Πέντε «βόμβες» στη Σύνοδο του Δουβλίνου: Ουκρανία, 70 δισ., AI και η μάχη για τη διαδοχή Λαγκάρντ

Η Ευρώπη συγκεντρώθηκε για να συζητήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά η Ουκρανία, οι διαφωνίες για τον εκπρόσωπο απέναντι στον Πούτιν, η χρηματοδότηση του Κιέβου και οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για την ΕΚΤ κυριαρχούν. Μακρόν και Μερτς στο επίκεντρο ενός ευρωπαϊκού παζαριού με γεωπολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.

Πέντε μεγάλα ζητήματα, από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τα 70 δισ. ευρώ που χρειάζεται το Κίεβο και τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ, διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό της άτυπης Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Δουβλίνο, την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στην ιρλανδική πρωτεύουσα για την πρώτη ειδική στρατηγική συζήτηση σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως η διπλωματική κινητικότητα για την Ουκρανία και οι εσωτερικές διαφωνίες της Ένωσης έχουν διευρύνει σημαντικά την ατζέντα.

Σύμφωνα με το POLITICO, οι συζητήσεις επικεντρώνονται σε πέντε κρίσιμα μέτωπα: την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα στην AI, την εκπροσώπηση στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό και τη μάχη για τις κορυφαίες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Πίσω από αυτά βρίσκεται ένα κοινό ερώτημα: μπορεί η Ευρώπη να μετατρέψει την οικονομική και θεσμική της ισχύ σε πραγματική στρατηγική αυτονομία;

1. Τεχνητή Νοημοσύνη: Θα γίνει η Ευρώπη παραγωγός τεχνολογίας ή απλός πελάτης των ΗΠΑ και της Κίνας;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί το επίσημο κεντρικό θέμα της Συνόδου, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να θέτει το ζήτημα της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης.

Ο Κόστα κάλεσε τους ηγέτες να εξετάσουν πώς η Ευρώπη μπορεί να γίνει «ένας κορυφαίος και κυρίαρχος παίκτης» σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το δίλημμα είναι ουσιαστικό: θα επενδύσει η Ευρώπη στην ανάπτυξη δικών της προηγμένων μοντέλων AI, ικανών να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές και κινεζικές εταιρείες, ή θα περιοριστεί στην αξιοποίηση τεχνολογιών που αναπτύσσονται εκτός των συνόρων της;

Οι πρωθυπουργοί της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο και της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταγωνιστεί στην αιχμή της τεχνολογίας.

«Μπορούμε να ανταγωνιστούμε στην τεχνολογική πρωτοπορία», είναι το μήνυμα που έχουν διατυπώσει.

Ωστόσο, το βασικό εμπόδιο παραμένει η χρηματοδότηση.

Η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ, σύγχρονα κέντρα δεδομένων, εξειδικευμένους ημιαγωγούς και πρόσβαση σε προσιτή ενέργεια.

Στη συζήτηση συμμετέχει ο διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής Mistral AI, Αρθούρ Μενς, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να εγκαταλείψει τη φιλοδοξία ανάπτυξης κορυφαίων μοντέλων.

Παράλληλα, ο νομπελίστας Τζέφρι Χίντον εξετάζει τους κινδύνους της προηγμένης AI και την ανάγκη διεθνών κανόνων ασφαλείας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι έχει ήδη δημιουργήσει ένα σημαντικό ρυθμιστικό πλαίσιο μέσω του AI Act.

Το ερώτημα είναι εάν θα μπορέσει να συνδυάσει τη ρύθμιση με τις επενδύσεις που απαιτούνται για να αποκτήσει ανταγωνιστική τεχνολογική βάση.

2. Ουκρανία: Ποιος θα καθίσει απέναντι στον Πούτιν εκ μέρους της Ευρώπης;

Η δεύτερη μεγάλη αντιπαράθεση αφορά την εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ ανακοίνωσε την Πέμπτη, μετά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, ότι οι Ευρωπαίοι θα προσκληθούν στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων.

Η εξέλιξη ικανοποιεί ένα πάγιο αίτημα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, οι οποίες δεν επιθυμούν να αποφασιστεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα.

