Συναγερμός στο ΝΑΤΟ: Η Ευρώπη κινδυνεύει να ξεμείνει από καύσιμα για τα μαχητικά της σε έναν μεγάλο πόλεμο

Μελέτη που επικαλείται το POLITICO προειδοποιεί ότι η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρές ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων σε περίπτωση μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης. Η μείωση της ευρωπαϊκής παραγωγής ορυκτών καυσίμων, η εξάρτηση από εισαγωγές και οι αδυναμίες της εφοδιαστικής αλυσίδας αναδεικνύουν ένα κρίσιμο κενό στη στρατιωτική ετοιμότητα της Συμμαχίας.

Η Ευρώπη μπορεί να επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ σε νέα μαχητικά αεροσκάφη, αντιαεροπορικά συστήματα και στρατιωτικές υποδομές, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολύ πιο θεμελιώδες πρόβλημα: σε περίπτωση μεγάλης πολεμικής σύγκρουσης, ενδέχεται να μην διαθέτει επαρκή αεροπορικά καύσιμα για να διατηρήσει τις επιχειρήσεις της.

Αυτό είναι το ανησυχητικό συμπέρασμα μελέτης που συνδέεται με το ΝΑΤΟ και παρουσιάζει το POLITICO, αναδεικνύοντας μια λιγότερο ορατή αλλά καθοριστική διάσταση της ευρωπαϊκής αμυντικής ασφάλειας.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την ποσότητα καυσίμων που μπορούν να προμηθευτούν οι ευρωπαϊκές χώρες σε συνθήκες ειρήνης. Αφορά κυρίως τη δυνατότητα των κρατών να διατηρήσουν σταθερή τροφοδοσία των ενόπλων δυνάμεων σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, όταν οι ανάγκες αυξάνονται απότομα και οι εμπορικές εφοδιαστικές αλυσίδες ενδέχεται να διαταραχθούν.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιταχύνουν τους εξοπλισμούς τους, υπό την πίεση της ρωσικής απειλής και των απαιτήσεων για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ευρώπη μπορεί να υποστηρίξει επιχειρησιακά τις στρατιωτικές δυνατότητες που αποκτά — ή εάν η έλλειψη καυσίμων θα μπορούσε να περιορίσει την αποτελεσματικότητά τους.

Το πρόβλημα που δεν λύνεται με περισσότερα μαχητικά

Η σύγχρονη αεροπορική ισχύς εξαρτάται από ένα πολύπλοκο σύστημα υποστήριξης.

Τα μαχητικά αεροσκάφη χρειάζονται καύσιμα, ανταλλακτικά, συντήρηση, ασφαλείς αεροπορικές βάσεις και συνεχή ανεφοδιασμό.

Ακόμη και ένας μεγάλος στόλος προηγμένων αεροσκαφών μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρούς επιχειρησιακούς περιορισμούς εάν η παροχή καυσίμων δεν μπορεί να ανταποκριθεί στον ρυθμό των αποστολών.

Σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση, η κατανάλωση αυξάνεται σημαντικά λόγω της συχνότητας των εξόδων, των αποστολών επιτήρησης, των επιχειρήσεων αναχαίτισης και της ανάγκης διαρκούς ετοιμότητας.

Η δυνατότητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων αποκτά επομένως εξίσου μεγάλη σημασία με την ίδια την ύπαρξη των αεροσκαφών.

Η μελέτη που επικαλείται το POLITICO αναδεικνύει τον κίνδυνο η ευρωπαϊκή αλυσίδα παραγωγής και διανομής αεροπορικών καυσίμων να μην μπορεί να ανταποκριθεί σε τέτοιες συνθήκες.

Πρόκειται για ένα ζήτημα που συνδέει άμεσα την ενεργειακή πολιτική με τη στρατιωτική ετοιμότητα.

Η πράσινη μετάβαση και η απρόβλεπτη αμυντική συνέπεια

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες διαστάσεις της προειδοποίησης αφορά την ενεργειακή μετάβαση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η στρατηγική αυτή εξυπηρετεί τόσο τους κλιματικούς στόχους όσο και την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους.

Ωστόσο, η μείωση της ζήτησης για συμβατικά καύσιμα και οι αλλαγές στη λειτουργία των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων μπορεί να έχουν συνέπειες για τη διαθεσιμότητα ορισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Τα αεροπορικά καύσιμα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της στρατιωτικής αεροπορίας.

Η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας δεν έχει ακόμη προσφέρει ευρέως διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις για όλες τις στρατιωτικές αεροπορικές εφαρμογές.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η πράσινη μετάβαση καθιστά αναπόφευκτη την έλλειψη καυσίμων, αλλά ότι ο μετασχηματισμός της ενεργειακής αγοράς πρέπει να συνδυαστεί με τον σχεδιασμό για τις ιδιαίτερες ανάγκες της άμυνας.

Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική, καθώς οι ελλείψεις μπορούν να προκύψουν από συνδυασμό παραγόντων: περιορισμένης διυλιστικής ικανότητας, ανεπαρκών αποθεμάτων, εξάρτησης από εισαγωγές και προβλημάτων μεταφοράς.

