Νέο κύμα αβεβαιότητας προκαλούν στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν την πορεία των αμερικανικών επιτοκίων και το ενδεχόμενο μιας νέας παρέμβασης από τη Federal Reserve (Fed).
Ο πληθωρισμός καταναλωτών στις ΗΠΑ επιταχύνθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στο 3,7% σε ετήσια βάση, από 3,4% τον Αύγουστο, ξεπερνώντας την πρόβλεψη των οικονομολόγων για 3,6%.
Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει μέρος των προσδοκιών ότι η αμερικανική κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στην επόμενη συνεδρίασή της.
Οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης αύξησαν σημαντικά την πιθανότητα νέας ανόδου των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, με τις εκτιμήσεις να κινούνται περίπου στο 40%–45%, από 22% πριν από την ανακοίνωση.
Η αλλαγή είναι σημαντική, καθώς δείχνει ότι η αγορά δεν αντιμετωπίζει πλέον την παραμονή των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα ως σχεδόν δεδομένη επιλογή.
Πληθωρισμός 3,7%: Τα στοιχεία που αιφνιδίασαν τις αγορές
Σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Εργασίας, ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 0,6% τον Σεπτέμβριο σε μηνιαία βάση, έναντι αύξησης 0,4% τον Αύγουστο.
Σε ετήσια βάση, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,7%, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν ισχυρές.
Η σημαντικότερη συμβολή στην επιτάχυνση προήλθε από την ενέργεια.
Οι τιμές της βενζίνης αυξήθηκαν κατά 9,1% μέσα σε έναν μήνα, ενώ ο συνολικός δείκτης ενέργειας ενισχύθηκε κατά 5,2%.
Σε ετήσια βάση, οι τιμές ενέργειας καταγράφουν αύξηση 20,4%.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τις συνέπειες της γεωπολιτικής αστάθειας και των διαταραχών στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Για τη Fed, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές των καυσίμων, αλλά στον κίνδυνο οι αυξήσεις του ενεργειακού κόστους να μεταφερθούν ευρύτερα στην οικονομία, επηρεάζοντας μεταφορές, παραγωγή, υπηρεσίες και τελικές τιμές προϊόντων.
Από το 22% στο 40%–45%: Η μεγάλη αλλαγή των προσδοκιών
Πριν από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων, οι αγορές εκτιμούσαν ότι η πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων στη συνεδρίαση της 27ης και 28ης Οκτωβρίου ήταν περίπου 22%.
Μετά την ανακοίνωση του πληθωρισμού, οι πιθανότητες αναθεωρήθηκαν ανοδικά, φτάνοντας κοντά στο 40% και, σύμφωνα με νεότερες αποτιμήσεις της αγοράς, περίπου στο 44%–45%.
Η αναθεώρηση αυτή σημαίνει ότι οι επενδυτές θεωρούν πλέον σημαντικά πιθανότερη μια νέα αύξηση του βασικού επιτοκίου.
Δεν αποτελεί, ωστόσο, επίσημη πρόβλεψη της Fed ούτε σημαίνει ότι η αύξηση έχει αποφασιστεί.
Οι πιθανότητες προκύπτουν από τις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης και μεταβάλλονται διαρκώς ανάλογα με τα οικονομικά στοιχεία, τις δηλώσεις των αξιωματούχων και τις συνθήκες στις αγορές.
Ο δομικός πληθωρισμός στο 2,6% – Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το πετρέλαιο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξέλιξη του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές τροφίμων και ενέργειας.
Ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε κατά 0,3% σε μηνιαία βάση και διαμορφώθηκε στο 2,6% σε ετήσια βάση, από 2,4% τον Αύγουστο.
Η επιτάχυνση ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που ανέμεναν οι οικονομολόγοι.
Αυτή η εξέλιξη ενισχύει τον προβληματισμό ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο ενεργειακό σοκ.
