Τραμπ – Πούτιν: Μυστική συνάντηση στον Λευκό Οίκο και σχέδιο συμφωνίας που αγγίζει όλη την Ευρώπη

Ο Αμερικανός πρόεδρος συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον απεσταλμένο του Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, και προανήγγειλε μια «μεγάλη συμφωνία» για την Ουκρανία. Στις 10–11 Νοεμβρίου το επόμενο διπλωματικό τεστ στο Άμπου Ντάμπι, ενώ οι ΗΠΑ συζητούν με το ΝΑΤΟ και τους Ευρωπαίους μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Μπορεί ο πόλεμος στην Ουκρανία να τελειώσει με μια συμφωνία που θα επανακαθορίσει όχι μόνο τις σχέσεις Κιέβου και Μόσχας, αλλά και ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης;

Αυτό το ενδεχόμενο έθεσε ευθέως ο Ντόναλντ Τραμπ, αποκαλύπτοντας ότι συναντήθηκε ιδιωτικά στον Λευκό Οίκο με τον Κίριλ Ντμίτριεφ, ειδικό απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, μετά την παρουσία του Ρώσου αξιωματούχου σε εκδήλωση του Λευκού Οίκου που είχε οργανώσει η Μελάνια Τραμπ και στην οποία συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι της Ουκρανίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να αποκαλύψει το περιεχόμενο της συνομιλίας του με τον Ντμίτριεφ. Ωστόσο, εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου μπορεί να επιτευχθεί σύντομα.

Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία: στις 10 και 11 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί νέος γύρος επαφών στο Άμπου Ντάμπι, με αμερικανική διαμεσολάβηση μεταξύ εκπροσώπων της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

«Η συμφωνία θα αφορά περισσότερα από την Ουκρανία»

Η πιο σημαντική δήλωση του Τραμπ δεν αφορούσε μόνο την προοπτική κατάπαυσης του πυρός.

Αφορούσε το εύρος της συμφωνίας που, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται υπό διαμόρφωση.

«Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά περισσότερα από την Ουκρανία. Θα μπορούσα ακόμη να πω ότι μπορεί να αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Θα είναι μια μεγάλη, υπέροχη συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι», δήλωσε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.

Η τοποθέτηση αυτή ανοίγει ένα ευρύτερο γεωπολιτικό ζήτημα.

Εάν η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια διευθέτηση που υπερβαίνει τα σύνορα της Ουκρανίας, τότε στο τραπέζι ενδέχεται να βρεθούν ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, στρατιωτικής διαφάνειας και μηχανισμών αποτροπής νέων κρίσεων.

Ο Τραμπ δεν παρουσίασε συγκεκριμένο σχέδιο ούτε διευκρίνισε ποιες χώρες ή ποια ζητήματα θα μπορούσε να καλύπτει μια τέτοια συμφωνία.

Η δήλωσή του, επομένως, αποτυπώνει την πολιτική του φιλοδοξία και όχι μια ήδη συμφωνημένη διπλωματική διευθέτηση.

Γιατί έχει σημασία η παρουσία του Κίριλ Ντμίτριεφ

Ο Κίριλ Ντμίτριεφ αποτελεί πρόσωπο με ιδιαίτερη σημασία στις επαφές της Μόσχας με την Ουάσιγκτον.

Η ιδιωτική συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο δείχνει ότι η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών συνεχίζεται σε υψηλό πολιτικό επίπεδο, παρά τις δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις.

Το γεγονός ότι ο Τραμπ επέλεξε να επιβεβαιώσει δημόσια τη συνάντηση, χωρίς να αποκαλύψει το περιεχόμενό της, ενισχύει το ενδιαφέρον για τις παρασκηνιακές επαφές πριν από τον γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια.

Ο Τραμπ διευκρίνισε ότι δεν συναντήθηκε με την ουκρανική αντιπροσωπεία κατά την εκδήλωση της Πέμπτης.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν αποδεικνύει αλλαγή της αμερικανικής στάσης απέναντι στο Κίεβο, αλλά υπογραμμίζει ότι οι επαφές με τις δύο πλευρές πραγματοποιούνται μέσα από διαφορετικούς διπλωματικούς διαύλους.

