέκταση της αρχικής συμφωνίας.
Πρόκειται για περίπου 1,3 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, ποσότητα που αποκτά ιδιαίτερη αξία εφόσον συνδυαστεί με τη δυνατότητα διοχέτευσής της προς τις αγορές του βορρά.
Από την Ελλάδα μέχρι την Ουκρανία
Η σύνδεση δεν είναι πλέον θεωρητική.
Η Atlantic SEE έχει ήδη προχωρήσει σε εμπορική συμφωνία για την πώληση αμερικανικού LNG στην ουκρανική Naftogaz, με την ποσότητα να εισέρχεται από την Ελλάδα και να κατευθύνεται προς την Ουκρανία μέσω της περιφερειακής ενεργειακής διαδρομής.
Αυτό ακριβώς αποτελεί το πιο χειροπιαστό παράδειγμα του νέου μοντέλου:
LNG φτάνει στην Ελλάδα και από την Ελλάδα κατευθύνεται προς την Ανατολική Ευρώπη.
Άρα η επιχειρηματική στρατηγική της AKTOR συναντά στην πράξη τη γεωπολιτική αλλαγή που περιγράφει ο Γιάννης Μανιάτης.
Η AKTOR δεν ακολουθεί απλώς μια αγορά – Τοποθετείται πάνω σε μια γεωπολιτική μεταβολή
Αυτό είναι και το σημείο που διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη επένδυση από μια συνηθισμένη επιχειρηματική επέκταση.
Η AKTOR δεν επενδύει απλώς σε μια αγορά φυσικού αερίου.
Μέσω της Atlantic SEE τοποθετείται σε μια αγορά της οποίας η ανάπτυξη συνδέεται με τρεις πολύ μεγαλύτερες γεωπολιτικές μεταβολές:
την προσπάθεια της Ευρώπης να διαφοροποιήσει τις πηγές και τις οδεύσεις της,
τη διεύρυνση της παρουσίας του αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά,
και την αναβάθμιση της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Γι’ αυτό και η θέση της αποκτά βάρος πολύ μεγαλύτερο από μια απλή εμπορική συναλλαγή.
Από τον ανταγωνισμό Ελλάδας–Τουρκίας στη γεωοικονομία
Η παρέμβαση Μανιάτη φωτίζει τελικά μια εξέλιξη που έχει δύο επίπεδα.
Το πρώτο είναι κρατικό και γεωπολιτικό:
ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος δημιουργεί μέσω Ελλάδας μια εναλλακτική οδό προς την Ευρώπη και, σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Ενέργειας, ανατρέπει μέρος του τουρκικού σχεδιασμού που βασίστηκε στον TurkStream.
Το δεύτερο είναι επιχειρηματικό και γεωοικονομικό:
όσο η ελληνική διαδρομή αποκτά πραγματικές ενεργειακές ροές, τόσο αυξάνεται η σημασία των εταιρειών που έχουν εξασφαλίσει πρόσβαση στις ποσότητες και στις αγορές που θα τις απορροφήσουν.
Και σε αυτό το δεύτερο επίπεδο η AKTOR έχει ήδη εξασφαλίσει ουσιαστική θέση.
Όχι επειδή της ανήκει ο Κάθετος Διάδρομος.
Αλλά επειδή έχει τοποθετηθεί πάνω στην εμπορική αλυσίδα που μπορεί να τον μετατρέψει από γεωπολιτικό σχέδιο σε ενεργό ενεργειακή αρτηρία.
Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη αλλαγή:
η Ελλάδα δεν θέλει πλέον απλώς να βρίσκεται πάνω στον ενεργειακό χάρτη. Θέλει οι νέες ροές προς την Ευρώπη να ξεκινούν από αυτήν — και η AKTOR έχει ήδη πάρει θέση στη νέα αυτή γεωγραφία.
Πηγή: pagenews.gr