Αυξήσεις καταγράφηκαν μεταξύ άλλων σε υπηρεσίες, μεταφορές, αεροπορικά εισιτήρια, ιατρική περίθαλψη, εκπαίδευση και ορισμένα καταναλωτικά αγαθά.
Η Fed παρακολουθεί στενά αυτούς τους δείκτες, καθώς η επιμονή των αυξήσεων στις υπηρεσίες και σε βασικές κατηγορίες κατανάλωσης μπορεί να δυσκολέψει την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%.
Η Fed μετά την αύξηση του Σεπτεμβρίου
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα είχε ήδη προχωρήσει τον Σεπτέμβριο σε αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης.
Με την απόφαση εκείνη, το εύρος του βασικού επιτοκίου διαμορφώθηκε στο 3,75%–4%.
Η επόμενη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς έχει προγραμματιστεί για τις 27 και 28 Οκτωβρίου.
Εφόσον αποφασιστεί νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, το βασικό επιτόκιο θα μετακινηθεί στο 4%–4,25%.
Πριν από τα τελευταία στοιχεία, αρκετοί αναλυτές θεωρούσαν πιθανότερη μια προσωρινή παύση, ώστε η κεντρική τράπεζα να αξιολογήσει τις συνέπειες της προηγούμενης αύξησης.
Η νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού περιπλέκει αυτή την επιλογή.
Η Fed καλείται να σταθμίσει τον κίνδυνο να παραμείνουν οι τιμές υψηλές έναντι του κινδύνου να επιβαρυνθεί υπερβολικά η οικονομική δραστηριότητα από τα αυξημένα επιτόκια.
Αμερικανικά ομόλογα: Άνοδος αποδόσεων μετά τα στοιχεία
Η αντίδραση στην αγορά ομολόγων ήταν άμεση.
Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών τίτλων κινήθηκαν ανοδικά, καθώς οι επενδυτές ενσωμάτωσαν στις τιμές το ενδεχόμενο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου κινήθηκε κοντά στο 5,29%, ενώ ανοδικές πιέσεις καταγράφηκαν και στους τίτλους μικρότερης διάρκειας.
Η άνοδος των αποδόσεων σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερη απόδοση για να διακρατήσουν αμερικανικό κρατικό χρέος.
Παράλληλα, οι αυξημένες αποδόσεις μπορούν να επηρεάσουν το κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών, καθώς πολλά δανειακά προϊόντα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις συνθήκες στην αγορά ομολόγων.
Το δολάριο ενισχύεται – Πιέσεις στις διεθνείς αγορές
Τα ισχυρότερα του αναμενομένου στοιχεία για τον πληθωρισμό ενίσχυσαν το αμερικανικό δολάριο έναντι του ευρώ.
Η προοπτική υψηλότερων επιτοκίων καθιστά τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία δυνητικά πιο ελκυστικά για διεθνείς επενδυτές.
Ωστόσο, η ενίσχυση του δολαρίου μπορεί να προκαλέσει πρόσθετες πιέσεις σε οικονομίες και επιχειρήσεις που έχουν σημαντικές υποχρεώσεις στο αμερικανικό νόμισμα.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι αναδυόμενες αγορές με υψηλό δανεισμό σε δολάρια, καθώς μια ανατίμηση του νομίσματος αυξάνει το βάρος εξυπηρέτησης του χρέους τους σε τοπικό νόμισμα.
Στις χρηματιστηριακές αγορές, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των βασικών αμερικανικών δεικτών δέχθηκαν πιέσεις μετά την ανακοίνωση.
Η πιθανότητα νέας αύξησης επιτοκίων επηρεάζει ιδιαίτερα τις αποτιμήσεις εταιρειών ανάπτυξης και τεχνολογίας, των οποίων οι μελλοντικές ταμειακές ροές είναι περισσότερο ευαίσθητες στις μεταβολές του κόστους κεφαλαίου.
Γιατί η ενεργειακή κρίση δυσκολεύει τη Fed
Η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική.
