Ουκρανία: Η Ευρώπη διεκδικεί καρέκλα στο τραπέζι με τον Πούτιν – Ποιος θα μιλήσει με τη Μόσχα;
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Ουκρανία: Η Ευρώπη διεκδικεί καρέκλα στο τραπέζι με τον Πούτιν – Ποιος θα μιλήσει με τη Μόσχα;
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά διλήμματα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία: θα συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της ειρηνευτικής συμφωνίας ή θα κληθεί να εφαρμόσει αποφάσεις που θα έχουν διαπραγματευτεί κυρίως η Ουάσιγκτον, το Κίεβο και η Μόσχα;
Η 9η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο ανέδειξε αυτή την αντίφαση με ιδιαίτερη σαφήνεια. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν την αταλάντευτη υποστήριξή τους στην Ουκρανία και στον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά δεν κατέληξαν σε κοινή θέση για το ποιος θα πρέπει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις επόμενες διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.
Την ίδια στιγμή, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ βρίσκονται στο επίκεντρο των διπλωματικών διεργασιών, με τις επαφές στο Αμπού Ντάμπι και στη Μόσχα να δημιουργούν προσδοκίες για πρόοδο προς μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Το διακύβευμα, ωστόσο, υπερβαίνει την Ουκρανία. Αφορά τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου, τον ρόλο του ΝΑΤΟ, τη σχέση ΕΕ–ΗΠΑ και την ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να συμμετέχουν στις αποφάσεις που καθορίζουν την ασφάλειά τους.
Κόστα και φον ντερ Λάιεν: «Η ΕΕ συμμετείχε και θα συνεχίσει να συμμετέχει»
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχείρησαν να στείλουν ενιαίο μήνυμα από το Δουβλίνο.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους χαιρέτισαν τις συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι και τη νέα κινητικότητα στην ειρηνευτική διαδικασία.
«Η ΕΕ συμμετείχε σε αυτές τις ειρηνευτικές συνομιλίες και θα συνεχίσει να εμπλέκεται στο πλαίσιο αυτό», υπογράμμισαν.
Παράλληλα, επανέλαβαν τη δέσμευση των ευρωπαϊκών θεσμών να συνεχίσουν τη στήριξη προς το Κίεβο.
«Θα εξακολουθήσουμε να στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας –όπως πράττουμε από την πρώτη ημέρα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας– στηρίζοντας τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης, η οποία θα διασφαλίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, καθώς και την ασφάλεια της ίδιας της ηπείρου μας».
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι Βρυξέλλες δεν περιορίζονται σε μια γενική δήλωση υποστήριξης προς την Ουκρανία, αλλά διεκδικούν συνεχή ευρωπαϊκή εμπλοκή στη διπλωματική διαδικασία.
Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν αυτή η εμπλοκή θα μεταφραστεί σε άμεση συμμετοχή στο βασικό διαπραγματευτικό σχήμα ή σε παράλληλες διαβουλεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ουκρανική ηγεσία.
Αμπού Ντάμπι και Μόσχα: Η αμερικανική διπλωματία καθορίζει τον ρυθμό
Η διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων ημερών έχει μεταφέρει το επίκεντρο των εξελίξεων από τις Βρυξέλλες στο Αμπού Ντάμπι και στη Μόσχα.
Οι επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ με τη ρωσική και την ουκρανική πλευρά αποτελούν βασικό στοιχείο της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να διαμορφώσει ένα πλαίσιο τερματισμού του πολέμου.
Στο περιθώριο της συνόδου του Δουβλίνου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η προγραμματισμένη συνάντηση των Αμερικανών διαπραγματευτών με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο αεροδρόμιο Μπαλντόνελ.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο η Μόσχα θα αποδεχθεί την παρουσία ευρωπαϊκών εκπροσώπων σε επόμενες φάσεις των συνομιλιών.
Η συμμετοχή της Ευρώπης δεν αποτελεί απλώς θέμα διπλωματικού κύρους.
