«Στο τέλος αυτού του δρόμου βρίσκεται ένας ακόμη παγκόσμιος πόλεμος». Με αυτή τη δραματική προειδοποίηση, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ παρεμβαίνει στη διεθνή συζήτηση για την ασφάλεια, την κλιμάκωση των στρατιωτικών συγκρούσεων και την υποχώρηση της πολυμερούς διπλωματίας.
Σε άρθρο του στο αμερικανικό περιοδικό Foreign Affairs, το οποίο αναδεικνύει το POLITICO στις 13 Νοεμβρίου 2026, ο Σάντσεθ περιγράφει έναν κόσμο που απομακρύνεται από τους κανόνες της διεθνούς συνεργασίας και επιστρέφει στη λογική της στρατιωτικής ισχύος.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός προειδοποιεί ότι η διάβρωση των πολυμερών θεσμών και η επιτάχυνση της τεχνολογικής κούρσας εξοπλισμών «πολλαπλασιάζουν τις πιθανότητες οποιαδήποτε κρίση να εξελιχθεί γρήγορα σε πλανητικό αφανισμό».
Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες, η Ουκρανία παραμένει στο επίκεντρο των διεθνών διαπραγματεύσεων και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αναδείξει νέες αντιπαραθέσεις μεταξύ συμμάχων.
Ο Σάντσεθ δεν περιορίζεται σε μια προειδοποίηση για τον πόλεμο. Αμφισβητεί ανοιχτά τη γλώσσα της πολεμικής προετοιμασίας που υιοθετούν ολοένα περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση στη διεθνή ασφάλεια.
«Η Ευρώπη υιοθετεί μια επικίνδυνη στρατιωτική νοοτροπία»
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκεται η κριτική προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αυξανόμενη έμφαση στην πολεμική ετοιμότητα.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η πολιτική γλώσσα που χρησιμοποιούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενδέχεται να συμβάλει στην κανονικοποίηση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
«Ακόμη και κεντρώοι ηγέτες υιοθετούν τη γλώσσα της πολεμικής προετοιμασίας», σημειώνει.
Και συνεχίζει:
«Παρότι δεν σκοπεύουν να ξεκινήσουν έναν πόλεμο, τα λόγια τους τροφοδοτούν μια επικίνδυνη στρατιωτικιστική νοοτροπία».
Η τοποθέτηση συνιστά σαφή διαφοροποίηση από τη στρατηγική αρκετών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, οι οποίες θεωρούν ότι η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος αποτελεί αναγκαία απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στις αυξανόμενες διεθνείς απειλές.
Ο Σάντσεθ, αντίθετα, προειδοποιεί ότι η συνεχής αναφορά στην ανάγκη προετοιμασίας για πόλεμο μπορεί να οδηγήσει τις κοινωνίες στην αποδοχή της σύγκρουσης ως αναπόφευκτης.
Η διαφωνία αφορά τον ίδιο τον ορισμό της ασφάλειας: για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η στρατιωτική ετοιμότητα λειτουργεί αποτρεπτικά· για τον Ισπανό πρωθυπουργό, η υπερβολική στρατιωτικοποίηση κινδυνεύει να αποδυναμώσει τη διπλωματία.
Η άρνηση στον Τραμπ για το Ιράν: «Η ειρήνη απαιτεί να λες όχι»
Ιδιαίτερη θέση στην επιχειρηματολογία του Σάντσεθ καταλαμβάνει η απόφαση της Ισπανίας να αρνηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση ισπανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων για επιχειρήσεις στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός υπερασπίζεται την επιλογή της Μαδρίτης, απορρίπτοντας την ερμηνεία ότι επρόκειτο για εχθρική ενέργεια απέναντι στην Ουάσιγκτον.
«Δεν ήταν πράξη εχθρότητας απέναντι σε έναν σύμμαχο. Ούτε έκφραση ουδετερότητας ή συμπάθειας προς το ιρανικό καθεστώς», υποστηρίζει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η απόφαση στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι η ισπανική εμπλοκή θα διευκόλυνε την περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ο Σάντσεθ επιμένει ότι μια κυβέρνηση οφείλει να μπορεί να αρνείται τη συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ακόμη και όταν αυτή η στάση συνεπάγεται πολιτικό κόστος.
Υποστηρίζει επίσης ότι, εάν περισσότερες χώρες είχαν υιοθετήσει ανάλογη στάση, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και στο Ιράν θα ήταν δυσκολότερο να πραγματοποιηθούν και να διατηρηθούν.
Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση του Ισπανού πρωθυπουργού, η οποία αναδεικνύει τη διαφορετική προσέγγισή του στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
«Όχι» στον στόχο του 5% για τις αμυντικές δαπάνες
Ο Σάντσεθ επαναλαμβάνει την αντίθεσή του στην αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, όπως έχει προωθηθεί στο πλαίσιο των συζητήσεων του ΝΑΤΟ.
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ασφάλεια μιας χώρας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον στρατιωτικό της προϋπολογισμό.
Για τον Σάντσεθ, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η κοινωνική συνοχή, η μείωση των ανισοτήτων, η ανθεκτικότητα των δημόσιων υπηρεσιών και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Η Μαδρίτη επισημαίνει ότι έχει ήδη αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες από το 2018, χωρίς να εγκαταλείψει τη χρηματοδότηση κοινωνικών πολιτικών.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός επικαλείται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 145 δισ. ευρώ σε κοινωνική προστασία, στέγαση, υγεία και εκπαίδευση, καθώς και περισσότερα από 30 δισ. ευρώ στην πράσινη μετάβαση.
Κατά την επιχειρηματολογία του, οι επενδύσεις αυτές συμβάλλουν επίσης στην εθνική ασφάλεια, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα της κοινωνίας.
Η θέση αυτή διαφοροποιείται από την προσέγγιση κυβερνήσεων που δίνουν προτεραιότητα στην ταχεία αύξηση της στρατιωτικής ισχύος ως μέσου αποτροπής.
Πυρηνικά όπλα και Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο νέος κίνδυνος ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης
Ο Σάντσεθ συνδέει την πιθανότητα μιας παγκόσμιας σύγκρουσης με δύο ιδιαίτερα ανησυχητικές εξελίξεις: την επανεμφάνιση της πυρηνικής απειλής και την ταχεία ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα οπλικά συστήματα.
Κατά την ανάλυσή του, οι στρατιωτικές τεχνολογίες εξελίσσονται ταχύτερα από τους διεθνείς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη χρήση τους.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός προειδοποιεί ότι η καινοτομία επιταχύνει την ανάπτυξη νέων μέσων καταστροφής, ενώ η διπλωματία και οι θεσμοί ελέγχου ακολουθούν με πολύ βραδύτερο ρυθμό.
Η ανησυχία αφορά ιδιαίτερα την πιθανότητα μια περιφερειακή κρίση να κλιμακωθεί σε σύγκρουση μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί να ενισχυθούν οι διεθνείς κανόνες και οι μηχανισμοί πρόληψης, αντί να θεωρείται η στρατιωτική αντιπαράθεση αναπόφευκτη.
Ριζική μεταρρύθμιση του ΟΗΕ: Περιορισμός και κατάργηση του βέτο
Ένα από τα πιο συγκεκριμένα σημεία της παρέμβασής του αφορά τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας εξακολουθεί να αντανακλά τις γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Κατά την άποψή του, η σημερινή σύνθεση δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες και στην αντιπροσώπευση του σύγχρονου κόσμου.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός προτείνει:
- Αυστηρό περιορισμό του δικαιώματος βέτο των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, ιδιαίτερα σε υποθέσεις γενοκτονίας, εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.
- Σταδιακή κατάργηση του δικαιώματος βέτο ως μακροπρόθεσμο στόχο.
- Διεύρυνση της εκπροσώπησης χωρών της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
- Μεγαλύτερη διάρκεια θητείας για τα μη μόνιμα μέλη.
- Εκλογή γυναίκας στη θέση του επόμενου γενικού γραμματέα του ΟΗΕ.
Ο Σάντσεθ ζητεί επίσης αλλαγές στη λειτουργία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Αμφισβητεί την πρακτική σύμφωνα με την οποία η ηγεσία του ΔΝΤ ανατίθεται παραδοσιακά σε Ευρωπαίο και της Παγκόσμιας Τράπεζας σε Αμερικανό.
Η πρότασή του εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανακατανομής της επιρροής στους διεθνείς οργανισμούς.
«Μαξιμαλιστική πολυμέρεια» αντί για κλειστές συμμαχίες
Ο Ισπανός πρωθυπουργός προτείνει ένα μοντέλο διεθνούς συνεργασίας που ονομάζει «maxilateralism», δηλαδή μια όσο το δυνατόν ευρύτερη συμμετοχή κρατών στη διαχείριση των διεθνών κρίσεων.
Η προσέγγιση αυτή αντιπαραβάλλεται με τις περιορισμένες συμμαχίες χωρών που συγκροτούνται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων συγκρούσεων.
Ο Σάντσεθ εκφράζει επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα σχημάτων όπως η λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων» για την Ουκρανία, θεωρώντας ότι η ανάγκη δημιουργίας τους αποτυπώνει την αδυναμία των υφιστάμενων πολυμερών θεσμών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ισπανία απορρίπτει τη στήριξη προς την Ουκρανία.
