«Δεν θα το δεχθούμε».
Με αυτή την κατηγορηματική απάντηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο Manama Dialogue το όριο της ελληνικής στάσης απέναντι στην εργαλειοποίηση των ενεργειακών διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το μήνυμα αφορά κάτι ευρύτερο από την πορεία ενός καλωδίου: αν οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται για να καθυστερούν ή να εμποδίζουν έργα που συνδέουν χώρες, αγορές και ενεργειακά συστήματα.
Στη διαδικτυακή συζήτησή του με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Μπάστιαν Γκίγκεριχ, ο πρωθυπουργός συνέδεσε την ελληνική αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο με την υπεράσπιση των μεγάλων υποδομών της περιοχής.
Η Ελλάδα δεν αποδέχεται να μετατρέπονται οι ενεργειακές της συνεργασίες σε αντικείμενο γεωπολιτικής ομηρίας.Αυτή ήταν η κεντρική πολιτική θέση της παρέμβασης, με αποδέκτες την Άγκυρα, τη λιβυκή πλευρά και το διεθνές ακροατήριο του φόρουμ στο Μπαχρέιν.
Η «διαγώνια γραμμή» και τα νησιά που δεν εξαφανίζονται
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την απόρριψη του μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης, το οποίο υπογράφηκε το 2019 και εγκρίθηκε πρόσφατα από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης.
Το χαρακτήρισε «παράνομο και άκυρο», εστιάζοντας στην προσπάθεια χάραξης θαλάσσιων ορίων χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη των ελληνικών νησιών.
Το επιχείρημα της «διαγώνιας γραμμής» δίνει στην ελληνική θέση μια άμεσα κατανοητή διάσταση: οι θαλάσσιες οριοθετήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν τη γεωγραφία ως κενό χαρτί, πάνω στο οποίο δύο κυβερνήσεις σχεδιάζουν σύμφωνα με τις πολιτικές τους επιδιώξεις.
Η επιλογή αυτής της επιχειρηματολογίας έχει διπλωματική αξία. Αντί η Αθήνα να περιορίζεται στην καταγγελία των τουρκικών διεκδικήσεων, εξηγεί σε τρίτες χώρες γιατί η συγκεκριμένη πρακτική δημιουργεί πρόβλημα που υπερβαίνει τα ελληνικά συμφέροντα.
Η ύπαρξη των νησιών δεν αλλάζει ανάλογα με τις συμμαχίες ή τις ανάγκες μιας διμερούς συμφωνίας.
Γιατί επιστράτευσε το παράδειγμα της Τυνησίας
Ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε το παράδειγμα μιας υποθετικής συμφωνίας Ελλάδας–Τυνησίας, προκειμένου να αναδείξει την ελληνική ένσταση.
Η λογική είναι απλή: μια οριοθέτηση που θα αγνοούσε τα νησιά τρίτων κρατών τα οποία παρεμβάλλονται δεν θα αποκτούσε νομιμότητα μόνο επειδή συμφώνησαν οι δύο υπογράφοντες.
Το παράδειγμα μεταφέρει τη συζήτηση από την πολιτική αντιπαράθεση στον κανόνα που πρέπει να ισχύει για όλους. Η Ελλάδα ζητά να αξιολογείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο με το ίδιο μέτρο που θα αξιολογούνταν μια αντίστοιχη ενέργεια οποιωνδήποτε άλλων χωρών.
Αυτή είναι η ισχυρή πλευρά της παρέμβασης Μητσοτάκη: παρουσιάζει την ελληνική θέση ως υπεράσπιση μιας κοινής αρχής, όχι ως αίτημα ειδικής μεταχείρισης.
Η συμφωνία με την Αίγυπτο ως έμπρακτη απάντηση
Απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο πρωθυπουργός αντιπαρέβαλε τη συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας–Αιγύπτου.
Η αναφορά εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο πολιτικό στόχο: να δείξει ότι η Αθήνα μπορεί να διαπραγματεύεται και να καταλήγει σε συμφωνίες με τους γείτονές της, στη βάση των διεθνών κανόνων.
Η απόρριψη του μνημονίου συνοδεύεται έτσι από ένα παράδειγμα συνεργασίας. Η ελληνική διπλωματία παρουσιάζει μια εναλλακτική διαδρομή για την Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι διαφορές αντιμετωπίζονται μέσω συνεννόησης και οι συμφωνίες υποστηρίζουν τη σταθερότητα.
