«Δεν υπάρχει λόγος να διορίσουμε κάποιον καινούργιο. Αν αυτό δεν αρέσει στους Ρώσους, τόσο το χειρότερο». Με αυτή την κατηγορηματική τοποθέτηση, ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ παρεμβαίνει στη συζήτηση για το ποιος πρέπει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Σε δηλώσεις του στο POLITICO, ο Εσθονός πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν χρειάζεται να αναζητήσει νέο ειδικό απεσταλμένο, καθώς διαθέτει ήδη δύο θεσμικούς εκπροσώπους: τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την Ύπατη Εκπρόσωπο για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας.
«Η Ευρώπη έχει ήδη επιλέξει τους εκπροσώπους της: τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας. Και οι δύο λογοδοτούν ξεκάθαρα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δηλώνει.
Η παρέμβασή του έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να εξασφαλίσουν ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι απλώς η επιλογή ενός διαπραγματευτή. Είναι το ποιος διαθέτει τη νομιμοποίηση να μιλήσει εξ ονόματος της Ευρώπης και κατά πόσο οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι διατεθειμένες να παραχωρήσουν αυτόν τον ρόλο στους κοινούς θεσμούς.
«Οι εκπρόσωποί μας πρέπει να λογοδοτούν στην ΕΕ, όχι να αρέσουν στον Πούτιν»
Ο Κρίστεν Μίχαλ απορρίπτει την άποψη ότι η επιλογή του Ευρωπαίου διαπραγματευτή πρέπει να εξαρτάται από την αποδοχή του Κρεμλίνου.
«Πρέπει να εκπροσωπούμαστε από ανθρώπους που εμπιστευόμαστε και που λογοδοτούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι από ανθρώπους που αρέσουν στον Πούτιν», υπογραμμίζει.
Η δήλωση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η υποψηφιότητα της Κάγια Κάλας αντιμετωπίζει αντιρρήσεις από ορισμένους Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Η πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας έχει ταχθεί σταθερά υπέρ της στήριξης της Ουκρανίας, της ενίσχυσης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και της αποτροπής νέας ρωσικής επιθετικότητας.
Οι επικριτές της θεωρούν ότι οι ιδιαίτερα αυστηρές θέσεις της απέναντι στη Μόσχα θα μπορούσαν να δυσκολέψουν τη διεξαγωγή συνομιλιών με το Κρεμλίνο.
Ο Μίχαλ, ωστόσο, αντιμετωπίζει αυτή την ένσταση ως λανθασμένη αφετηρία για την ευρωπαϊκή διπλωματία.
Κατά την άποψή του, η αξιοπιστία ενός Ευρωπαίου εκπροσώπου πρέπει να κρίνεται πρωτίστως από την εμπιστοσύνη των κρατών-μελών και όχι από το κατά πόσο γίνεται αποδεκτός από τη ρωσική ηγεσία.
Κόστα και Κάλας: «Η εντολή τους προέρχεται απευθείας από το Συμβούλιο»
Ο Εσθονός πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η λύση βρίσκεται ήδη στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
«Η εντολή τους προέρχεται απευθείας από το Συμβούλιο», αναφέρει, εξηγώντας ότι δεν απαιτείται προηγούμενη συμφωνία για τη δημιουργία ενός νέου, προσωρινού σχήματος εκπροσώπησης.
Ο Αντόνιο Κόστα, ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, έχει αρμοδιότητες εξωτερικής εκπροσώπησης της Ένωσης στο επίπεδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της Ύπατης Εκπροσώπου.
Η Κάγια Κάλας, από την πλευρά της, είναι αρμόδια για τον συντονισμό και την εκπροσώπηση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ.
Ο Μίχαλ θεωρεί ότι οι δύο αξιωματούχοι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, διασφαλίζοντας ότι η ευρωπαϊκή θέση δεν θα εξαρτάται από τις πρωτοβουλίες μεμονωμένων κυβερνήσεων.
Η πρότασή του συνδέεται και με τη θεσμική συνέχεια.
Οι Κόστα και Κάλας διαθέτουν θητείες που εκτείνονται έως το 2029, στοιχείο που, σύμφωνα με τον Εσθονό πρωθυπουργό, προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα από την ανάθεση της εκπροσώπησης σε έναν εθνικό ηγέτη.
Η Μελόνι ανοίγει τη συζήτηση στη Σύνοδο του Δουβλίνου
Το ζήτημα της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης εισήχθη στην ατζέντα της άτυπης Συνόδου Κορυφής στο Δουβλίνο με πρωτοβουλία της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι.
