Η Ευρώπη διεκδικεί πλέον θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά πριν ακόμη καταλήξει σε κοινή εκπροσώπηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο εσωτερικό ερώτημα: ποιος θα μιλήσει εξ ονόματος των 27 απέναντι στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα;
Το διήμερο των ευρωπαϊκών συναντήσεων στο Δουβλίνο, με τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου και την άτυπη Σύνοδο Κορυφής την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Οι επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τη ρωσική ηγεσία, σε συνδυασμό με τις διαβουλεύσεις στο Άμπου Ντάμπι, επαναφέρουν στο προσκήνιο τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαμόρφωση μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή αντιμετωπίζεται θετικά από τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, πίσω από τη συμφωνία για την ανάγκη παρουσίας της ΕΕ, αναδεικνύονται διαφορετικές προσεγγίσεις για το πρόσωπο, τη στρατηγική και τους όρους της διαπραγμάτευσης.
Μερτς: «Δεν μπορείς να μιλάς για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη»
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από την επιλογή προσώπων στην ουσία της ευρωπαϊκής συμμετοχής.
Ο Μερτς αναγνώρισε ότι υπάρχουν ορισμένες θετικές ενδείξεις από τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, αλλά προειδοποίησε ότι η πορεία προς μια συμφωνία παραμένει δύσκολη.
«Υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα», σημείωσε, καλώντας τον Βλαντίμιρ Πούτιν να συμφωνήσει σε κοινές συζητήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στην ενδεχόμενη μεταβολή της ρωσικής στάσης απέναντι στην ευρωπαϊκή συμμετοχή.
«Σημειώνω με κάποια ικανοποίηση ότι υπάρχει προφανώς μια αυξανόμενη προθυμία από τη ρωσική πλευρά να αναγνωρίσει ότι δεν μπορεί κανείς να μιλάει για Ευρώπη χωρίς να εμπλέκει την ίδια. Και αυτό, καταρχάς, είναι καλά νέα. Μένει να δούμε αν θα παραμείνει έτσι», δήλωσε.
Για το Βερολίνο, το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος θα καθίσει στο τραπέζι, αλλά αν η Ευρώπη θα αποκτήσει πραγματικό ρόλο στις αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου.
Η οικονομική διάσταση: Το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας το 2027
Ο Γερμανός καγκελάριος συνέδεσε τη διπλωματική προσπάθεια με το οικονομικό κόστος της συνεχιζόμενης στήριξης προς το Κίεβο.
Χαρακτήρισε την περαιτέρω βοήθεια προς την Ουκρανία «συλλογική ευρωπαϊκή ευθύνη», επισημαίνοντας την ανάγκη να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό για το 2027.
«Η Ουκρανία αντιμετωπίζει έναν πολύ, πολύ δύσκολο χειμώνα και είναι απαραίτητο εμείς οι Ευρωπαίοι να σταθούμε ενωμένοι», ανέφερε.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διαφωνούν για τις δημοσιονομικές προτεραιότητες και τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης.
Το δίλημμα είναι διπλό: πώς θα συνεχιστεί η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και ποια θέση θα έχει η ΕΕ στις διαπραγματεύσεις που ενδέχεται να καθορίσουν τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Φον ντερ Λάιεν: Συμμετοχή στις συνομιλίες, αλλά και 22ο πακέτο κυρώσεων
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εμφανίστηκε ικανοποιημένη από την ευρωπαϊκή παρουσία στις ειρηνευτικές διαβουλεύσεις.
Χαιρέτισε τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι και εξέφρασε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι εκπροσωπήθηκαν, ώστε να διαφυλαχθούν τα συμφέροντά τους.
Σύμφωνα με την ίδια, η ευρωπαϊκή συμμετοχή ζητήθηκε και από τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ωστόσο, η διπλωματική κινητικότητα δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη της πολιτικής πίεσης προς τη Ρωσία.
«Προετοιμάζουμε το 22ο πακέτο κυρώσεων και, ως Επιτροπή, προετοιμάζουμε μια πρόταση για το πώς θα καλύψουμε τις οικονομικές ανάγκες της Ουκρανίας το 2027», δήλωσε.
Η φον ντερ Λάιεν διευκρίνισε ότι οι σχετικές προτάσεις θα παρουσιαστούν πριν από το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η Επιτροπή επιδιώκει έτσι να διατηρήσει παράλληλα δύο εργαλεία: τη συμμετοχή στις διπλωματικές διεργασίες και τη συνέχιση των οικονομικών περιορισμών κατά της Μόσχας.
