Η κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει κάθε συζήτηση περί τουρκικής αδειοδότησης για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, στέλνοντας ταυτόχρονα ένα σαφές πολιτικό μήνυμα στην Άγκυρα: η ενημέρωση τρίτων χωρών δεν ισοδυναμεί με αναγνώριση δικαιοδοσίας και η υλοποίηση του έργου δεν εξαρτάται από την τουρκική συναίνεση.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επανήλθε στο ζήτημα του υποθαλάσσιου καλωδίου, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν η γαλλική διπλωματική ενημέρωση προς την Τουρκία και την Αίγυπτο, καθώς και η τουρκική NAVTEX για τις θαλάσσιες έρευνες.
«Το έργο προχωράει, το πλοίο ξεκίνησε, το καλώδιο θα ποντιστεί», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι δεν έχει ζητηθεί άδεια από την Τουρκία.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς οι εργασίες συνδέονται με θαλάσσια περιοχή στην οποία η Άγκυρα επιχειρεί να στηρίξει αξιώσεις μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.
«Καμία άδεια από την Άγκυρα» – Η κυβερνητική απάντηση
Ο Παύλος Μαρινάκης επέμεινε ότι οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν για την εκτέλεση των εργασιών δεν περιλαμβάνουν αίτημα έγκρισης προς την Τουρκία.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, αυτό προκύπτει τόσο από την επίσημη ανακοίνωση της κοινοπραξίας που υλοποιεί το έργο όσο και από το περιεχόμενο της ίδιας της τουρκικής NAVTEX.
Η ελληνική θέση διαχωρίζει δύο έννοιες που βρίσκονται στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης: την ενημέρωση για την παρουσία ερευνητικού πλοίου και την παροχή άδειας για την πραγματοποίηση εργασιών.
Η πρώτη αφορά την επικοινωνία και τον συντονισμό για τη ναυσιπλοΐα και την ασφάλεια στη θάλασσα. Η δεύτερη θα μπορούσε, ανάλογα με το περιεχόμενό της, να συνδεθεί με την αναγνώριση αρμοδιότητας άλλου κράτους.
Η Αθήνα απορρίπτει το ενδεχόμενο να έχει αναγνωριστεί οποιαδήποτε τουρκική εξουσία αδειοδότησης.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση και η διαφορά ενημέρωσης – συγκατάθεσης
Στο επίκεντρο των ερωτήσεων βρέθηκε η γαλλική ενημέρωση προς την Τουρκία και την Αίγυπτο για τις εργασίες του πλοίου που συμμετέχει στην ηλεκτρική διασύνδεση.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε πολιτική συζήτηση για το εάν η Γαλλία περιορίστηκε σε τεχνική και διπλωματική γνωστοποίηση ή εάν θα μπορούσε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ζητείται τουρκική συναίνεση.
Ο Παύλος Μαρινάκης επικαλέστηκε τη διαβεβαίωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι το περιεχόμενο της γαλλικής ενημέρωσης δεν θίγει τα ελληνικά συμφέροντα.
Όπως ανέφερε, η ενημέρωση προς κράτη της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Τουρκία και η Αίγυπτος, «δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα για τα εθνικά συμφέροντα».
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει επομένως όχι μόνο στο γεγονός ότι υπήρξε επικοινωνία, αλλά κυρίως στο νομικό περιεχόμενο και στις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι καμία τέτοια επικοινωνία δεν μεταβάλλει το καθεστώς των ελληνικών και κυπριακών δικαιωμάτων.
Η τουρκική NAVTEX και η ελληνική αντίδραση
Η τουρκική NAVTEX αποτέλεσε το δεύτερο πεδίο της αντιπαράθεσης.
Η Άγκυρα επιχείρησε μέσω της δικής της ναυτικής αναγγελίας να προβάλει τη θέση της για τις εργασίες στην περιοχή, ενώ ακολούθησε ελληνική αντί-NAVTEX.
Η συγκεκριμένη αλληλουχία κινήσεων αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στην πρακτική εξέλιξη ενός ενεργειακού έργου και στη διπλωματική αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες.
Μια NAVTEX αποτελεί ναυτική αναγγελία και δεν συνιστά από μόνη της τίτλο κυριαρχίας ή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ωστόσο, η έκδοση αντικρουόμενων αναγγελιών μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις εμπλεκόμενες πλευρές για την καταγραφή και προβολή των θέσεών τους.
Για την ελληνική πλευρά, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι εργασίες προχωρούν χωρίς να έχει ζητηθεί τουρκική άδεια.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η γεωπολιτική σημασία του καλωδίου
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του κυβερνητικού εκπροσώπου στη θαλάσσια περιοχή όπου εκτελούνται οι εργασίες.
Ο Παύλος Μαρινάκης σημείωσε ότι το έργο προχωρά ακόμη και σε περιοχή που συνδέεται με τις διεκδικήσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί παράνομο και ανυπόστατο.