Τα διυλιστήρια ως κρίσιμη αμυντική υποδομή

Η ευρωπαϊκή αμυντική ασφάλεια δεν εξαρτάται αποκλειστικά από εργοστάσια όπλων και στρατιωτικές βάσεις.

Εξαρτάται επίσης από διυλιστήρια, αποθηκευτικούς χώρους, αγωγούς, λιμάνια και δίκτυα μεταφοράς καυσίμων.

Η μείωση της εγχώριας παραγωγικής ικανότητας μπορεί να αυξήσει την ανάγκη εισαγωγής έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων από τρίτες χώρες.

Σε κανονικές συνθήκες, οι διεθνείς αγορές μπορούν να καλύπτουν μεγάλο μέρος αυτής της ζήτησης.

Σε περίπτωση πολέμου, όμως, οι συνθήκες αλλάζουν.

Οι θαλάσσιες μεταφορές ενδέχεται να διαταραχθούν, οι υποδομές να βρεθούν αντιμέτωπες με επιθέσεις και οι εμπορικοί προμηθευτές να αδυνατούν να ανταποκριθούν σε έκτακτες ανάγκες.

Η ύπαρξη εγχώριας παραγωγής δεν εξασφαλίζει από μόνη της πλήρη επάρκεια, αλλά μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από ευάλωτες διεθνείς διαδρομές.

Αντίστοιχα, τα αποθέματα καυσίμων αποκτούν αξία μόνο εφόσον μπορούν να μεταφερθούν έγκαιρα εκεί όπου απαιτούνται.

Το ΝΑΤΟ και η πρόκληση της στρατιωτικής εφοδιαστικής αλυσίδας

Το ΝΑΤΟ διαθέτει πολυετή εμπειρία στον σχεδιασμό στρατιωτικών μεταφορών και ανεφοδιασμού.

Ωστόσο, μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση στην Ευρώπη θα δημιουργούσε απαιτήσεις πολύ διαφορετικές από εκείνες των περιορισμένων επιχειρήσεων ή των ασκήσεων σε περίοδο ειρήνης.

Η Συμμαχία θα έπρεπε να υποστηρίξει ταυτόχρονα αεροπορικές, χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις, ενώ παράλληλα θα έπρεπε να διατηρήσει ασφαλείς τις κρίσιμες υποδομές μεταφορών.

Η διαθεσιμότητα καυσίμων θα αποτελούσε βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση του επιχειρησιακού ρυθμού.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αποθέματα κάθε κράτους-μέλους.

Αφορά και τη δυνατότητα συντονισμού των εθνικών συστημάτων εφοδιασμού, ώστε οι δυνάμεις που αναπτύσσονται σε μια περιοχή να έχουν πρόσβαση στα αναγκαία καύσιμα.

Η διαλειτουργικότητα, οι κοινές προδιαγραφές και η ανθεκτικότητα των δικτύων διανομής αποτελούν επομένως μέρος της συνολικής αποτρεπτικής ικανότητας της Συμμαχίας.

Ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης με τη Ρωσία

Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της επιδείνωσης του περιβάλλοντος ασφαλείας στην Ευρώπη.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αναδείξει τη σημασία της βιομηχανικής παραγωγής, των πυρομαχικών και της ικανότητας διατήρησης στρατιωτικών επιχειρήσεων για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μια πιθανή σύγκρουση μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας θα δημιουργούσε εξαιρετικά υψηλές απαιτήσεις ανεφοδιασμού.

Η ευρωπαϊκή αεροπορία θα μπορούσε να χρειαστεί να διατηρεί μεγάλο αριθμό αποστολών επιτήρησης, αεράμυνας και υποστήριξης χερσαίων δυνάμεων.

Σε αυτές τις συνθήκες, η κατανάλωση καυσίμων θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους παράγοντες που καθορίζουν τη διάρκεια και την ένταση των επιχειρήσεων.

Η σχετική μελέτη δεν σημαίνει ότι μια τέτοια σύγκρουση θεωρείται αναπόφευκτη.

Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη προετοιμασίας για σενάρια υψηλής έντασης, στα οποία η επάρκεια εφοδίων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Ενεργειακή ασφάλεια και άμυνα: Δύο πολιτικές που δεν μπορούν πλέον να σχεδιάζονται χωριστά

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αντιμετωπίσει την ενεργειακή ασφάλεια κυρίως μέσα από την οικονομική, βιομηχανική και περιβαλλοντική της διάσταση.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα αναδεικνύει την ανάγκη να ενσωματωθούν και οι απαιτήσεις της άμυνας.

Αυτό δεν σημαίνει εγκατάλειψη των κλιματικών στόχων.

Σημαίνει ότι ο σχεδιασμός για τη μείωση των ορυκτών καυσίμων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες κρίσιμων τομέων που δεν μπορούν ακόμη να απανθρακοποιηθούν εύκολα.