Οποιαδήποτε συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την ασφάλεια της Ουκρανίας, τη διατήρηση ή άρση κυρώσεων, τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης και τη μελλοντική παρουσία ευρωπαϊκών ή νατοϊκών δυνάμεων.
Πρόκειται για ζητήματα στα οποία τα ευρωπαϊκά κράτη θα κληθούν να αναλάβουν σημαντικό πολιτικό, οικονομικό και ενδεχομένως στρατιωτικό βάρος.
Το μεγάλο ερώτημα του Κόστα: «Ενδιαφέρεται πραγματικά η Ρωσία για την ειρήνη;»
Παρά τις θετικές αναφορές στη διπλωματική κινητικότητα, η ευρωπαϊκή ηγεσία διατηρεί επιφυλάξεις για τις προθέσεις του Κρεμλίνου.
Ο Αντόνιο Κόστα έθεσε στους περίπου 40 ηγέτες που συμμετείχαν στη σύνοδο το βασικό ερώτημα:
«Αν η Ρωσία ενδιαφέρεται πραγματικά για την ειρήνη».
Η επισήμανση αποτυπώνει την ανάγκη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να διακρίνουν την έναρξη συνομιλιών από την ύπαρξη πραγματικής προοπτικής συμφωνίας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
«Είναι άραγε διατεθειμένη η Ρωσία να συνεργαστεί; Εκεί ακριβώς θα πρέπει να αξιολογήσουμε την κατάσταση», δήλωσε.
Η στάση αυτή αντανακλά την ανησυχία ότι μια ειρηνευτική διαδικασία χωρίς σαφείς δεσμεύσεις εφαρμογής θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή των εχθροπραξιών, χωρίς να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης.
Για την Ευρώπη, η συζήτηση δεν αφορά μόνο την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός, αλλά και τις εγγυήσεις που θα αποτρέψουν μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη; Το δίλημμα Κόστα και E3
Το πιο σύνθετο ζήτημα που ανέδειξε η Σύνοδος Κορυφής είναι η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στις συνομιλίες με τη Μόσχα.
Αρκετοί ηγέτες εμφανίστηκαν θετικοί στην προοπτική να αναλάβει ο ίδιος ο Αντόνιο Κόστα ρόλο βασικού συνομιλητή.
Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να προσδώσει θεσμική νομιμοποίηση στην ευρωπαϊκή παρουσία, καθώς ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκπροσωπεί την ΕΕ στο επίπεδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.
Ωστόσο, η Ένωση δεν αποτελεί το μοναδικό ευρωπαϊκό σχήμα που συμμετέχει στις διεργασίες για την Ουκρανία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα διαθέτει η ομάδα E3, στην οποία συμμετέχουν η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι τρεις χώρες διαθέτουν σημαντική διπλωματική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή, ενώ το Λονδίνο, παρότι βρίσκεται εκτός ΕΕ, παραμένει κρίσιμος εταίρος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η επιλογή του εκπροσώπου συνδέεται επομένως με ένα θεσμικό δίλημμα.
Θα πρέπει η Ευρώπη να εμφανιστεί μέσω των κοινών θεσμών της ΕΕ ή μέσω ενός μικρότερου σχήματος κρατών που μπορούν να αναλάβουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις ασφαλείας;
Η πρώτη επιλογή ενισχύει την ενότητα της Ένωσης.
Η δεύτερη μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία σε διαπραγματεύσεις που αφορούν στρατιωτικές δυνατότητες και εγγυήσεις ασφαλείας.
Μακρόν: «Το σχήμα καθορίζεται από την ουσία»
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απέφυγε να προκρίνει άμεσα ένα συγκεκριμένο μοντέλο ευρωπαϊκής εκπροσώπησης.
«Το σχήμα καθορίζεται από την ουσία», δήλωσε κατά την άφιξή του στη σύνοδο.
Η τοποθέτηση αυτή μεταφέρει το βάρος από το πρόσωπο του διαπραγματευτή στο αντικείμενο των συνομιλιών.
