Ένας πόλεμος που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022 με τη φιλοδοξία μιας γρήγορης στρατιωτικής επικράτησης έχει μετατραπεί σε μια από τις μεγαλύτερες ανθρώπινες τραγωδίες της σύγχρονης ρωσικής ιστορίας.
Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, η Ρωσία ενδέχεται να έχει χάσει έως και 550.000 ανθρώπους εξαιτίας του πολέμου, σύμφωνα με νέα ανάλυση των Financial Times, που βασίζεται σε απόρρητα στατιστικά αρχεία της Μόσχας τα οποία διέρρευσαν μετά από κυβερνοεπίθεση.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2026, υπολογίζει ότι τουλάχιστον 450.000 Ρώσοι είχαν χάσει τη ζωή τους έως το καλοκαίρι του 2026. Με την ενσωμάτωση των καθυστερημένων καταγραφών, ο συνολικός αριθμός των θανάτων που συνδέονται με τον πόλεμο ενδέχεται να προσεγγίζει τους 550.000 ήδη από τις αρχές Αυγούστου.
Πρόκειται για εκτιμήσεις που δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τη ρωσική κυβέρνηση, η οποία εξακολουθεί να αποφεύγει τη δημοσιοποίηση αναλυτικών στοιχείων για τις απώλειες των ενόπλων δυνάμεών της.
Ωστόσο, το μέγεθος των δεδομένων, η σύγκρισή τους με άλλες ανεξάρτητες έρευνες και η ανάλυση των δημογραφικών χαρακτηριστικών των νεκρών προσφέρουν μια εξαιρετικά σημαντική εικόνα του κόστους που καταβάλλει η Ρωσία για τις εδαφικές της επιδιώξεις.
Τα μυστικά αρχεία της Rosstat – 11,5 εκατομμύρια καταγραφές θανάτων
Η έρευνα των Financial Times βασίζεται σε αρχεία που φέρονται να προέρχονται από τη ρωσική ομοσπονδιακή στατιστική υπηρεσία Rosstat.
Τα δεδομένα δημοσιοποιήθηκαν από τις ομάδες χάκερ Cyberpartisans BY και Silent Crow, οι οποίες συνδέονται με τη λευκορωσική αντιπολίτευση και φιλοουκρανικούς κύκλους.
Οι δύο ομάδες υποστηρίζουν ότι απέκτησαν πρόσβαση σε περίπου 23 terabytes πληροφοριών, μεταξύ των οποίων εσωτερικά έγγραφα και στατιστικά στοιχεία θανάτων.
Το υλικό που ανέλυσαν οι Financial Times περιλαμβάνει περίπου 11,5 εκατομμύρια καταγραφές.
Από αυτές, περίπου 410.000 συνδέονται άμεσα με πολεμικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τους κωδικούς αιτίας θανάτου ή τις σχετικές καταχωρίσεις.
Οι δημοσιογράφοι εντόπισαν επιπλέον περίπου 12.000 πιθανούς στρατιωτικούς θανάτους, εξετάζοντας την ηλικία, τον τόπο και τις συνθήκες καταγραφής των νεκρών.
Άλλες 42.000 περιπτώσεις αφορούσαν άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας, των οποίων ο θάνατος αναγνωρίστηκε μέσω δικαστικών διαδικασιών, συχνά επειδή οι οικογένειες δεν μπορούσαν να παραλάβουν τη σορό.
Οι κατηγορίες αυτές δεν ταυτίζονται απόλυτα με επιβεβαιωμένους θανάτους στρατιωτών σε μάχη. Ορισμένες εγγραφές ενδέχεται να περιλαμβάνουν αμάχους ή θανάτους εκτός μάχης.
Παρά τις επιφυλάξεις, η συνολική εικόνα αποτυπώνει απώλειες πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που έχει αναγνωρίσει δημόσια η Μόσχα.
