Ουκρανία: Το τηλεφώνημα στον Πούτιν που δίχασε την Ευρώπη – Το ρήγμα για την ειρήνη και τον Τραμπ

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε επιχείρησαν απευθείας επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, προκαλώντας αντιδράσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών συμμάχων. Πίσω από τη διπλωματική σύγκρουση βρίσκεται ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί η Ευρώπη να επηρεάσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες του Ντόναλντ Τραμπ χωρίς να νομιμοποιήσει τις απαιτήσεις της Μόσχας;

Μια τηλεφωνική επικοινωνία από το Προεδρικό Μέγαρο του Ελσίνκι προς το Κρεμλίνο έφερε στην επιφάνεια μία από τις σημαντικότερες διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε αποφάσισαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκοντας να δείξουν ότι η Ευρώπη μπορεί να αναλάβει ενεργό διπλωματικό ρόλο στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου.

Ωστόσο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του POLITICO, η πρωτοβουλία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις μεταξύ των σκανδιναβικών συμμάχων, αναδεικνύοντας βαθύτερες διαφωνίες για το εάν, πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις πρέπει οι Ευρωπαίοι ηγέτες να συνομιλούν με το Κρεμλίνο.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να προωθήσει μια ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναζητούν τρόπους να διασφαλίσουν ότι οι δικές τους θέσεις θα ληφθούν υπόψη.

Η κλήση από το Ελσίνκι που προκάλεσε διπλωματική αναταραχή

Η σκηνή που περιγράφει το POLITICO εκτυλίχθηκε ένα φθινοπωρινό πρωινό στο Προεδρικό Μέγαρο της Φινλανδίας.

Κάτω από τους πολυελαίους και ανάμεσα στους πίνακες των επίσημων αιθουσών, ο Αλεξάντερ Στουμπ κάθισε δίπλα στον παλιό του φίλο, Γιόνας Γκαρ Στέρε, για να πραγματοποιήσουν την επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η κίνηση είχε έντονο συμβολισμό.

Η Φινλανδία, που μοιράζεται εκτεταμένα σύνορα με τη Ρωσία και εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και η Νορβηγία, επίσης μέλος της Συμμαχίας και γειτονική χώρα της Ρωσίας, επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν τη γεωγραφική και διπλωματική τους εμπειρία για να παρέμβουν στην κρίση.

Στόχος τους ήταν να δείξουν ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα μέσω άμεσης επικοινωνίας με τη ρωσική ηγεσία.

Η αντίδραση, όμως, δεν ήταν αυτή που προσδοκούσαν.

Η τηλεφωνική συνομιλία εξελίχθηκε σε αφορμή για σοβαρή αντιπαράθεση μεταξύ συμμάχων που, παρά την κοινή τους υποστήριξη προς την Ουκρανία, διαφωνούν για τη στρατηγική αντιμετώπισης της Μόσχας.

Διάλογος με τον Πούτιν ή διατήρηση της διπλωματικής πίεσης;

Στον πυρήνα της διαφωνίας βρίσκεται ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.

Η μία προσέγγιση θεωρεί ότι η Ευρώπη πρέπει να διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με τη ρωσική ηγεσία, ακόμη και όταν οι πολιτικές διαφορές παραμένουν βαθιές.

Οι υποστηρικτές αυτής της λογικής εκτιμούν ότι η άμεση διπλωματική επαφή μπορεί να επιτρέψει στους Ευρωπαίους να μεταφέρουν τις θέσεις τους χωρίς τη μεσολάβηση τρίτων.

Η διαφορετική προσέγγιση δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη διατήρηση κοινής ευρωπαϊκής στάσης και στην αποφυγή κινήσεων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τη Μόσχα για να εμφανίσει τη διεθνή απομόνωσή της ως μειούμενη.

Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να επιδιωχθεί ειρήνη στην Ουκρανία — στόχος που δηλώνουν ότι υποστηρίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η διαφωνία αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί μια συμφωνία χωρίς να υπονομευθεί η κυριαρχία της Ουκρανίας και η ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών.

Ο παράγοντας Τραμπ και ο φόβος ευρωπαϊκού αποκλεισμού

Η πρωτοβουλία των δύο Σκανδιναβών ηγετών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να διαπραγματευθεί τον τερματισμό του πολέμου.

