Ένα ασυνήθιστο διπλωματικό σχήμα, με τη συμμετοχή χωρών που διαφωνούν για το μέλλον της παγκόσμιας ναυτιλίας, επιχειρεί να διαμορφώσει έναν νέο συμβιβασμό για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία.
Ηνωμένες Πολιτείες, Σαουδική Αραβία, Ιαπωνία, Βραζιλία, Νήσοι Μάρσαλ και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συμμετέχουν σε ανεπίσημες επαφές, αναζητώντας διέξοδο από το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).
Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο «Risotto Group», μια άτυπη πρωτοβουλία που, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Lloyd’s List, επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι το Net-Zero Framework, το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.
Το ενδιαφέρον στοιχείο δεν είναι μόνο η σύνθεση της ομάδας, αλλά και ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας, μιας μεγάλης πετρελαιοπαραγωγού χώρας που είχε εκφράσει σοβαρές αντιρρήσεις για την οικονομική επιβάρυνση που θα επέφερε το αρχικό σχέδιο.
Από ένα ιταλικό εστιατόριο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις
Η ονομασία «Risotto Group» προέρχεται από μια ανεπίσημη συνάντηση σε ιταλικό εστιατόριο τον Σεπτέμβριο, όπου εκπρόσωποι διαφορετικών πλευρών διερεύνησαν τη δυνατότητα πολιτικού συμβιβασμού.
Η πρωτοβουλία εξελίχθηκε σε έναν περιορισμένο κύκλο επαφών, εκτός των επίσημων διαδικασιών του IMO.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία.
Οι επίσημες διαπραγματεύσεις του Οργανισμού περιλαμβάνουν εκατοντάδες συμμετέχοντες και περισσότερες από εκατό εθνικές αντιπροσωπείες, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την αναζήτηση συμβιβαστικών λύσεων σε πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα.
Οι ανεπίσημες συνομιλίες επιτρέπουν στις κυβερνήσεις να εξετάζουν εναλλακτικές προτάσεις χωρίς να δεσμεύονται εκ των προτέρων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Lloyd’s List, η Βραζιλία και η Ιαπωνία συμβάλλουν στη διεύρυνση των επαφών, ενώ η Κίνα έχει προσκληθεί να συμμετάσχει, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ενταχθεί στην ομάδα.
Το σχέδιο που επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφωνίες
Η πρόταση που συζητείται δεν προβλέπει την εγκατάλειψη του Net-Zero Framework.
Αντίθετα, διατηρεί βασικά στοιχεία του αρχικού σχεδίου, αλλά επιχειρεί να περιορίσει τις απαιτήσεις που είχαν προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις.
Σύμφωνα με το σχέδιο εργασίας που επικαλείται η Lloyd’s List, προβλέπεται η διατήρηση ενός συστήματος δύο επιπέδων για τη μείωση της έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα ναυτιλιακά καύσιμα.
Ωστόσο, οι αρχικοί στόχοι θα είναι ηπιότεροι, ενώ οι απαιτήσεις θα επανεξετάζονται ανά πενταετία.
Στις επανεξετάσεις θα λαμβάνονται υπόψη η διαθεσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων, το κόστος τους, η δυνατότητα μαζικής παραγωγής και η τεχνολογική πρόοδος.
Πρόκειται για μια προσπάθεια να συνδεθούν οι περιβαλλοντικές υποχρεώσεις με τις πραγματικές δυνατότητες της ναυτιλιακής και ενεργειακής αγοράς.
Οι «εθελοντικές μονάδες» και το ζήτημα του κόστους
Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία αφορά τον οικονομικό μηχανισμό συμμόρφωσης.
Το υπό συζήτηση σχέδιο προβλέπει τρεις εναλλακτικούς τρόπους με τους οποίους ένα πλοίο θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις.
Ο πρώτος είναι να επιτυγχάνει απευθείας τους προβλεπόμενους στόχους εκπομπών.
Ο δεύτερος είναι να αγοράζει πλεονασματικές μονάδες συμμόρφωσης από πλοία που έχουν υπερκαλύψει τις υποχρεώσεις τους.
Ο τρίτος προβλέπει την απόκτηση ειδικών μονάδων μέσω πλατφόρμας του IMO, οι οποίες στο νέο σχέδιο χαρακτηρίζονται «εθελοντικές».
Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς επιχειρεί να διαφοροποιήσει τον μηχανισμό από την εικόνα μιας υποχρεωτικής διεθνούς επιβάρυνσης για τις εκπομπές άνθρακα.
Ωστόσο, η ουσία της συμμόρφωσης παραμένει: ένα πλοίο που δεν επιτυγχάνει τους στόχους θα πρέπει να καλύψει τη διαφορά μέσω ενός από τους διαθέσιμους μηχανισμούς.
Αυτό σημαίνει ότι η αλλαγή ονομασίας δεν συνεπάγεται απαραίτητα κατάργηση του οικονομικού κόστους.
Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ παραμένει ο μεγάλος άγνωστος
Η συμμετοχή Αμερικανών εκπροσώπων στις επαφές αποτελεί σημαντική εξέλιξη, αλλά δεν ισοδυναμεί με αλλαγή της επίσημης θέσης της Ουάσιγκτον.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ είχε αντιταχθεί έντονα στο αρχικό Net-Zero Framework, θεωρώντας ότι ο οικονομικός μηχανισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει ως διεθνής φόρος άνθρακα στη ναυτιλία.
Η αμερικανική αντίδραση, μαζί με τις επιφυλάξεις μεγάλων πετρελαιοπαραγωγών κρατών, συνέβαλε στην αναβολή της υιοθέτησης του πλαισίου το 2025.
Το νέο σχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει αυτή την αντίθεση, προτείνοντας διαφορετική κατανομή των χρημάτων που θα συγκεντρώνονται.
Ειδικότερα, εξετάζεται η δημιουργία δύο κατηγοριών αξιοποίησης των εσόδων: μία για συνεισφορές και μία για επενδύσεις.
Στο επενδυτικό σκέλος θα μπορούσε να κατευθύνεται αρχικά μεγαλύτερο μέρος των πόρων, ενώ τα πλοία θα μπορούσαν να αποκτούν περιουσιακά στοιχεία ή συμμετοχικούς τίτλους που συνδέονται με τις καταβολές τους.
Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να παρουσιάσει τον μηχανισμό περισσότερο ως εργαλείο χρηματοδότησης της ενεργειακής μετάβασης και λιγότερο ως επιβάρυνση των πλοιοκτητών.
Παρά τις συζητήσεις, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ένδειξη ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει αποδεχθεί την πρόταση.
Η Κίνα μπορεί να καθορίσει την τύχη του συμβιβασμού
Εξίσου σημαντικό παραμένει το ερώτημα της συμμετοχής της Κίνας.
Το Πεκίνο αποτελεί κεντρικό παράγοντα της παγκόσμιας ναυτιλίας και του διεθνούς εμπορίου, ενώ διαθέτει σημαντική επιρροή στις διαπραγματεύσεις με αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η απουσία του από τις μέχρι τώρα επαφές δημιουργεί αβεβαιότητα για τη δυνατότητα διαμόρφωσης μιας ευρύτερα αποδεκτής συμφωνίας.
Μια πρόταση που θα έχει σχεδιαστεί κυρίως με βάση τις αμερικανικές αντιρρήσεις ενδέχεται να συναντήσει επιφυλάξεις από χώρες που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη δίκαιη κατανομή του κόστους της ενεργειακής μετάβασης.
Στο τραπέζι παραμένουν επίσης τα κίνητρα για τη χρήση καυσίμων μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών εκπομπών, η στήριξη των αναπτυσσόμενων κρατών και οι τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα πάνω στα πλοία.
Τι διακυβεύεται για την ελληνική ναυτιλία
Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνόκτητη ναυτιλία, λόγω της μεγάλης διεθνούς παρουσίας της.
Ένα νέο παγκόσμιο κανονιστικό πλαίσιο θα επηρεάσει τις αποφάσεις των πλοιοκτητών για τις επενδύσεις σε νεότευκτα πλοία, την επιλογή καυσίμων, την ενεργειακή απόδοση των στόλων και το μελλοντικό λειτουργικό κόστος.
Παράλληλα, η διαμόρφωση ενιαίων διεθνών κανόνων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον ανταγωνισμό μεταξύ ναυτιλιακών επιχειρήσεων.
Η απουσία κοινής συμφωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαφοροποίηση των απαιτήσεων μεταξύ περιφερειακών αγορών, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα της συμμόρφωσης.
Για τις εταιρείες που σχεδιάζουν επενδύσεις με ορίζοντα δεκαετιών, η προβλεψιμότητα των κανόνων αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του επιχειρηματικού σχεδιασμού.
Δύο κρίσιμα ραντεβού στον IMO τον Νοέμβριο
Οι ανεπίσημες συνομιλίες πραγματοποιούνται λίγο πριν από δύο σημαντικές συνεδριάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού.
Από τις 23 έως τις 27 Νοεμβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η συνάντηση της διασυνοδικής ομάδας εργασίας για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Στις 30 Νοεμβρίου αρχίζει η 85η σύνοδος της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, γνωστή ως MEPC 85.
Μέχρι τότε, οι διαπραγματευτές θα επιχειρήσουν να προσδιορίσουν εάν υπάρχει κοινό έδαφος μεταξύ των χωρών που ζητούν ισχυρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και εκείνων που αντιτίθενται στις οικονομικές επιβαρύνσεις.
Προς το παρόν, το «Risotto Group» δεν έχει παρουσιάσει επίσημα συμφωνημένη πρόταση, ενώ οι ιδέες που εξετάζονται δεν έχουν εγκριθεί από τις συμμετέχουσες κυβερνήσεις.
Πηγή: pagenews.gr