Η συγκεκριμένη διάσταση μετατρέπει την ηλεκτρική διασύνδεση σε υπόθεση που υπερβαίνει την ενεργειακή συνεργασία Αθήνας και Λευκωσίας.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αποτελεί βασικό σημείο διαφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς η Άγκυρα επικαλείται τη συμφωνία για την προβολή θαλάσσιων αξιώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα απορρίπτει τις συγκεκριμένες αξιώσεις, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζουν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνέχιση των εργασιών αποκτά και διπλωματική σημασία: η Αθήνα επιδιώκει να καταδείξει ότι οι τουρκικές αντιρρήσεις δεν αποτελούν αυτομάτως εμπόδιο στην άσκηση των δικαιωμάτων που επικαλείται.
Γιατί το καλώδιο είναι κάτι περισσότερο από ενεργειακό έργο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector, αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Στόχος είναι η σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω Ελλάδας, περιορίζοντας την ενεργειακή απομόνωση του νησιού.
Πέρα από την τεχνική και οικονομική του διάσταση, το έργο έχει αποκτήσει έντονο γεωπολιτικό χαρακτήρα, επειδή οι υποθαλάσσιες διαδρομές και οι απαιτούμενες έρευνες τέμνονται με περιοχές όπου υφίστανται αντικρουόμενες θαλάσσιες αξιώσεις.
Η ουσία της διαφοράς δεν είναι απλώς ποιος ενημερώνεται για τις εργασίες, αλλά ποιος έχει δικαίωμα να επιβάλλει περιορισμούς ή να απαιτεί προηγούμενη έγκριση.
Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αποσυνδέσει την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών από οποιαδήποτε αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων.
Μαρινάκης κατά αντιπολίτευσης: «Στείρα κομματική αντιπαράθεση»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος άσκησε παράλληλα κριτική στα κόμματα της αντιπολίτευσης, κατηγορώντας τα ότι αξιοποιούν το ζήτημα για πολιτική αντιπαράθεση.
«Ένα μέρος του πολιτικού συστήματος ακόμα και ένα τόσο σοβαρό θέμα, που η εξέλιξή του δικαιώνει τις πάγιες ελληνικές θέσεις, πήγαν να το χρησιμοποιήσουν ως ένα πεδίο στείρας κομματικής αντιπαράθεσης», ανέφερε.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η πρόοδος των εργασιών επιβεβαιώνει την ορθότητα των χειρισμών της.
Από την πλευρά της, η αντιπολίτευση έχει ζητήσει διευκρινίσεις για το περιεχόμενο της γαλλικής ενημέρωσης, την τουρκική αντίδραση και τις ενδεχόμενες διπλωματικές συνέπειες.
Πρόκειται για δύο διαφορετικά επίπεδα της συζήτησης: την πρακτική εξέλιξη του έργου και την αξιολόγηση των διπλωματικών χειρισμών που το συνοδεύουν.
Γεραπετρίτης: Ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών το Σάββατο
Η πολιτική συζήτηση μεταφέρεται πλέον στο υπουργείο Εξωτερικών.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να συναντηθεί το Σάββατο με τους πολιτικούς αρχηγούς της αντιπολίτευσης, προκειμένου να τους ενημερώσει για τις εξελίξεις.
Η ενημέρωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις ερωτήσεις που έχουν διατυπωθεί για τη γαλλική διπλωματική επικοινωνία, τις τουρκικές αναγγελίες και το πραγματικό πεδίο των θαλάσσιων εργασιών.
Σε ερώτηση για το εάν υπήρξε επικοινωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν, ο Παύλος Μαρινάκης απάντησε ότι δεν έχει σχετική ενημέρωση.
Το πραγματικό διακύβευμα: Να προχωρήσει το έργο χωρίς τουρκικό βέτο
Η υπόθεση του καλωδίου αναδεικνύει μία από τις βασικές προκλήσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο: τη συνέχιση στρατηγικών έργων σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές αξιώσεις.
Η κυβερνητική θέση είναι σαφής ως προς το ζήτημα της αδειοδότησης. Η Ελλάδα δεν αποδέχεται ότι η Τουρκία έχει δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίπτει τις συγκεκριμένες εργασίες.
Αυτό, ωστόσο, δεν καταργεί την ανάγκη διπλωματικού συντονισμού και διαχείρισης ενδεχόμενων εντάσεων στη θάλασσα.
Η ολοκλήρωση της πόντισης και η εξέλιξη των επόμενων φάσεων θα αποτελέσουν το ουσιαστικό μέτρο προόδου του έργου.
Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η ηλεκτρική διασύνδεση δεν τελεί υπό τουρκική έγκριση. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι να αποτυπωθεί αυτή η θέση στην απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών.