Ωστόσο, η συμφωνία για την ανάγκη συμμετοχής δεν συνοδεύεται από συμφωνία για το πρόσωπο που θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ζητήσει να επιλεγεί ένας εκπρόσωπος έως το τέλος Νοεμβρίου.

Ο Αντόνιο Κόστα επιδιώκει σαφή και ενιαία ευρωπαϊκή θέση.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές Συνθήκες δίνουν ήδη την απάντηση, καθώς η ίδια και ο Κόστα διαθέτουν θεσμικό ρόλο στην εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης.

Τη συγκεκριμένη προσέγγιση υποστηρίζει και ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ.

Η Γαλλία και η Γερμανία, ωστόσο, εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην αποκλειστική ανάθεση της εκπροσώπησης στις Βρυξέλλες.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει πρώτα να συμφωνήσει στις προτάσεις και στο όραμά της για την ασφάλεια.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπερασπίστηκε το σχήμα Ε3, δηλαδή τη συνεργασία Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου.

«Δεν βλέπω κανένα απολύτως πρόβλημα να παραμείνουν τα πράγματα έτσι», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας το Ε3 δοκιμασμένο σχήμα συνεργασίας.

Η αντιπαράθεση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα κληθούν να στηρίξουν οικονομικά και ενδεχομένως στρατιωτικά οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία.

3. Τα 70 δισ. ευρώ της Ουκρανίας: Ο Μερτς ζητά δίκαιη κατανομή των βαρών

Το τρίτο μέτωπο αφορά τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2027.

Σύμφωνα με το POLITICO, το Κίεβο αντιμετωπίζει προβλεπόμενο χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισ. ευρώ.

Η Γερμανία, ως ο μεγαλύτερος συνεισφέρων στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή των υπόλοιπων κρατών-μελών.

Σε επιστολή του προς τον Αντόνιο Κόστα, ο Φρίντριχ Μερτς συνέδεσε τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Γερμανός καγκελάριος υποστήριξε ότι το Βερολίνο δεν μπορεί να αποδεχθεί την ύπαρξη χωρών που επωφελούνται από την κοινή ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς να αναλαμβάνουν ανάλογο οικονομικό βάρος.

Η στάση αυτή προκαλεί αντιδράσεις από κυβερνήσεις που εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε νέες δημοσιονομικές δεσμεύσεις.

Παράλληλα, η χρηματοδότηση συνδέεται άμεσα με τη διαπραγματευτική επιρροή της Ευρώπης.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι νομοθέτες ζητούν να τεθούν τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία υπό ευρωπαϊκό έλεγχο, ώστε να μη χρησιμοποιηθούν σε μια συμφωνία που θα έχει συναφθεί χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή της ΕΕ.

Το θέμα αναμένεται να επανέλθει στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής, στις 26 και 27 Νοεμβρίου.

Η βασική πρόκληση είναι διπλή: να εξασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα της Ουκρανίας και να διατηρηθεί η ενότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

4. Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028–2034: Οι πρώτες παρασκηνιακές συμφωνίες

Παρότι ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν βρίσκεται επισήμως στην ημερήσια διάταξη της Συνόδου, αποτελεί βασικό αντικείμενο παρασκηνιακών συζητήσεων.

Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα καλύπτει την περίοδο 2028–2034 και θα καθορίσει τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες της Ένωσης.

Στο τραπέζι βρίσκονται η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η τεχνολογική ανάπτυξη, η αγροτική πολιτική, η συνοχή και η υποστήριξη της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με το POLITICO, ένα νέο διαπραγματευτικό έγγραφο με πιθανές συμβιβαστικές προτάσεις αναμένεται γύρω στις 21 Νοεμβρίου.

Δεν αναμένεται οριστική συμφωνία στο Δουβλίνο.

Ωστόσο, οι διμερείς επαφές μεταξύ των μεγάλων συνεισφερόντων κρατών μπορούν να διαμορφώσουν τις ισορροπίες πριν από την επόμενη Σύνοδο.