Οι αριθμοί του πολέμου: Από τους 450.000 στους 650.000 νεκρούς;
Η ανάλυση των Financial Times διακρίνει τις ήδη καταγεγραμμένες απώλειες από τις στατιστικές εκτιμήσεις για το πραγματικό μέγεθος της καταστροφής.
| Κατηγορία | Εκτίμηση |
|---|---|
| Ελάχιστοι θάνατοι έως το καλοκαίρι 2026 | 450.000 |
| Εκτιμώμενοι θάνατοι έως αρχές Αυγούστου | 550.000 |
| Υποθετικό σύνολο έως τέλη 2026 | 650.000 |
| Θάνατοι στην περιοχή Αβντιίβκα–Ποκρόφσκ | 120.000 |
| Θάνατοι στην περιοχή Μπαχμούτ | 48.000 |
Η εκτίμηση για τους 550.000 νεκρούς προκύπτει κυρίως από τις καθυστερήσεις καταχώρισης των θανάτων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα σχετικά έγγραφα υποβάλλονται μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά το γεγονός.
Χαρακτηριστικό είναι ότι μέσα στο 2026 εξακολουθούσαν να καταχωρίζονται θάνατοι που είχαν σημειωθεί κατά την πολιορκία της Μαριούπολης το 2022.
Η εκτίμηση των 650.000 νεκρών έως το τέλος του έτους αποτελεί υποθετικό σενάριο, εφόσον ο ρυθμός θανάτων παρέμενε στα επίπεδα που καταγράφηκαν τον Ιανουάριο. Δεν είναι επιβεβαιωμένος απολογισμός ούτε βέβαιη πρόβλεψη.
Ποκρόφσκ, Αβντιίβκα και Μπαχμούτ – Οι μάχες που αποδεκάτισαν τον ρωσικό στρατό
Η γεωγραφική κατανομή των απωλειών αποκαλύπτει το εξαιρετικά υψηλό ανθρώπινο κόστος της ρωσικής προέλασης στην ανατολική Ουκρανία.
Περίπου 120.000 θάνατοι καταγράφονται στην περιοχή που περιλαμβάνει την Αβντιίβκα και το Ποκρόφσκ, δύο από τα πιο σκληρά πεδία μάχης του πολέμου.
Ο αριθμός αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των θανάτων για τους οποίους υπάρχει καταγεγραμμένη τοποθεσία.
Στην ευρύτερη περιοχή του Μπαχμούτ καταγράφονται ακόμη 48.000 θάνατοι.
Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι η Ρωσία πλήρωσε τεράστιο τίμημα για τη σταδιακή κατάληψη εδαφών και την πίεση στις ουκρανικές αμυντικές γραμμές.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, ολόκληρος ο σοβιετικός πόλεμος στο Αφγανιστάν, από το 1979 έως το 1989, κόστισε επισήμως περίπου 15.000 στρατιωτικές ζωές.
Στον πόλεμο του Βιετνάμ σκοτώθηκαν περίπου 58.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί.
Οι απώλειες γύρω από ορισμένες μόνο ουκρανικές πόλεις υπερβαίνουν κατά πολύ αυτά τα ιστορικά μεγέθη.
Η σύγκριση δεν σημαίνει ότι οι συγκρούσεις είχαν την ίδια διάρκεια ή στρατηγική φύση. Αναδεικνύει, όμως, την εξαιρετική ένταση του πολέμου φθοράς που διεξάγεται στην Ουκρανία.
«Δεκάδες χιλιάδες νεκροί κάθε μήνα» – Το πρόβλημα της στρατολόγησης
Ο Janis Kluge, ειδικός σε θέματα Ρωσίας στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, εκτιμά ότι το επίπεδο των απωλειών δυσκολεύει τη δυνατότητα της Μόσχας να διατηρήσει επιθετικές επιχειρήσεις αντίστοιχης έντασης.
«Αν εξετάσουμε τους μήνες κορύφωσης αυτών των επιθέσεων το 2025, μιλάμε για δεκάδες χιλιάδες νεκρούς τον μήνα», επισημαίνει.
Και προσθέτει:
«Ο επίσημος στόχος στρατολόγησης είναι 35.000 άνθρωποι τον μήνα και δεν τον έχουν επιτύχει σταθερά. Είναι σαφές ότι ο ρυθμός στρατολόγησης δεν επαρκεί για να διατηρηθεί αυτό το επίπεδο απωλειών».
Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Η Ρωσία διαθέτει πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό από την Ουκρανία και έχει αξιοποιήσει οικονομικά κίνητρα, συμβάσεις στρατιωτικής υπηρεσίας και περιφερειακά δίκτυα στρατολόγησης για να αναπληρώνει το ανθρώπινο δυναμικό της.
Ωστόσο, η συνεχής ανάγκη αντικατάστασης στρατιωτών δημιουργεί δημοσιονομική, κοινωνική και επιχειρησιακή πίεση.
Ο Kluge υποστηρίζει ότι τα διαθέσιμα δημοσιονομικά στοιχεία δείχνουν πως η υψηλή ένταση των απωλειών δεν είχε μειωθεί ούτε τον Οκτώβριο.
«Αναλύουμε τα στοιχεία του προϋπολογισμού για να εντοπίσουμε τις οικογένειες που λαμβάνουν αποζημιώσεις θανάτου. Και βλέπουμε ότι μέχρι τον Οκτώβριο δεν έχει υπάρξει μείωση στον ρυθμό των απωλειών», σημειώνει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία βρίσκεται κοντά σε στρατιωτική κατάρρευση. Δείχνει, όμως, ότι η συνέχιση των επιθέσεων με τον ίδιο ρυθμό έχει ιδιαίτερα υψηλό κόστος.
Ο στρατός του Πούτιν γερνάει – Από τα 34 στα 40 χρόνια ο μέσος όρος ηλικίας
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ευρήματα αφορά την ηλικιακή σύνθεση των νεκρών.
Το 2022, ο μέσος όρος ηλικίας των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στον πόλεμο ήταν περίπου 34 χρόνια.
Το 2025 είχε αυξηθεί στα 40.
Η μεγαλύτερη ομάδα νεκρών ανήκει πλέον στις ηλικίες 35 έως 44 ετών, με περίπου 158.000 καταγεγραμμένους θανάτους.
Μόλις το 10% των νεκρών ήταν ηλικίας 18 έως 24 ετών, ενώ η συμμετοχή αυτής της ηλικιακής ομάδας μειώθηκε σταδιακά.
Η εξέλιξη αποτυπώνει μια σημαντική αλλαγή στη σύνθεση του ρωσικού στρατεύματος.
Η Μόσχα βασίζεται ολοένα περισσότερο σε άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας, συχνά με οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις, για να διατηρήσει τη στρατιωτική της παρουσία.
Η τάση αυτή μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των μονάδων, αλλά και την αγορά εργασίας και τη δημογραφική κατάσταση της Ρωσίας.
Οι φτωχές περιοχές πληρώνουν τον βαρύτερο φόρο αίματος
Η γεωγραφική προέλευση των νεκρών αποκαλύπτει σημαντικές κοινωνικές ανισότητες.
Οι απώλειες είναι δυσανάλογα υψηλές σε φτωχότερες και απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας, ιδιαίτερα σε περιφέρειες με σημαντικούς πληθυσμούς εθνοτικών μειονοτήτων.
Στην περιφέρεια Ζαμπαϊκάλσκι Κράι, όπου ζει μεγάλη κοινότητα Μπουριάτων, καταγράφονται περίπου 12.300 θάνατοι.
Ο αριθμός αντιστοιχεί περίπου σε έναν νεκρό ανά 80 κατοίκους της περιοχής.
Στο Μπασκορτοστάν, μια ακόμη περιφέρεια με σημαντική παρουσία εθνοτικών μειονοτήτων, οι καταγεγραμμένοι θάνατοι φτάνουν τους 15.800.
Η εικόνα αυτή συνδέεται με τη στρατηγική στρατολόγησης που ακολούθησε η Μόσχα μετά την επιστράτευση του 2022.
Οι οικονομικά ασθενέστερες περιοχές προσφέρουν μεγαλύτερη δεξαμενή υποψηφίων για στρατιωτική υπηρεσία, καθώς τα συμβόλαια και οι αποζημιώσεις μπορούν να υπερβαίνουν σημαντικά τα τοπικά εισοδήματα.