Αντίθετα, η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει καταδικάσει τη ρωσική εισβολή και υποστηρίζει την κυριαρχία του Κιέβου.
Η διαφωνία του αφορά κυρίως το πώς πρέπει να οργανώνεται η διεθνής αντίδραση και ποιος πρέπει να έχει την ευθύνη της διαχείρισης των κρίσεων.
Το ιστορικό μήνυμα του «Όχι στον πόλεμο»
Ο Σάντσεθ επικαλείται την ιστορία του ισπανικού αντιπολεμικού κινήματος και ιδιαίτερα τις μεγάλες κινητοποιήσεις του 2003 κατά της εισβολής στο Ιράκ.
Τότε, η κυβέρνηση του συντηρητικού πρωθυπουργού Χοσέ Μαρία Αθνάρ είχε υποστηρίξει την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση.
Το σύνθημα «¡No a la guerra!» — «Όχι στον πόλεμο» — αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο των κοινωνικών κινητοποιήσεων στην Ισπανία.
Ο σημερινός πρωθυπουργός συνδέει εκείνη την περίοδο με τις σημερινές διεθνείς εξελίξεις, υποστηρίζοντας ότι η αμφισβήτηση των στρατιωτικών επεμβάσεων πρέπει να παραμείνει ενεργό στοιχείο της δημόσιας συζήτησης.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να παρουσιάσει τη θέση της κυβέρνησής του ως συνέχεια μιας μακρόχρονης πολιτικής παράδοσης.
Η παρέμβαση πριν από τις ισπανικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου
Η διεθνής τοποθέτηση του Σάντσεθ πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτική συγκυρία για την Ισπανία.
Η χώρα οδεύει προς πρόωρες βουλευτικές εκλογές στις 29 Νοεμβρίου 2026, με το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα να αντιμετωπίζει ισχυρή πίεση από τη δεξιά και την ακροδεξιά αντιπολίτευση.
Το POLITICO επισημαίνει ότι οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν δυσμενές περιβάλλον για τον Ισπανό πρωθυπουργό, χωρίς αυτό να προδικάζει το εκλογικό αποτέλεσμα.
Η αντιπολεμική τοποθέτηση αποτελεί παράλληλα σαφή πολιτική διαφοροποίηση από τις προσεγγίσεις που δίνουν προτεραιότητα στη στρατιωτική αποτροπή και στην αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών.
Ο Σάντσεθ συνδέει την εξωτερική πολιτική με την κοινωνική προστασία, τη διεθνή νομιμότητα και τη μεταρρύθμιση των πολυμερών οργανισμών.
Το ευρωπαϊκό δίλημμα: Αποτροπή ή διπλωματία;
Η παρέμβαση του Ισπανού πρωθυπουργού αναδεικνύει μια ουσιαστική διαφωνία για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Για αρκετές κυβερνήσεις της ανατολικής και βόρειας Ευρώπης, η αύξηση της στρατιωτικής ετοιμότητας θεωρείται αναγκαία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η ενίσχυση της άμυνας αντιμετωπίζεται ως μέσο αποτροπής νέων επιθέσεων και προστασίας της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Ο Σάντσεθ προειδοποιεί ότι η στρατιωτική προετοιμασία, όταν κυριαρχεί στην πολιτική ατζέντα, μπορεί να υποβαθμίσει τη διπλωματία και να ενισχύσει τη λογική της σύγκρουσης.
Οι δύο προσεγγίσεις δεν αποκλείουν αναγκαστικά η μία την άλλη, αλλά διαφέρουν ως προς την προτεραιότητα που δίνουν στη στρατιωτική ισχύ και στη διεθνή συνεργασία.
Το κεντρικό ερώτημα είναι πώς μπορεί η Ευρώπη να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα χωρίς να εγκαταλείψει τους μηχανισμούς ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Η προειδοποίηση του Σάντσεθ για τον κίνδυνο «πλανητικού αφανισμού» δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι ένας παγκόσμιος πόλεμος είναι αναπόφευκτος.
Αποτελεί πολιτική προειδοποίηση για τις συνέπειες που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να έχει η αποδυνάμωση των διεθνών θεσμών σε μια εποχή πυρηνικών όπλων, Τεχνητής Νοημοσύνης και αυξανόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
Το μήνυμά του είναι ότι η διεθνής ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην προετοιμασία για τον επόμενο πόλεμο, αλλά απαιτεί και θεσμούς ικανούς να τον αποτρέψουν.
Πηγή: pagenews.gr