Ενδείξεις χαμηλότερης έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις καταγράφει το ρεπορτάζ του Μανώλη Κωστίδη από την Κωνσταντινούπολη, με την τουρκική πλευρά να υποδέχεται θετικά τα μηνύματα του Κυριάκου Μητσοτάκη για διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει η διατύπωση των τουρκικών αναφορών στο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ, στις επαφές και στις τοποθετήσεις που παρακολούθησε δεν ακούστηκε η λέξη «άδεια», αλλά αναφορές σε συνεννόηση και συντονισμό.
Η διαφοροποίηση αποτελεί ένδειξη αλλαγής τόνου. Δεν τεκμηριώνει, ωστόσο, εγκατάλειψη των τουρκικών διεκδικήσεων ή συμφωνία για την υλοποίηση του έργου.
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση στην Τουρκία για τα F-35 παραμένει συνδεδεμένη με το άλυτο ζήτημα των ρωσικών S-400, περιορίζοντας τις προσδοκίες για άμεση πρόοδο.
Στο τουρκικό μικροσκόπιο οι δηλώσεις Μητσοτάκη
Όπως μετέφερε ο Κωστίδης, οι δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού στον Άρη Πορτοσάλτε μεταδόθηκαν γρήγορα από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Στο επίκεντρο βρέθηκε το μήνυμα ότι, παρά τις διαφορές, χρειάζεται να διατηρούνται ήρεμες συνθήκες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις επαφές του ανταποκριτή με αξιωματούχους, η τοποθέτηση αξιολογήθηκε θετικά και συνδέθηκε με τις αναφορές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον διάλογο και στη συνεργασία.
Το στοιχείο αυτό αφορά το κλίμα επικοινωνίας. Οι διαφορές για τα νησιά, τις θαλάσσιες ζώνες και τις ενεργειακές υποδομές παραμένουν στο υπόβαθρο της σχέσης.
Ανοιχτοί δίαυλοι χωρίς ανακοινωμένη συνάντηση
Η εικόνα που περιγράφεται είναι εκείνη της διατήρησης επαφών, χωρίς να προκύπτει ανακοίνωση συγκεκριμένης συνάντησης των δύο ηγετών.
Αυτό έχει πρακτική σημασία. Σε περιόδους διαφωνιών, η επικοινωνία επιτρέπει τη μεταφορά θέσεων και μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο παρερμηνειών.
Από γεωπολιτική σκοπιά, η χαμηλότερη ένταση δημιουργεί περιθώριο διπλωματικών χειρισμών. Το αν θα οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο θα κριθεί από τις αποφάσεις και τη συμπεριφορά των δύο πλευρών στα επιμέρους ζητήματα.
Καλώδιο: Η λέξη που δεν ακούστηκε
Η πιο ενδιαφέρουσα παρατήρηση του ρεπορτάζ αφορά τη γλώσσα για την ηλεκτρική διασύνδεση:
«Δεν ακούσαμε τη λέξη “άδεια”», ανέφερε ο Κωστίδης.
Αντίστοιχα, στη συζήτηση καταγράφηκαν οι όροι «συνεννόηση» και «συντονισμός».
Η επιλογή των λέξεων έχει πολιτική σημασία, καθώς η απαίτηση άδειας και η αναφορά σε τεχνικό συντονισμό μεταφέρουν διαφορετικά μηνύματα. Ωστόσο, η απουσία ενός όρου σε συγκεκριμένες τοποθετήσεις δεν αρκεί για να αποδείξει επίσημη μεταβολή πολιτικής.
Το ασφαλές συμπέρασμα από το διαθέσιμο υλικό είναι ότι καταγράφεται πιο προσεκτική δημόσια διατύπωση, ενώ παραμένουν ανοιχτές οι λεπτομέρειες και το χρονοδιάγραμμα των επόμενων ενεργειών.
Ο παράγοντας Ρούμπιο και η αναμονή της Άγκυρας
Στην τηλεοπτική συζήτηση τέθηκε το ερώτημα αν η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα επηρεάζει τη στάση της τουρκικής πλευράς.
Η πιθανότητα αυτή παρουσιάστηκε ως εκτίμηση. Δεν προέκυψε επιβεβαίωση συγκεκριμένης αμερικανικής παρέμβασης για το καλώδιο.
Μια δεύτερη εξήγηση που συζητήθηκε ήταν ότι η Άγκυρα αναμένει περισσότερα στοιχεία για το χρονοδιάγραμμα και τις τεχνικές διαδικασίες πριν διατυπώσει νέες θέσεις.
Οι δύο εκδοχές δείχνουν γιατί χρειάζεται προσοχή στην ανάγνωση της χαμηλότερης έντασης: μπορεί να αντανακλά διπλωματική διαχείριση, αναμονή ή συνδυασμό παραγόντων.
F-35: Οι S-400 παραμένουν το κρίσιμο εμπόδιο
Στο αμυντικό πεδίο, το ρεπορτάζ περιγράφει περιορισμένες προσδοκίες στην Τουρκία για γρήγορη πρόοδο στο ζήτημα των F-35.
Η απόκτηση των ρωσικών S-400 έχει συνδεθεί με τον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα και εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης με την Ουάσινγκτον.
Κατά τον Κωστίδη, στην Τουρκία γίνεται αντιληπτό ότι η εξεύρεση λύσης απαιτεί χρόνο. Η αναφορά σε ενδεχόμενη αναμονή αρκετών μηνών αποτελεί εκτίμηση του ρεπορτάζ και δεν συνιστά επίσημο χρονοδιάγραμμα παράδοσης ή απόρριψης.
Η πολιτική προσέγγιση με τις ΗΠΑ χρειάζεται, συνεπώς, να συνοδευτεί από διευθέτηση ενός προβλήματος που έχει αμυντικές και θεσμικές διαστάσεις.
Οι εναλλακτικές επιλογές της τουρκικής αεροπορίας
Η εκκρεμότητα των F-35 διατηρεί στο προσκήνιο άλλες επιλογές για την κάλυψη των αναγκών της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας.
Στην ανταπόκριση αναφέρθηκαν τα F-16 και τα Eurofighter, ως μέρος της ευρύτερης συζήτησης για τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση των αεροπορικών δυνατοτήτων της χώρας.
Οι επιλογές αυτές έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και προϋποθέσεις. Η αναφορά τους αποτυπώνει την αναζήτηση διαθέσιμων λύσεων όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των F-35.
Η επόμενη δοκιμασία θα είναι στην πράξη
Η εικόνα που προκύπτει συνδυάζει ηπιότερη γλώσσα στα ελληνοτουρκικά και συνεχιζόμενες δυσκολίες στο αμυντικό άνοιγμα της Τουρκίας προς τις ΗΠΑ.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο ζητούμενο είναι αν οι ανοιχτοί δίαυλοι θα συνοδευτούν από συνθήκες που επιτρέπουν την πρόοδο των ενεργειακών έργων.
Για την Άγκυρα, η επιδίωξη βελτίωσης των σχέσεων με την Ουάσινγκτον εξακολουθεί να συναντά την εκκρεμότητα των S-400.
Οι χαμηλότεροι τόνοι αποτελούν θετική ένδειξη. Η ουσιαστική μεταβολή θα φανεί στις επίσημες θέσεις και στις επόμενες ενέργειες για το καλώδιο και τα εξοπλιστικά.
Πηγή: pagenews.gr