Για πολλές οικογένειες, η στρατιωτική θητεία μετατρέπεται έτσι σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη οικονομική επιλογή.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το ανθρώπινο κόστος του πολέμου δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στη ρωσική κοινωνία.
Από το Ουζμπεκιστάν έως την Αφρική – Οι ξένοι στρατιώτες που πεθαίνουν για τη Μόσχα
Τα διαρρεύσαντα στοιχεία αποκαλύπτουν επίσης τη διεθνή διάσταση της ρωσικής στρατολόγησης.
Οι Financial Times εντόπισαν 4.141 πιθανούς θανάτους ξένων υπηκόων που συμμετείχαν στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Οι περισσότεροι προέρχονταν από την Κεντρική Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Συγκεκριμένα:
- Ουζμπεκιστάν: 807 νεκροί.
- Τατζικιστάν: 598 νεκροί.
- Λευκορωσία: περίπου 500 νεκροί.
- Κολομβία: 98 νεκροί.
- Νιγηρία, Καμερούν και Αίγυπτος: 127 νεκροί συνολικά.
- Νεπάλ: 44 νεκροί.
- Μπανγκλαντές: 20 νεκροί.
- Ινδία: 10 νεκροί.
Οι θάνατοι ξένων στρατιωτών κορυφώθηκαν το φθινόπωρο του 2025, όταν καταγράφονταν περίπου 390 τον μήνα.
Η περίοδος αυτή συνέπεσε με την εντατικοποίηση των ρωσικών επιχειρήσεων γύρω από το Ποκρόφσκ.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στη βάση δεδομένων δεν καταγράφονται Βορειοκορεάτες στρατιώτες, παρά τη συμμετοχή βορειοκορεατικών δυνάμεων στον πόλεμο.
Αυτό αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι τα αρχεία, όσο εκτεταμένα κι αν είναι, δεν αποτυπώνουν το σύνολο των πραγματικών απωλειών.
Η δημογραφική πληγή πίσω από τον πόλεμο
Η απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων ανδρών παραγωγικής ηλικίας έχει συνέπειες που υπερβαίνουν το στρατιωτικό πεδίο.
Η Ρωσία αντιμετώπιζε ήδη πριν από την εισβολή σοβαρές δημογραφικές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, η χαμηλή γεννητικότητα και οι ανισότητες στην υγεία.
Ο πόλεμος επιδεινώνει αυτές τις τάσεις.
Οι θάνατοι ανδρών ηλικίας 35 έως 44 ετών στερούν από την οικονομία εργαζομένους με εμπειρία και από πολλές οικογένειες βασικές πηγές εισοδήματος.
Παράλληλα, η μαζική στρατολόγηση και η μετανάστευση πολιτών που επιδιώκουν να αποφύγουν τη στρατιωτική υπηρεσία έχουν επηρεάσει τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού.
Οι συνέπειες γίνονται αισθητές στη βιομηχανία, στις κατασκευές και σε άλλους κλάδους που αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού.
Οι στρατιωτικές αποζημιώσεις και τα οικονομικά κίνητρα στρατολόγησης δημιουργούν επιπλέον πίεση στα δημόσια οικονομικά.
Το πραγματικό κόστος του πολέμου, επομένως, δεν περιορίζεται στις αμυντικές δαπάνες ή στις κυρώσεις της Δύσης.
Αποτυπώνεται και στη μακροχρόνια αποδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας.
Η Ρωσία αντιμετωπίζει και μια δεύτερη κρίση υγείας
Τα διαρρεύσαντα αρχεία της Rosstat προσφέρουν στοιχεία και για ευρύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας.
Σύμφωνα με την ανάλυση των Financial Times, περίπου 457.000 Ρώσοι πέθαναν από Covid-19 το 2021.
Η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα υψηλή σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, παρά τη διάθεση εμβολίων.
Παράλληλα, από το 2021 έχουν καταγραφεί περίπου 85.000 θάνατοι που σχετίζονται με τον HIV και το AIDS.