Η στρατιωτική αεροπορία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Οι δυνατότητες χρήσης εναλλακτικών αεροπορικών καυσίμων, η διαφοροποίηση των προμηθευτών και η δημιουργία επαρκών στρατηγικών αποθεμάτων μπορούν να αποτελέσουν μέρος της λύσης.

Ωστόσο, κάθε επιλογή πρέπει να αξιολογείται με βάση την πραγματική διαθεσιμότητα, τις τεχνικές απαιτήσεις και την ικανότητα μαζικής παραγωγής.

Η ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία περνά από τα καύσιμα

Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία επικεντρώνεται συχνά στην παραγωγή οπλικών συστημάτων, στις αμυντικές δαπάνες και στη σχέση της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, η αυτονομία δεν εξαρτάται μόνο από το ποιος κατασκευάζει τα μαχητικά αεροσκάφη.

Εξαρτάται και από το ποιος μπορεί να εξασφαλίσει την καθημερινή λειτουργία τους.

Εάν οι ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν υπερβολικά εξαρτημένες από εισαγόμενα καύσιμα ή ευάλωτες εφοδιαστικές αλυσίδες, η στρατιωτική τους ετοιμότητα μπορεί να περιοριστεί ακόμη και όταν διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό.

Αυτό καθιστά την παραγωγή, την αποθήκευση και τη μεταφορά καυσίμων μέρος της ευρύτερης αμυντικής στρατηγικής.

Η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των υποδομών υποστήριξης ενδέχεται να δημιουργήσει μια ανισορροπία ανάμεσα στη θεωρητική και στην πραγματική επιχειρησιακή ισχύ.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο

Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του ρόλου της στην αεροπορική και ναυτική ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Η χώρα διαθέτει σημαντικές υποδομές διύλισης, στρατιωτικές αεροπορικές εγκαταστάσεις και λιμάνια που συνδέονται με τις ευρύτερες ανάγκες ανεφοδιασμού στην περιοχή.

Η ύπαρξη αυτών των υποδομών αποτελεί σημαντικό στοιχείο της εθνικής ανθεκτικότητας.

Δεν αρκεί, ωστόσο, για να τεκμηριωθεί αυτομάτως ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να καλύψει οποιοδήποτε επίπεδο έκτακτης στρατιωτικής ζήτησης.

Η πραγματική επάρκεια εξαρτάται από τις διαθέσιμες ποσότητες, τις προδιαγραφές των καυσίμων, τα αποθέματα και τη δυνατότητα ασφαλούς μεταφοράς τους.

Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η προστασία των ενεργειακών υποδομών και η διασφάλιση της συνέχειας του ανεφοδιασμού αποκτούν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.

Το μεγάλο δίλημμα της Ευρώπης: Πράσινη μετάβαση ή πολεμική ετοιμότητα;

Η προειδοποίηση που παρουσιάζει το POLITICO αναδεικνύει μια νέα πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ευρώπη καλείται να μειώσει τις εκπομπές της, να περιορίσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα και ταυτόχρονα να ενισχύσει την αμυντική της ικανότητα.

Οι στόχοι αυτοί δεν είναι απαραίτητα ασύμβατοι.

Απαιτούν, όμως, συντονισμένο σχεδιασμό, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μη δημιουργεί απρόβλεπτες αδυναμίες σε κρίσιμους τομείς.

Η απάντηση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στη διατήρηση περισσότερων συμβατικών καυσίμων ούτε μόνο στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.

Βρίσκεται στον συνδυασμό παραγωγικής ικανότητας, αποθεμάτων, διαφοροποιημένων προμηθευτών και ανθεκτικών υποδομών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ θα πρέπει να εξετάσουν κατά πόσο τα σημερινά συστήματα μπορούν να ανταποκριθούν σε μια παρατεταμένη κρίση.

Η πραγματική ισχύς ενός στρατού μετριέται και στην αντοχή του

Η ευρωπαϊκή επανεξοπλιστική προσπάθεια βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες, προχωρούν σε νέες παραγγελίες και αναζητούν τρόπους ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, η προειδοποίηση για τα αεροπορικά καύσιμα αποκαλύπτει ότι η στρατιωτική ισχύς δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον αριθμό και την τεχνολογική υπεροχή των οπλικών συστημάτων.

Εξαρτάται επίσης από τη δυνατότητα διατήρησης των επιχειρήσεων όταν οι συνθήκες γίνονται δυσμενείς.

Ένα μαχητικό αεροσκάφος μπορεί να διαθέτει τις πιο προηγμένες τεχνολογίες, αλλά χωρίς ασφαλή και συνεχή ανεφοδιασμό η επιχειρησιακή του αξία περιορίζεται δραστικά.

Η μελέτη που επικαλείται το POLITICO θέτει επομένως ένα ερώτημα που ξεπερνά την ενεργειακή πολιτική.

Εάν η Ευρώπη χρειαστεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, θα έχει εξασφαλίσει όχι μόνο τα όπλα, αλλά και τα καύσιμα για να τα χρησιμοποιήσει;

Η απάντηση θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη της πραγματικής στρατηγικής ετοιμότητας της ηπείρου.

Πηγή: pagenews.gr