Εάν η συζήτηση αφορά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ή ζητήματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ΕΕ, η θεσμική συμμετοχή των Βρυξελλών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Εάν, αντίθετα, το επίκεντρο μετατοπιστεί στις στρατιωτικές εγγυήσεις, στην ανάπτυξη δυνάμεων ή σε ειδικές διμερείς δεσμεύσεις ασφαλείας, οι εθνικές κυβερνήσεις και το ΝΑΤΟ αποκτούν διαφορετικό ρόλο.
Η γαλλική προσέγγιση δείχνει ότι η συζήτηση για την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το πρόβλημα της Ευρώπης: Πολλοί θεσμοί, διαφορετικές αρμοδιότητες
Η δυσκολία επιλογής ενός ευρωπαϊκού διαπραγματευτή αποκαλύπτει ένα ευρύτερο θεσμικό πρόβλημα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει κοινή εξωτερική πολιτική, αλλά οι αποφάσεις για κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση, στην οικονομική στήριξη και στην εφαρμογή ευρωπαϊκών μέτρων.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθορίζει τις γενικές πολιτικές κατευθύνσεις.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης διαθέτουν αρμοδιότητες συντονισμού και διπλωματικής εκπροσώπησης.
Τα κράτη-μέλη, όμως, διατηρούν τον αποφασιστικό λόγο σε σημαντικές στρατιωτικές δεσμεύσεις.
Αυτό σημαίνει ότι ένας Ευρωπαίος εκπρόσωπος δεν θα μπορούσε αυτομάτως να δεσμεύσει όλες τις κυβερνήσεις για κάθε πτυχή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή απαιτεί επομένως όχι μόνο την επιλογή προσώπου, αλλά και τον καθορισμό σαφούς διαπραγματευτικής εντολής.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας: Η ουσία της διαπραγμάτευσης
Πίσω από τη συζήτηση για την εκπροσώπηση βρίσκεται το σημαντικότερο ζήτημα για το μέλλον της Ουκρανίας: οι εγγυήσεις ασφαλείας.
Μια πιθανή συμφωνία θα πρέπει να αντιμετωπίσει ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Ποιος θα εγγυάται την εφαρμογή μιας κατάπαυσης του πυρός;
Ποιος θα επιτηρεί ενδεχόμενες παραβιάσεις;
Ποια θα είναι η σχέση της Ουκρανίας με το ΝΑΤΟ;
Θα υπάρξουν ευρωπαϊκές στρατιωτικές δεσμεύσεις και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Πώς θα συνδεθούν οι οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας με την εφαρμογή των όρων μιας συμφωνίας;
Οι απαντήσεις δεν αφορούν μόνο το Κίεβο και τη Μόσχα.
Επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια των κρατών της Ανατολικής Ευρώπης, την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ και τη μελλοντική ισορροπία ισχύος στην ήπειρο.
Για αυτόν τον λόγο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρούν αναγκαίο να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των σχετικών αποφάσεων.
26–27 Νοεμβρίου: Η χρηματοδότηση της Ουκρανίας για το 2027 στο τραπέζι
Η επόμενη κρίσιμη ευρωπαϊκή ημερομηνία είναι η συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 26 και 27 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση Κόστα και φον ντερ Λάιεν, οι ηγέτες θα εξετάσουν τις επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2027.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η οικονομική αντοχή του ουκρανικού κράτους αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για τη συνέχιση της άμυνας όσο και για την εφαρμογή μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η χρηματοδότηση αφορά τη λειτουργία των κρατικών υπηρεσιών, τη στήριξη κρίσιμων υποδομών και τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας.
Παράλληλα, η ΕΕ θα πρέπει να αξιολογήσει τη σχέση μεταξύ της άμεσης οικονομικής βοήθειας και των μακροπρόθεσμων αναγκών ανοικοδόμησης.
Η ευρωπαϊκή συμβολή αποτελεί επομένως σημαντικό μέρος της διαπραγματευτικής της επιρροής.
