Τρία χρόνια πέρασαν από την ημέρα που άλλαξε το Ισραήλ και πυροδότησε μια αλυσίδα γεγονότων που μεταμόρφωσε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Στις 7 Οκτωβρίου 2023, μαχητές υπό την ηγεσία της Χαμάς πέρασαν τα σύνορα από τη Γάζα, επιτέθηκαν σε κοινότητες, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και στο μουσικό φεστιβάλ Nova, σκοτώνοντας περίπου 1.200 ανθρώπους και απαγάγοντας 251.
Σήμερα, 7 Οκτωβρίου 2026, το Ισραήλ τιμά την τρίτη επέτειο εκείνης της επίθεσης.
Αλλά η Μέση Ανατολή στην οποία πραγματοποιούνται οι εκδηλώσεις μνήμης δεν θυμίζει πλέον εκείνη του 2023.
Γάζα, Λίβανος, Συρία, Ιράν, Χεζμπολάχ και Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον εμπλακεί σε μια αλληλουχία συγκρούσεων που αναδιαμόρφωσε τον χάρτη ισχύος της περιοχής.
Στο Nova επιστρέφουν οι οικογένειες
Στο νότιο Ισραήλ, οικογένειες θυμάτων και επιζώντες επιστρέφουν σήμερα στα σημεία όπου ξεκίνησε η επίθεση.
Μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις πραγματοποιείται στον χώρο του Nova music festival, κοντά στα σύνορα με τη Γάζα.
Εκεί σκοτώθηκαν 348 άνθρωποι, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters.
Στο Τελ Αβίβ πραγματοποιούνται επίσης εκδηλώσεις στην Πλατεία Ομήρων, η οποία εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου σε σύμβολο του αγώνα των οικογενειών για την επιστροφή των ανθρώπων που κρατούνταν στη Γάζα.
Φωτογραφίες, κεριά και προσωπικά αντικείμενα των θυμάτων επαναφέρουν στο προσκήνιο μία ημέρα που παραμένει βαθιά χαραγμένη στην ισραηλινή κοινωνία.
Η πρώτη επέτειος χωρίς ομήρους στη Γάζα
Η φετινή επέτειος έχει όμως μια θεμελιώδη διαφορά.
Είναι η πρώτη 7η Οκτωβρίου κατά την οποία δεν υπάρχουν πλέον Ισραηλινοί όμηροι στη Γάζα.
Οι ζωντανοί και οι νεκροί όμηροι επέστρεψαν στο Ισραήλ μέσα από τις ανταλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Χαμάς.
Για πολλές οικογένειες κλείνει έτσι ένα κεφάλαιο αναμονής.
Όχι όμως και το τραύμα.
Επιζώντες και πρώην όμηροι εξακολουθούν να περιγράφουν τις τεράστιες ψυχολογικές συνέπειες της επίθεσης και της αιχμαλωσίας.
Στο κιμπούτς Nir Oz, μία από τις κοινότητες που χτυπήθηκαν περισσότερο, 47 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 76 απήχθησαν.
Τρία χρόνια αργότερα, οι κάτοικοι εξακολουθούν να προσπαθούν να απαντήσουν σε ένα δύσκολο ερώτημα:
πόσο πρέπει να ξαναχτιστεί και πόσο πρέπει να παραμείνει όπως ήταν, ώστε να μη χαθεί η μνήμη;
Και στην άλλη πλευρά, μια Γάζα σε ερείπια
Η επέτειος έχει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα για τους Παλαιστινίους.
Η ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία που ακολούθησε την επίθεση της Χαμάς έχει αφήσει μεγάλο μέρος της Λωρίδας της Γάζας κατεστραμμένο.
Περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, αριθμός που χρησιμοποιείται από διεθνή πρακτορεία αλλά προέρχεται από τις τοπικές αρχές.
Μεγάλο μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να ζει σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και πολλοί παραμένουν εκτοπισμένοι.
Παρά την κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε πριν από περίπου έναν χρόνο, οι εντάσεις δεν έχουν εξαφανιστεί και ισραηλινά πλήγματα εξακολουθούν να καταγράφονται.
Έτσι, η 7η Οκτωβρίου παραμένει ταυτόχρονα η ημέρα της μεγαλύτερης επίθεσης στην ιστορία του Ισραήλ και η αφετηρία ενός πολέμου που προκάλεσε τεράστιο ανθρώπινο κόστος στη Γάζα.
Ο Νετανιάχου υπό πίεση για τις ευθύνες
Τρία χρόνια μετά, ένα από τα μεγαλύτερα εσωτερικά πολιτικά ερωτήματα στο Ισραήλ παραμένει ανοικτό:
ποιος φέρει την ευθύνη για την αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου;
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει επίμονες πιέσεις από συγγενείς θυμάτων, αντιπολίτευση και τμήματα της κοινωνίας για τη δημιουργία ανεξάρτητης κρατικής εξεταστικής επιτροπής.
Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι πρέπει να διερευνηθούν πλήρως τόσο οι αποτυχίες πληροφοριών και ασφάλειας πριν από την επίθεση όσο και οι πολιτικές αποφάσεις που προηγήθηκαν.
Η ένταση έγινε εμφανής ήδη στην επίσημη τελετή μνήμης της 5ης Οκτωβρίου.
Ενώ ο Νετανιάχου μιλούσε στην Ιερουσαλήμ, πατέρας θύματος σηκώθηκε και τον διέκοψε φωνάζοντας:
«Δεν προστάτεψες τον γιο μου στις 7 Οκτωβρίου».