Η αμερικανική κυβέρνηση διαθέτει σημαντική επιρροή στις στρατιωτικές, οικονομικές και διπλωματικές παραμέτρους της σύγκρουσης.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, από την πλευρά τους, έχουν άμεσο συμφέρον από οποιαδήποτε συμφωνία επηρεάζει την ασφάλεια της ηπείρου.

Μια ειρηνευτική διευθέτηση θα μπορούσε να καθορίσει ζητήματα όπως οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, η μελλοντική ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας και οι σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση.

Το βασικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι, παρά το οικονομικό και πολιτικό της βάρος, δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει έναν ενιαίο και αποτελεσματικό τρόπο παρέμβασης στις συνομιλίες.

Η επικοινωνία Στουμπ και Στέρε με τον Πούτιν ανέδειξε αυτήν ακριβώς την αδυναμία συντονισμού.

Γιατί το ρήγμα μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών έχει ιδιαίτερη σημασία

Η ένταση είναι αξιοσημείωτη επειδή οι σκανδιναβικές χώρες έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία σε θέματα ασφάλειας μετά τη ρωσική εισβολή του 2022.

Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ ενίσχυσε τη στρατηγική συνοχή της Βόρειας Ευρώπης.

Οι χώρες της περιοχής έχουν επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της Ουκρανίας.

Ωστόσο, η κοινή αντίληψη για τη ρωσική απειλή δεν συνεπάγεται ταυτόσημη προσέγγιση στη διπλωματία.

Οι διαφορετικές ιστορικές εμπειρίες, οι γεωγραφικές συνθήκες και οι πολιτικές προτεραιότητες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο κάθε κυβέρνηση αξιολογεί το ενδεχόμενο απευθείας επικοινωνίας με τον Πούτιν.

Το τηλεφώνημα του Ελσίνκι έδειξε ότι ακόμη και μεταξύ στενών συμμάχων η επιλογή του κατάλληλου διπλωματικού χειρισμού μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις.

Η Ευρώπη αναζητά ενιαία φωνή για την Ουκρανία

Η διαφωνία αποκαλύπτει ένα ευρύτερο θεσμικό πρόβλημα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει κοινές πολιτικές κυρώσεων και χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά η εξωτερική πολιτική παραμένει σε μεγάλο βαθμό πεδίο αποφάσεων των εθνικών κυβερνήσεων.

Η διαχείριση των σχέσεων με τη Ρωσία απαιτεί επομένως συντονισμό μεταξύ της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και κρατών που διαθέτουν διαφορετικές διπλωματικές παραδόσεις.

Η περίπτωση Στουμπ και Στέρε θέτει το ερώτημα εάν μεμονωμένες πρωτοβουλίες μπορούν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή επιρροή ή εάν, αντίθετα, δυσκολεύουν τη διαμόρφωση κοινής θέσης.

Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη συμμετοχής της ίδιας της Ουκρανίας στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της.

Η δυνατότητα ευρωπαϊκής επιρροής στις αμερικανικές πρωτοβουλίες θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την ύπαρξη επικοινωνίας με τη Μόσχα, αλλά και από την ικανότητα των συμμάχων να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένους όρους και εγγυήσεις.

Το διπλωματικό δίλημμα μετά το τηλεφώνημα

Η επικοινωνία με τον Πούτιν έφερε στο προσκήνιο μια αντίφαση που εξακολουθεί να απασχολεί τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Από τη μία πλευρά, οι Ευρωπαίοι θέλουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία ειρήνευσης και να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από τις πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον.

Από την άλλη, η απευθείας επαφή με το Κρεμλίνο μπορεί να δημιουργήσει νέες εντάσεις εάν δεν έχει προηγηθεί συμφωνία για τον σκοπό και το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Το περιστατικό στο Ελσίνκι δείχνει ότι η διπλωματική κινητικότητα δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την ευρωπαϊκή ενότητα.

Καθώς οι προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου συνεχίζονται, η συζήτηση για το ποιος μιλά με τη Μόσχα, με ποια εντολή και με ποιους στόχους αναμένεται να παραμείνει κρίσιμο ζήτημα για τις σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Πηγή: pagenews.gr