Η Μελάνια Τραμπ και η εξαήμερη κατάπαυση του πυρός

Μια ασυνήθιστη διάσταση της διπλωματικής κινητικότητας αφορά τον ρόλο της πρώτης κυρίας των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Reuters, η Μελάνια Τραμπ συνέβαλε στη διαμεσολάβηση για μια εξαήμερη κατάπαυση του πυρός σε πόλη υπό ρωσικό έλεγχο.

Η εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, στην οποία εμφανίστηκαν εκπρόσωποι της Ρωσίας και της Ουκρανίας, ανέδειξε αυτή την παράλληλη πρωτοβουλία.

Η παρουσία αξιωματούχων των δύο εμπόλεμων πλευρών στην ίδια εκδήλωση αποτελεί αξιοσημείωτη εξέλιξη, δεδομένης της περιορισμένης απευθείας επικοινωνίας τους.

Ωστόσο, μια τοπική και προσωρινή κατάπαυση του πυρός δεν ισοδυναμεί με συνολική στρατιωτική αποκλιμάκωση.

Η σημασία της έγκειται κυρίως στο ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα περιορισμένο πεδίο πρακτικής συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Άμπου Ντάμπι, 10–11 Νοεμβρίου: Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού

Το επόμενο διπλωματικό ορόσημο έχει προγραμματιστεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Αμερικανική αντιπροσωπεία αναμένεται να διαμεσολαβήσει σε συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων της Ρωσίας και της Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου.

Οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν σε μια περίοδο κατά την οποία ο Τραμπ υποστηρίζει ότι ο πόλεμος βρίσκεται κοντά σε διευθέτηση.

Δεν έχουν, πάντως, ανακοινωθεί συγκεκριμένοι όροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας ούτε έχει επιβεβαιωθεί ότι οι δύο εμπόλεμες πλευρές έχουν γεφυρώσει τις βασικές διαφωνίες τους.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προβλέψει επανειλημμένα στο παρελθόν ότι ο τερματισμός του πολέμου βρίσκεται κοντά, χωρίς αυτές οι προβλέψεις να έχουν οδηγήσει σε οριστική συμφωνία.

Η διαφορά αυτή τη φορά είναι η αυξημένη διπλωματική κινητικότητα, με παράλληλες επαφές στην Ουάσιγκτον, στις Βρυξέλλες και προσεχώς στο Άμπου Ντάμπι.

Ο Τζάρεντ Κούσνερ και οι πέντε άξονες της ευρωπαϊκής ασφάλειας

Την ίδια ημέρα, ο απεσταλμένος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ανακοίνωσε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν στις Βρυξέλλες συνομιλίες με εκπροσώπους της Ουκρανίας, του ΝΑΤΟ και Ευρωπαίους εταίρους.

Ο Κούσνερ χαρακτήρισε τις επαφές «παραγωγικές και ουσιαστικές» και παρουσίασε πέντε βασικούς στόχους που εξετάζονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Οι στόχοι αυτοί είναι:

• Μόνιμες διαβουλεύσεις για την ασφάλεια, ώστε να υπάρχουν σταθεροί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών.
• Αξιόπιστοι μηχανισμοί επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης, για την αποτροπή επικίνδυνων παρεξηγήσεων και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
• Μεγαλύτερη στρατιωτική διαφάνεια, με στόχο τη μείωση της αβεβαιότητας γύρω από στρατιωτικές κινήσεις και δραστηριότητες.
• Αμοιβαία μέτρα περιορισμού των κινδύνων κλιμάκωσης, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα νέων στρατιωτικών συγκρούσεων.
• Ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο ευρωπαϊκής ασφάλειας και σταθερότητας, που θα μπορούσε να λειτουργήσει πέρα από την άμεση διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι πέντε αυτοί άξονες δείχνουν ότι οι συζητήσεις δεν περιορίζονται σε μια προσωρινή εκεχειρία.

Αφορούν και την προσπάθεια δημιουργίας μηχανισμών που θα μειώνουν τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής αντιπαράθεσης στην Ευρώπη.