Μόνο το 2025, οι θάνατοι από αυτές τις αιτίες ανήλθαν σε περίπου 14.000.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν τις πιέσεις που αντιμετωπίζει το ρωσικό σύστημα δημόσιας υγείας, παράλληλα με τις επιπτώσεις του πολέμου.
Ο συνδυασμός στρατιωτικών απωλειών, δημογραφικής γήρανσης και προβλημάτων υγείας δημιουργεί μια σύνθετη μακροπρόθεσμη πρόκληση για τη χώρα.
Μπορεί ο Πούτιν να συνεχίσει έναν πόλεμο με τόσο υψηλό κόστος;
Το σημαντικότερο γεωπολιτικό ερώτημα είναι εάν οι ανθρώπινες απώλειες μπορούν να επηρεάσουν τη στρατηγική του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Μέχρι σήμερα, η ρωσική ηγεσία έχει επιδείξει την πρόθεση να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις παρά το τεράστιο κόστος.
Η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικούς στρατιωτικούς πόρους, αμυντική βιομηχανία και μηχανισμούς στρατολόγησης.
Παράλληλα, η περιορισμένη δημοσιοποίηση των πραγματικών απωλειών μειώνει τη δυνατότητα της ρωσικής κοινωνίας να αξιολογήσει πλήρως το ανθρώπινο τίμημα του πολέμου.
Ωστόσο, η διατήρηση ενός τόσο υψηλού ρυθμού θανάτων απαιτεί συνεχή αναπλήρωση προσωπικού και ολοένα μεγαλύτερη οικονομική προσπάθεια.
Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να πιέζει τις ουκρανικές γραμμές, αλλά κάθε νέα επιθετική επιχείρηση συνοδεύεται από απώλειες που επιβαρύνουν τη μελλοντική στρατιωτική και δημογραφική της ισχύ.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει επίσης σοβαρές ανθρώπινες απώλειες και προβλήματα στρατολόγησης, χωρίς να υπάρχουν πλήρως επαληθευμένα δημόσια στοιχεία που να επιτρέπουν μια ολοκληρωμένη σύγκριση.
Η σύγκρουση παραμένει πόλεμος φθοράς, στον οποίο η αντοχή των κοινωνιών, η οικονομική υποστήριξη και η δυνατότητα αναπλήρωσης στρατιωτικών δυνάμεων έχουν αποκτήσει καθοριστική σημασία.
Η διαρροή που αποκαλύπτει το πραγματικό τίμημα της εισβολής
Η έρευνα των Financial Times δεν δίνει έναν οριστικό αριθμό για τους Ρώσους νεκρούς.
Αποκαλύπτει, όμως, ότι το ανθρώπινο κόστος της εισβολής είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερο από εκείνο που μπορεί να εξαχθεί μόνο από τις δημόσιες ανακοινώσεις.
Οι ανεξάρτητες έρευνες των Mediazona και Meduza, οι δυτικές εκτιμήσεις και τα νέα στατιστικά δεδομένα συγκλίνουν στην εικόνα εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών.
Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας είχε ήδη εκτιμήσει τον Σεπτέμβριο του 2026 ότι οι ρωσικές στρατιωτικές απώλειες σε νεκρούς υπερέβαιναν το μισό εκατομμύριο.
Η Rosstat δεν έχει επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα των διαρρεύσαντων στοιχείων. Η υπηρεσία έχει αναγνωρίσει ότι δέχθηκε κυβερνοεπιθέσεις, αλλά αμφισβήτησε ότι παραβιάστηκαν ευαίσθητες βάσεις δεδομένων.
Παρά τις αβεβαιότητες, η τάξη μεγέθους των απωλειών μεταβάλλει τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα της ρωσικής πολεμικής στρατηγικής.
Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την εισβολή, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μετριέται μόνο σε χιλιόμετρα εδάφους, κατεστραμμένα άρματα και στρατιωτικές επιχειρήσεις. Μετριέται σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, σε ολόκληρες περιοχές που χάνουν τον ενεργό πληθυσμό τους και σε μια δημογραφική πληγή που θα συνεχίσει να επηρεάζει τη Ρωσία πολύ μετά το τέλος των συγκρούσεων.
Πηγή: pagenews.gr