Το επεισόδιο συμπύκνωσε ένα βαθύτερο ρήγμα που εξακολουθεί να διαπερνά την ισραηλινή κοινωνία.
Και τώρα έρχονται εκλογές
Η φετινή επέτειος έχει και έντονο πολιτικό υπόβαθρο.
Το Ισραήλ βρίσκεται περίπου 20 ημέρες πριν από τις εκλογές, τις πρώτες μετά τον πόλεμο που ακολούθησε την 7η Οκτωβρίου.
Η ασφάλεια, οι ευθύνες για την επίθεση, η διαχείριση του πολέμου, η συμφωνία για τους ομήρους και η μελλοντική σχέση με τους Παλαιστινίους βρίσκονται αναπόφευκτα στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης.
Οι επίσημες κρατικές εκδηλώσεις μνήμης είχαν ήδη πραγματοποιηθεί στις 5 Οκτωβρίου, κοντά στην επέτειο σύμφωνα με το εβραϊκό ημερολόγιο.
Οι διαφορετικές τελετές και εκδηλώσεις αντικατοπτρίζουν και τις βαθιές πολιτικές διαιρέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Νετανιάχου: Η Χαμάς δεν θα κυβερνήσει ξανά τη Γάζα
Ο ίδιος ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε τις επετειακές εκδηλώσεις για να επαναλάβει τη στρατηγική γραμμή της κυβέρνησής του.
Δήλωσε ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις κατά της Χαμάς και ότι η οργάνωση δεν θα επιτραπεί να κυβερνήσει ξανά τη Λωρίδα της Γάζας.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να ενεργεί εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να απειλήσει την ασφάλειά του.
Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν πόσο πολύ έχει διευρυνθεί το πεδίο της σύγκρουσης μέσα σε τρία χρόνια.
Από τη Γάζα στον Λίβανο
Η 7η Οκτωβρίου δεν έμεινε ποτέ μια σύγκρουση μόνο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Η Χεζμπολάχ άνοιξε μέτωπο από τον Λίβανο μετά την έναρξη του πολέμου, δηλώνοντας ότι ενεργούσε σε υποστήριξη της Γάζας.
Ακολούθησε μια πολύ ευρύτερη στρατιωτική αναμέτρηση.
Σήμερα ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να ελέγχουν τμήματα του νότιου Λιβάνου, ενώ περισσότεροι από 300.000 Λιβανέζοι παραμένουν εκτοπισμένοι, σύμφωνα με τις τελευταίες διεθνείς αναφορές.
Το βόρειο μέτωπο του Ισραήλ έχει επομένως μετατραπεί σε μια νέα μόνιμη γεωπολιτική πραγματικότητα.
Και από εκεί στο Ιράν
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μεταβολή στη σύγκρουση με το Ιράν.
Η έμμεση αντιπαράθεση Ισραήλ–Τεχεράνης μετατράπηκε μέσα στην τριετία σε πολύ πιο άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεπλάκησαν επίσης στρατιωτικά εναντίον του ιρανικού πυρηνικού και στρατιωτικού προγράμματος, ενώ οι επιπτώσεις της αντιπαράθεσης έφτασαν στις χώρες του Κόλπου και στις διεθνείς αγορές.
Έτσι, αυτό που άρχισε το πρωί της 7ης Οκτωβρίου 2023 στα κιμπούτς του νότιου Ισραήλ εξελίχθηκε σε μια αλυσίδα συγκρούσεων με επίκεντρο ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Τρία χρόνια που άλλαξαν τη Μέση Ανατολή
Η τρίτη επέτειος δεν αποτελεί επομένως μόνο ημέρα μνήμης.
Είναι και ένα σημείο από το οποίο μπορεί κανείς να δει πόσο βαθιά μεταμορφώθηκε η περιοχή μέσα σε μόλις τρία χρόνια.
Η Χαμάς έχει χάσει μεγάλο μέρος της ηγεσίας της.
Η Γάζα έχει υποστεί τεράστια καταστροφή.
Η Χεζμπολάχ έχει δεχθεί βαρύτατα πλήγματα.
Ο Λίβανος παραμένει αντιμέτωπος με τις συνέπειες του πολέμου.
Η σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν πέρασε σε νέα φάση.
Και το Παλαιστινιακό παραμένει χωρίς πολιτική λύση, με την προοπτική ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους να μοιάζει ακόμη πιο μακρινή.
7 Οκτωβρίου 2026: Μνήμη χωρίς τέλος του πολέμου
Σήμερα οι οικογένειες στο Ισραήλ επιστρέφουν στα σημεία όπου έχασαν παιδιά, γονείς, φίλους και συντρόφους.
Στη Γάζα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν μέσα στις συνέπειες του πολέμου που ακολούθησε.
Και γύρω τους βρίσκεται πλέον μια Μέση Ανατολή πολύ διαφορετική από εκείνη της 6ης Οκτωβρίου 2023.
Τρία χρόνια μετά, όλοι οι Ισραηλινοί όμηροι έχουν επιστρέψει.
Όμως η σύγκρουση που πυροδότησε η 7η Οκτωβρίου εξακολουθεί να καθορίζει τη Γάζα, το Ισραήλ, τον Λίβανο, το Ιράν και τη γεωπολιτική ολόκληρης της περιοχής.
Η επέτειος θυμίζει έτσι όχι μόνο τι συνέβη εκείνο το πρωί.
Υπενθυμίζει πόσο διαφορετική έγινε η Μέση Ανατολή από εκείνη την ημέρα και μετά.
Πηγή: pagenews.gr