Το μήνυμα προς τη Μόσχα: Κανένα κράτος δεν θα έχει βέτο στις συμμαχίες άλλου

Η σημαντικότερη ίσως διευκρίνιση του Κούσνερ αφορά την εθνική κυριαρχία και το δικαίωμα των κρατών να επιλέγουν τις συμμαχίες τους.

«Οποιεσδήποτε ρυθμίσεις πρέπει να σέβονται πλήρως την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων κάθε έθνους», ανέφερε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε:

«Κάθε χώρα θα διατηρεί την εξουσία επί της δικής της ασφάλειας και των συμμαχιών της και καμία χώρα δεν θα έχει δικαίωμα βέτο στις κυρίαρχες επιλογές μιας άλλης».

Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ιδιαίτερο βάρος για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η Ρωσία έχει θέσει διαχρονικά το ζήτημα της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στο επίκεντρο των απαιτήσεών της για την ασφάλεια.

Η αμερικανική τοποθέτηση, όπως διατυπώθηκε από τον Κούσνερ, υπογραμμίζει την αρχή ότι οι επιλογές ασφάλειας ενός κυρίαρχου κράτους δεν μπορούν να εξαρτώνται από την έγκριση τρίτης χώρας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία για τη μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με το ΝΑΤΟ.

Δείχνει, όμως, ποια αρχή προβάλλει δημόσια η αμερικανική πλευρά στις συζητήσεις για τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η μεγάλη γεωπολιτική εξίσωση: Ουκρανία, Ρωσία, ΝΑΤΟ και Ευρώπη

Οι παράλληλες εξελίξεις στην Ουάσιγκτον και στις Βρυξέλλες αποκαλύπτουν δύο αλληλένδετα επίπεδα διαπραγματεύσεων.

Το πρώτο αφορά τον ίδιο τον πόλεμο στην Ουκρανία: πώς θα σταματήσουν οι εχθροπραξίες και με ποιες εγγυήσεις θα μπορούσε να διατηρηθεί μια συμφωνία.

Το δεύτερο αφορά τη συνολική ισορροπία ασφάλειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Εδώ βρίσκονται και οι μεγαλύτερες δυσκολίες.

Μια συμφωνία που θα επιχειρούσε να ρυθμίσει ευρύτερα ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας θα απαιτούσε τη συμμετοχή και τη συναίνεση των κρατών των οποίων τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις ή οι στρατηγικές επιλογές επηρεάζονται.

Η συμμετοχή της Ουκρανίας, του ΝΑΤΟ και Ευρωπαίων εταίρων στις επαφές των Βρυξελλών έχει συνεπώς ιδιαίτερη σημασία.

Παράλληλα, οι δηλώσεις του Κούσνερ περί σεβασμού της κυριαρχίας επιχειρούν να θέσουν ένα σαφές όριο: η αναζήτηση συμφωνίας με τη Μόσχα δεν πρέπει να μετατραπεί σε παραχώρηση δικαιώματος ελέγχου επί των επιλογών άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Η αισιοδοξία του Τραμπ και το πραγματικό τεστ

Ο Τραμπ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι μια μεγάλη συμφωνία βρίσκεται κοντά.

Η ιδιωτική συνάντηση με τον απεσταλμένο του Πούτιν, οι επαφές των Αμερικανών με το Κίεβο και τους Ευρωπαίους στις Βρυξέλλες και ο προγραμματισμένος γύρος συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι συνθέτουν μια περίοδο εντατικής διπλωματίας.

Ωστόσο, οι δημόσιες δηλώσεις δεν επιβεβαιώνουν ακόμη ότι υπάρχει συμφωνημένο κείμενο ή αποδεκτό πλαίσιο από όλες τις πλευρές.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Μόσχα και το Κίεβο μπορούν να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένους όρους, ενώ οι Ευρωπαίοι θα αποδέχονται τις εγγυήσεις και τις ρυθμίσεις ασφάλειας που θα τους αφορούν.

Προς το παρόν, η πιο σαφής ένδειξη της αμερικανικής φιλοδοξίας παραμένει η ίδια η δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ:

«Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά περισσότερα από την Ουκρανία. Θα μπορούσα ακόμη να πω ότι μπορεί να αφορά ολόκληρη την Ευρώπη».

Πηγή: pagenews.gr