Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκτά ένα νέο, ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηριστικό: ρωσικές στρατιωτικές μονάδες εμφανίζονται να χρησιμοποιούν βίντεο κατασκευασμένα ή αλλοιωμένα με τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να παρουσιάσουν ως κατακτημένες περιοχές που εξακολουθούν να ελέγχονται από τις ουκρανικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η πρακτική αυτή δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή πολεμική προπαγάνδα. Δημιουργεί ένα παράλληλο ψηφιακό πεδίο μάχης, όπου η εικόνα μιας στρατιωτικής νίκης μπορεί να προηγείται της πραγματικής κατάληψης μιας πόλης — ή ακόμη και να την υποκαθιστά.
Το φαινόμενο προκαλεί ερωτήματα όχι μόνο για την αξιοπιστία των πληροφοριών που μεταδίδει η Μόσχα, αλλά και για το κατά πόσο η ίδια η ρωσική διοίκηση διαθέτει ακριβή εικόνα των επιχειρήσεων.
Η περίπτωση της Ντομπροπίλια και οι σημαίες που δημιουργήθηκαν ψηφιακά
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ντομπροπίλια, στην ανατολική Ουκρανία.
Τον Οκτώβριο, Ρώσοι στρατιωτικοί διοικητές ενημέρωσαν τον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η πόλη είχε καταληφθεί. Ωστόσο, ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούσαν να διατηρούν θέσεις στην περιοχή.
Βίντεο που δημοσιοποιήθηκε από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας και εμφανιζόταν να αποδεικνύει την κατάληψη περιλάμβανε σκηνές με ρωσική σημαία, τις οποίες αναλυτές εκτίμησαν ότι πιθανότατα είχαν υποστεί επεξεργασία με τεχνητή νοημοσύνη.
Η εικόνα της σημαίας λειτουργεί ως οπτικό τεκμήριο εδαφικού ελέγχου. Όταν όμως η ίδια η εικόνα μπορεί να κατασκευαστεί ψηφιακά, η απόδειξη μετατρέπεται σε εργαλείο παραπλάνησης.
Τουλάχιστον 35 ύποπτα βίντεο εντόπισαν οι αναλυτές
Το αμερικανικό Institute for the Study of War (ISW), που παρακολουθεί συστηματικά τις στρατιωτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, έχει καταγράψει τουλάχιστον 35 βίντεο με ενδείξεις αλλοίωσης μέσω τεχνητής νοημοσύνης κατά την περίοδο Ιουνίου–Αυγούστου 2026.
Σε τουλάχιστον δέκα περιπτώσεις, τα εργαλεία ανίχνευσης αξιολόγησαν με υψηλή βεβαιότητα ότι είχε χρησιμοποιηθεί AI.
Ανάμεσα στις οπτικές ασυνέπειες που εντοπίστηκαν περιλαμβάνονται παραμορφωμένες ανθρώπινες φιγούρες, αφύσικες κινήσεις και σημαίες που εξαφανίζονται ή μεταβάλλονται ανεξήγητα από καρέ σε καρέ.
Ορισμένα βίντεο αναπαράχθηκαν από φιλορωσικούς στρατιωτικούς λογαριασμούς, κρατικά μέσα ενημέρωσης και επίσημες στρατιωτικές πηγές, ενισχύοντας την εντύπωση ότι ο ρωσικός στρατός προελαύνει ταχύτερα από ό,τι καταγράφουν ανεξάρτητες εκτιμήσεις.
Γιατί οι Ρώσοι διοικητές μπορεί να παρουσιάζουν ανύπαρκτες επιτυχίες
Μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις της υπόθεσης αφορά τις πιέσεις που ασκούνται στη ρωσική στρατιωτική ιεραρχία.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ISW, ορισμένες μονάδες ενδέχεται να χρησιμοποιούν παραποιημένο οπτικό υλικό για να εμφανίσουν ότι έχουν εκπληρώσει επιχειρησιακούς στόχους μέσα στα χρονικά όρια που έχουν τεθεί από την ανώτερη διοίκηση.
Αυτό σημαίνει ότι τα deepfakes δεν απευθύνονται αποκλειστικά στο ουκρανικό ή στο δυτικό κοινό. Μπορεί να χρησιμοποιούνται και στο εσωτερικό του ίδιου του ρωσικού στρατιωτικού μηχανισμού.
Η πρακτική εγκυμονεί σοβαρούς επιχειρησιακούς κινδύνους. Εάν οι ανώτεροι διοικητές θεωρούν ότι μία περιοχή βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο ενώ παραμένει αμφισβητούμενη, ενδέχεται να εκδώσουν διαταγές που δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες.
Μια τέτοια αναντιστοιχία μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένο σχεδιασμό επιθέσεων, ανεπαρκή υποστήριξη μονάδων και πρόσθετες απώλειες.
Ο πληροφοριακός πόλεμος απέναντι στη Δύση
Υπάρχει, ωστόσο, και μία δεύτερη διάσταση, με άμεση γεωπολιτική σημασία.
Η προβολή συνεχών ρωσικών επιτυχιών επιχειρεί, σύμφωνα με το ISW, να διαμορφώσει την αντίληψη ότι η ουκρανική άμυνα καταρρέει και ότι η τελική επικράτηση της Μόσχας είναι αναπόφευκτη.
Μια τέτοια αφήγηση μπορεί να επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση στις δυτικές πρωτεύουσες σχετικά με τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης προς το Κίεβο.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει τη δυνατότητα παραγωγής οπτικού υλικού που παρουσιάζεται ως αυθεντική καταγραφή επιχειρήσεων, χωρίς να απαιτείται η φυσική παρουσία στρατιωτών στο συγκεκριμένο σημείο.
Έτσι, η παραπληροφόρηση αποκτά χαρακτηριστικά που δυσκολεύουν την άμεση επαλήθευση, ιδιαίτερα όταν τα βίντεο διακινούνται με μεγάλη ταχύτητα στα κοινωνικά δίκτυα.
Το πραγματικό μέτωπο και η ψηφιακή εικόνα του πολέμου
Η χρήση κατασκευασμένων βίντεο αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ρωσικές προωθήσεις χαρακτηρίζονται από βραδύτητα, υψηλό κόστος σε ανθρώπινες απώλειες και ουκρανικές αντεπιθέσεις σε επιμέρους τομείς.
Οι ισχυρισμοί της Μόσχας για εδαφικά κέρδη δεν ταυτίζονται πάντοτε με τις ανεξάρτητες χαρτογραφήσεις του μετώπου.
Το ISW επισημαίνει, πάντως, ότι η παραγωγή τέτοιων βίντεο φαίνεται να προέρχεται από συγκεκριμένες στρατιωτικές μονάδες και φιλορωσικούς λογαριασμούς και δεν έχει τεκμηριωθεί ως καθολική, κεντρικά οργανωμένη πρακτική του ρωσικού στρατού.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για πιθανή χρήση αντίστοιχων τεχνικών και από ουκρανική μονάδα, οι οποίες παραμένουν αμφισβητούμενες.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι η εικόνα του πολέμου μπορεί πλέον να κατασκευάζεται ανεξάρτητα από την πραγματική εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Και όσο περισσότερο οι στρατιωτικές αποφάσεις, οι πολιτικές εκτιμήσεις και η διεθνής διπλωματία επηρεάζονται από ψηφιακό υλικό αμφίβολης αυθεντικότητας, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος οι εικονικές κατακτήσεις να αποκτήσουν πραγματικές συνέπειες στο πεδίο της μάχης.
Πηγή: pagenews.gr