Από τη μία πλευρά, το αυξημένο ενεργειακό κόστος τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
Από την άλλη, περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνει τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων, επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.
Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αυξήσει την προσφορά πετρελαίου ή να αποκαταστήσει τις διαταραγμένες ενεργειακές αλυσίδες.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη προσοχή τα ενεργειακά σοκ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αύξηση των τιμών θα αποδειχθεί προσωρινή ή εάν θα επηρεάσει μόνιμα τις προσδοκίες επιχειρήσεων και καταναλωτών για τον πληθωρισμό.
Η ακρίβεια ξεπερνά την αύξηση των μισθών
Οι νέες πληθωριστικές πιέσεις έχουν άμεσες συνέπειες και για την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών.
Ενώ ο πληθωρισμός έφτασε στο 3,7%, η ετήσια αύξηση των μέσων ωριαίων αποδοχών κινήθηκε κοντά στο 3%.
Η διαφορά αυτή υποδηλώνει πίεση στα πραγματικά εισοδήματα, καθώς οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από τις ονομαστικές αμοιβές.
Η επιβάρυνση είναι ιδιαίτερα αισθητή στα νοικοκυριά που διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε μετακινήσεις, καύσιμα και βασικά αγαθά.
Το πρόβλημα έχει αποκτήσει και πολιτική σημασία στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς το κόστος ζωής βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Μια νέα αύξηση επιτοκίων από τη Fed θα μπορούσε να επηρεάσει και τις ευρωπαϊκές αγορές, ακόμη και χωρίς αντίστοιχη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η άνοδος των αμερικανικών αποδόσεων μπορεί να μεταφερθεί, σε διαφορετικό βαθμό, στις διεθνείς αγορές κρατικών και εταιρικών ομολόγων.
Για την Ελλάδα, οι πιθανές επιδράσεις εντοπίζονται σε τρία βασικά πεδία.
Πρώτον, στο κόστος χρηματοδότησης του Δημοσίου και των επιχειρήσεων, εφόσον οι διεθνείς αποδόσεις κινηθούν υψηλότερα.
Δεύτερον, στην ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, η οποία επηρεάζει την αξία εισαγωγών που τιμολογούνται στο αμερικανικό νόμισμα, συμπεριλαμβανομένων πολλών ενεργειακών προϊόντων.
Τρίτον, στο επενδυτικό κλίμα, καθώς οι υψηλότερες αποδόσεις των ασφαλέστερων κρατικών τίτλων μπορούν να περιορίσουν τη διάθεση ανάληψης κινδύνου στις χρηματιστηριακές αγορές.
Οι επιπτώσεις αυτές δεν είναι αυτόματες ούτε ίδιες για όλες τις οικονομίες. Εξαρτώνται από την πορεία του ευρώ, τις αποφάσεις της ΕΚΤ και τις συνθήκες στις διεθνείς αγορές.
Η 28η Οκτωβρίου στο μικροσκόπιο των επενδυτών
Η επόμενη απόφαση της Fed αποκτά πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα.
Οι επενδυτές θα παρακολουθούν τα πρόσθετα στοιχεία για τις τιμές παραγωγού, τις καταναλωτικές δαπάνες, την αγορά εργασίας και τις δηλώσεις των αξιωματούχων της κεντρικής τράπεζας.
Το βασικό δίλημμα παραμένει εάν η Fed θα προχωρήσει άμεσα σε νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης ή θα διατηρήσει προσωρινά αμετάβλητα τα επιτόκια, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης τον Δεκέμβριο.
Η άνοδος της πιθανότητας αύξησης από το 22% σε επίπεδα άνω του 40% αποτυπώνει τη σημαντική μεταβολή των προσδοκιών μέσα σε λίγες ώρες.
Η τελική απόφαση, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη συνολική αξιολόγηση των πληθωριστικών πιέσεων και των προοπτικών της αμερικανικής οικονομίας.
Πηγή: pagenews.gr