Ο Μερτς έχει ήδη προαναγγείλει συναντήσεις με Ευρωπαίους ηγέτες, μεταξύ των οποίων και ο Εμανουέλ Μακρόν.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι χώρες που ζητούν περιορισμό των δαπανών και εκείνες που επιδιώκουν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα μπορέσουν να προσεγγίσουν τις θέσεις τους.

5. Η διαδοχή Λαγκάρντ: Μακρόν και Μερτς ανοίγουν το παζάρι για την ΕΚΤ

Το πέμπτο μέτωπο αφορά τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει στο παρασκήνιο, με τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Φρίντριχ Μερτς να εξετάζουν τις ισορροπίες γύρω από τις επόμενες κορυφαίες τοποθετήσεις.

Σύμφωνα με το POLITICO, δύο ονόματα βρίσκονται στο επίκεντρο των διεργασιών:

• Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας.
• Κλάας Κνοτ, πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας.

Η διαδοχή της Λαγκάρντ συνδέεται με ένα ευρύτερο πακέτο τριών υψηλόβαθμων θέσεων στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ.

Το 2027 ολοκληρώνονται επίσης οι θητείες της Ίζαμπελ Σνάμπελ και του Φίλιπ Λέιν.

Γαλλία και Γερμανία ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ.

Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που επικαλείται το POLITICO, το Παρίσι και το Βερολίνο εξετάζουν διαφορετικούς συνδυασμούς υποψηφιοτήτων.

Ένα από τα σενάρια προβλέπει ότι η Γερμανία θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου εάν υποστήριζε τον Ερνάντεθ ντε Κος για την προεδρία.

Ο Ισπανός πρώην κεντρικός τραπεζίτης θεωρείται λιγότερο αυστηρός στη νομισματική πολιτική σε σύγκριση με τον Κνοτ.

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν, οι οποίοι υποστηρίζουν υποψηφίους από τις χώρες τους, απουσιάζουν από τη Σύνοδο λόγω εσωτερικών πολιτικών υποχρεώσεων.

Οι συζητήσεις αναμένεται να ενταθούν ενόψει της Συνόδου της 26ης και 27ης Νοεμβρίου.

Η σημασία της επιλογής είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η επόμενη ηγεσία της ΕΚΤ θα κληθεί να διαχειριστεί τις προκλήσεις της ανάπτυξης, του πληθωρισμού, της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και των δημοσιονομικών πιέσεων στην Ευρωζώνη.

Το πραγματικό διακύβευμα: Πέντε μέτωπα, μία ευρωπαϊκή δοκιμασία

Η Σύνοδος του Δουβλίνου αποκαλύπτει ότι οι μεγάλες προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πλέον στενά συνδεδεμένες.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτεί επενδύσεις και τεχνολογική ανεξαρτησία.

Η Ουκρανία απαιτεί οικονομική υποστήριξη, στρατηγική ενότητα και αποτελεσματική διπλωματική εκπροσώπηση.

Ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα καθορίσει πόσοι πόροι μπορούν να διατεθούν σε αυτές τις προτεραιότητες.

Και η διαδοχή στην ΕΚΤ θα επηρεάσει τις ισορροπίες της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχέση μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου, καθώς Γαλλία και Γερμανία συμμετέχουν ταυτόχρονα σε διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, τον προϋπολογισμό και τις κορυφαίες ευρωπαϊκές θέσεις.

Ωστόσο, οι αποφάσεις δεν μπορούν να περιοριστούν στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι μικρότερες χώρες διεκδικούν ουσιαστική συμμετοχή, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και τη χρηματοδοτική κατανομή.

Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει όχι μόνο τι θέλει να πετύχει, αλλά και πώς θα χρηματοδοτήσει τις φιλοδοξίες της και ποιος θα τις εκπροσωπήσει διεθνώς.

Από την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων AI μέχρι την επιλογή του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ, η Σύνοδος του Δουβλίνου αποτελεί μια δοκιμασία συντονισμού και πολιτικών προτεραιοτήτων.

Το αποτέλεσμα δεν θα κριθεί απαραίτητα από τις αποφάσεις της Παρασκευής, αλλά από τις συμφωνίες που θα μπορέσουν να διαμορφωθούν έως το τέλος Νοεμβρίου.

Πηγή: pagenews.gr