Κάλας: «Πρώτα κατάπαυση του πυρός και μετά συζήτηση για την ειρήνη»
Διαφορετική έμφαση έδωσε η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, η οποία ζήτησε να προηγηθεί ο τερματισμός των ρωσικών επιθέσεων.
«Δεν βλέπουμε καμία καλή θέληση από τη ρωσική πλευρά», δήλωσε.
Η Κάλας επέμεινε ότι η συζήτηση για μια ειρηνευτική συμφωνία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την κατάσταση στο πεδίο των συγκρούσεων.
«Θα πρέπει να γίνουν όλα με μια σειρά: πρώτα να έχουμε κατάπαυση του πυρός, ώστε να σταματήσουν πραγματικά οι βομβαρδισμοί των αμάχων και στη συνέχεια να καθίσουμε και να συζητήσουμε την ειρηνευτική συμφωνία», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Τότε, μόνο τότε, μπορούμε να μιλήσουμε για ειρήνη ή για την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης».
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας έθεσε επίσης το ζήτημα της αξιοπιστίας των ρωσικών δεσμεύσεων, επικαλούμενη προηγούμενες συμφωνίες, μεταξύ των οποίων και το Μνημόνιο της Βουδαπέστης.
«Η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στο πώς θα διασφαλίσουμε ότι η Ρωσία θα τηρήσει πραγματικά τις υποχρεώσεις της», υπογράμμισε.
Κάλας ή Κόστα; Η διαφωνία για τον ευρωπαϊκό διαπραγματευτή
Πέρα από τις στρατηγικές διαφορές, στις Βρυξέλλες εξελίσσεται και μια θεσμική συζήτηση για την εκπροσώπηση της Ένωσης.
Η Κάγια Κάλας άφησε να εννοηθεί ότι ο ρόλος της ύπατης εκπροσώπου θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην επιλογή της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας.
Επικαλέστηκε τις συμφωνίες που είχαν προηγηθεί το 2024 για την κατανομή των κορυφαίων ευρωπαϊκών αξιωμάτων, επισημαίνοντας ότι οι ηγέτες μπορούν να επανεξετάσουν τις αποφάσεις τους, αλλά κάτι τέτοιο θα άνοιγε μια δύσκολη θεσμική συζήτηση.
«Οι ηγέτες, φυσικά, μπορούν να επιλέξουν διαφορετικά και να επανέλθουν σε αυτές τις συζητήσεις, κάτι που είναι πάντα δύσκολο, ή απλώς θα μπορούσαμε να τηρήσουμε όσα συμφωνήσαμε το 2024», ανέφερε.
Από την άλλη πλευρά, ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Λικ Φρίντεν, τάχθηκε υπέρ της εκπροσώπησης της ΕΕ από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Ο Φρίντεν, ο οποίος δήλωσε ότι εκπροσωπεί και τις τρεις χώρες της Μπενελούξ στη Σύνοδο, έδωσε έμφαση στην ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής γραμμής.
«Είναι σημαντικό να μιλάμε με μια φωνή, ένα μήνυμα», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι «το μήνυμα είναι πιο σημαντικό από το άτομο».
Η τοποθέτησή του αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης: η ΕΕ χρειάζεται πρόσωπο με πολιτική νομιμοποίηση, αλλά και ενιαία εντολή από τα κράτη-μέλη.
Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα καθορίσει τη νέα ασφάλεια της Ευρώπης;
Η συζήτηση για τον ευρωπαϊκό διαπραγματευτή υπερβαίνει μια απλή αντιπαράθεση αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμών.
Στην ουσία αφορά το εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση μιας πιθανής συμφωνίας ή θα περιοριστεί στην εφαρμογή αποφάσεων που θα έχουν ληφθεί κυρίως από την Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Κίεβο.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία, η μελλοντική σχέση της με το ΝΑΤΟ, η χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης και η συνολική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας αποτελούν ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τα κράτη-μέλη.
Η Γερμανία δίνει έμφαση στη συλλογική ευρωπαϊκή ευθύνη, η Κάλας θέτει ως προϋπόθεση την κατάπαυση του πυρός, η Επιτροπή προετοιμάζει νέα οικονομικά μέτρα πίεσης, ενώ το Λουξεμβούργο προκρίνει τον Αντόνιο Κόστα ως πιθανό εκπρόσωπο.
Το Δουβλίνο καλείται να δείξει εάν αυτές οι διαφορετικές προσεγγίσεις μπορούν να συγκλίνουν σε μία ενιαία ευρωπαϊκή θέση.
Γιατί, πέρα από το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη, παραμένει το σημαντικότερο ερώτημα: ποια πραγματική επιρροή θα έχει η ΕΕ στο περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για την Ουκρανία;
Πηγή: pagenews.gr