Για το ακροατήριο του Κόλπου, αυτή η διάσταση έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι μεγάλες επενδύσεις και οι διασυνοριακές υποδομές χρειάζονται προβλέψιμες σχέσεις μεταξύ κρατών και σαφείς όρους υλοποίησης.
Το καλώδιο γίνεται δοκιμασία περιφερειακής συνεργασίας
Η πιο ουσιαστική προέκταση της παρέμβασης αφορά το Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, και το σχέδιο ηλεκτρικής σύνδεσης με την Αίγυπτο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τα ενέταξε στη συζήτηση για την προστασία των έργων συνδεσιμότητας από γεωπολιτικές πιέσεις.
Το διακύβευμα είναι συγκεκριμένο: εάν μια χώρα μπορεί να επικαλείται αμφισβητούμενες διεκδικήσεις για να εμποδίζει συνεργασίες άλλων κρατών, αποκτά στην πράξη επιρροή στον ενεργειακό τους σχεδιασμό.
Η ελληνική απάντηση επιχειρεί να αποτρέψει τη δημιουργία αυτού του προηγουμένου. Το «δεν θα το δεχθούμε» εκφράζει πολιτική δέσμευση απέναντι σε αυτόν τον κίνδυνο.
Η υλοποίηση των έργων παραμένει βεβαίως σύνθετη διαδικασία, με τεχνικές, χρηματοδοτικές και διπλωματικές απαιτήσεις. Η παρέμβαση του πρωθυπουργού προσδιορίζει τη θέση με την οποία η Αθήνα προσέρχεται: οι δυσκολίες ενός έργου δεν πρέπει να μετατρέπονται σε δικαίωμα τρίτων να το κρατούν δεσμευμένο.
Γιατί το μήνυμα δόθηκε στο Μπαχρέιν
Η επιλογή του Manama Dialogue προσθέτει βάρος στην τοποθέτηση. Η ελληνική θέση παρουσιάστηκε σε ένα διεθνές φόρουμ στρατηγικής και ασφάλειας, με επίκεντρο μια περιοχή που ενδιαφέρεται άμεσα για τη διακίνηση ενέργειας, την προστασία υποδομών και τη σύνδεση με την Ευρώπη.
Ο Μητσοτάκης επιδίωξε να αναδείξει την Ελλάδα ως εταίρο με συγκεκριμένο ρόλο σε αυτή τη διασύνδεση.
Στην ευρύτερη παρέμβασή του αναφέρθηκε στον οικονομικό διάδρομο IMEC, στο καλώδιο μεταφοράς δεδομένων EMCκαι στη δυνατότητα της χώρας να λειτουργεί ως πύλη εισόδου LNG προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία.
Αυτά τα σχέδια βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια και δεν συνιστούν ενιαία, ολοκληρωμένη υποδομή. Αποτυπώνουν όμως την κατεύθυνση που επιδιώκει η κυβέρνηση: μια Ελλάδα που συμμετέχει ενεργά στον σχεδιασμό των περιφερειακών δικτύων.
Η πολιτική απάντηση στην αμφισβήτηση
Η παρέμβαση στο Μπαχρέιν συνεχίζει τη διεθνοποίηση των ελληνικών θέσεων μετά τις επαφές και τις τοποθετήσεις στη Νέα Υόρκη.
Το επιχείρημα υπέρ αυτής της στρατηγικής βρίσκεται στη διεύρυνση του ακροατηρίου: η Αθήνα εξηγεί γιατί η προστασία των νησιωτικών δικαιωμάτων, των ενεργειακών έργων και των θαλάσσιων διαδρομών αφορά περισσότερους από την Ελλάδα και την Τουρκία.
Η διπλωματική κινητοποίηση δεν εξαλείφει τις διεκδικήσεις της Άγκυρας. Μπορεί, όμως, να αυξήσει το πολιτικό κόστος της παρεμπόδισης έργων και να ενισχύσει τις συνεργασίες που χρειάζεται η χώρα.
Στο ίδιο φόρουμ, ο πρωθυπουργός εξέφρασε αισιοδοξία και για την επόμενη εθνική εκλογική αναμέτρηση, συνδέοντάς την με τη συνέχεια της κυβερνητικής πορείας:
«Είμαστε αισιόδοξοι ότι θα τις κερδίσουμε».
Στο γεωπολιτικό σκέλος, η δέσμευσή του απέναντι στην ομηρία των ενεργειακών διασυνδέσεων ήταν κατηγορηματική:
«Δεν θα το δεχθούμε».
Πηγή: pagenews.gr