22η δέσμη κυρώσεων: Η οικονομική πίεση ως διαπραγματευτικό εργαλείο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει επίσης την παρουσίαση της 22ης δέσμης κυρώσεων κατά της Ρωσίας, σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρατίθεται στο δημοσίευμα.
Η επιδίωξη είναι να διατηρηθεί η οικονομική πίεση προς τη Μόσχα κατά τη διάρκεια των διπλωματικών συνομιλιών.
Οι πρόεδροι των ευρωπαϊκών θεσμών εξήγησαν το σκεπτικό τους:
«Η Ουκρανία πρέπει να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος. Και η Ρωσία πρέπει να πειστεί να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ειλικρινή πρόθεση για ειρήνη».
Η στρατηγική αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση ότι οι κυρώσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης, επηρεάζοντας το οικονομικό κόστος της συνέχισης του πολέμου.
Η αποτελεσματικότητά τους, ωστόσο, εξαρτάται από την εφαρμογή τους, τον διεθνή συντονισμό και τη δυνατότητα περιορισμού της παράκαμψής τους μέσω τρίτων χωρών.
Παράλληλα, μια ενδεχόμενη συμφωνία θα απαιτούσε να καθοριστούν οι όροι υπό τους οποίους συγκεκριμένα περιοριστικά μέτρα θα μπορούσαν να τροποποιηθούν ή να αρθούν.
Η γεωπολιτική διάσταση: Μπορεί η Ευρώπη να διαμορφώσει τη δική της ασφάλεια;
Η Σύνοδος του Δουβλίνου ανέδειξε τη βασική αντίφαση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.
Η ΕΕ διαθέτει σημαντική οικονομική ισχύ, έχει επιβάλει εκτεταμένες κυρώσεις στη Ρωσία και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας.
Παράλληλα, όμως, η αμερικανική διπλωματία εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις απευθείας επαφές με τη Μόσχα.
Η διαφορά αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τη μελλοντική θέση της Ευρώπης στο διεθνές σύστημα.
Μια συμφωνία για την Ουκρανία θα μπορούσε να καθορίσει τις σχέσεις Ρωσίας–Δύσης για πολλά χρόνια, να επηρεάσει την παρουσία του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη και να διαμορφώσει νέους κανόνες περιφερειακής ασφάλειας.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή, επομένως, δεν αφορά μόνο την παρουσία ενός εκπροσώπου σε μια αίθουσα διαπραγματεύσεων.
Αφορά τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών κρατών να επηρεάζουν αποφάσεις των οποίων τις συνέπειες θα κληθούν να διαχειριστούν.
Η επόμενη ημέρα: Ενότητα στις δηλώσεις, διαφωνίες στην εκπροσώπηση
Η Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας ολοκληρώθηκε με σαφή πολιτική στήριξη προς την Ουκρανία, αλλά χωρίς οριστική απάντηση στο ζήτημα της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης.
Ο Αντόνιο Κόστα προβάλλει ως μία θεσμική επιλογή.
Το σχήμα Γερμανίας–Γαλλίας–Ηνωμένου Βασιλείου διαθέτει διαφορετικά διπλωματικά και στρατηγικά πλεονεκτήματα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί θεσμοί διατηρούν κρίσιμο ρόλο στη χρηματοδότηση και στις κυρώσεις.
Το ερώτημα είναι πώς αυτές οι διαφορετικές αρμοδιότητες θα συνδυαστούν σε μια ενιαία ευρωπαϊκή θέση.
Η πραγματική δοκιμασία για την Ευρώπη δεν είναι μόνο να εξασφαλίσει μια θέση στις συνομιλίες με τη Μόσχα. Είναι να προσέλθει με κοινή στρατηγική, σαφείς δεσμεύσεις και τη δυνατότητα να επηρεάσει τους όρους μιας ειρήνης που θα καθορίσει την ασφάλειά της για τις επόμενες δεκαετίες.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