Σε επιστολή της προς τον Αντόνιο Κόστα, η Μελόνι προειδοποίησε ότι η πολυδιάσπαση των ευρωπαϊκών διπλωματικών πρωτοβουλιών μπορεί να αποδυναμώσει τη θέση της Ευρώπης.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ζήτησε μεγαλύτερο συντονισμό, καθώς διαφορετικές ομάδες ευρωπαϊκών χωρών συμμετέχουν σε παράλληλες συζητήσεις για την Ουκρανία.
Ο Κόστα συμφώνησε να δοθεί προτεραιότητα στο θέμα κατά τις συνομιλίες των Ευρωπαίων ηγετών στην Ιρλανδία.
Ωστόσο, η Σύνοδος δεν αναμένεται απαραίτητα να καταλήξει σε επίσημο διορισμό ειδικού απεσταλμένου.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που επικαλείται το POLITICO, πιθανότερος στόχος είναι να διαμορφωθεί μια κοινή κατανόηση για τον τρόπο με τον οποίο θα μεταφέρεται η ευρωπαϊκή θέση στη Μόσχα.
Η οριστική επιλογή θα μπορούσε να ακολουθήσει αργότερα.
Η πίεση του Κούσνερ: «Βρείτε πρώτα έναν άνθρωπο να μιλά για εσάς»
Η συζήτηση έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά τις επαφές των Αμερικανών διαπραγματευτών με τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και ένας από τους βασικούς Αμερικανούς διαπραγματευτές, άσκησε δημόσια πίεση στους Ευρωπαίους να συμφωνήσουν σε κοινή εκπροσώπηση.
«Αν η Ευρώπη μπορούσε να προσδιορίσει ένα πρόσωπο που θα μιλά εκ μέρους της, αυτό θα ήταν μεγαλύτερο επίτευγμα από το να πειστούν οι Ρώσοι να τη συμπεριλάβουν στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε.
Η τοποθέτηση αναδεικνύει μια βασική δυσκολία για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναλάβει σημαντικό οικονομικό και στρατιωτικό βάρος στη στήριξη της Ουκρανίας, εξακολουθούν να διαφωνούν για τον τρόπο με τον οποίο θα εκπροσωπηθούν σε μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Οι πρόσφατες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας ενίσχυσαν την ανησυχία ότι κρίσιμες αποφάσεις μπορεί να προχωρήσουν χωρίς πλήρη ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συμμετείχαν σε ξεχωριστή, διευρυμένη συνάντηση, αλλά όχι στο βασικό τριμερές διαπραγματευτικό σχήμα.
Η Ουάσιγκτον έχει πλέον αναγνωρίσει την ανάγκη συμμετοχής της Ευρώπης στις επόμενες συνομιλίες, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί το τελικό σχήμα εκπροσώπησης.
Η Γαλλία και η Γερμανία δεν θέλουν να παραχωρήσουν τον έλεγχο στις Βρυξέλλες
Η πρόταση της Εσθονίας δεν βρίσκει ενιαία αποδοχή.
Η Γαλλία και η Γερμανία αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα το ενδεχόμενο οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να αποκτήσουν αποκλειστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Το Παρίσι και το Βερολίνο διαθέτουν μακρά παράδοση διπλωματικών επαφών με τη Μόσχα και θεωρούν ότι οι εθνικοί δίαυλοι εξακολουθούν να έχουν σημαντική αξία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει υπερασπιστεί τη συνεργασία Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου, γνωστή ως σχήμα Ε3.
Η συνεργασία αυτή έχει επεκταθεί σε ορισμένες επαφές με τη συμμετοχή της Ιταλίας και της Πολωνίας.
Για τη γερμανική κυβέρνηση, η διατήρηση των υφιστάμενων σχημάτων προσφέρει τη δυνατότητα αξιοποίησης της διπλωματικής επιρροής των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Από την πλευρά της Εσθονίας, όμως, η αποκλειστική ανάθεση των διαπραγματεύσεων σε μια μικρή ομάδα χωρών δημιουργεί πρόβλημα αντιπροσώπευσης.
Οι αποφάσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης επηρεάζουν όλα τα κράτη-μέλη, ιδιαίτερα εκείνα που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στη Ρωσία.
Η αντίδραση της Λεπέν: «Ούτε ο Κόστα ούτε η Κάλας μπορούν να μιλούν για τη Γαλλία»
Η συζήτηση αποκτά και εσωτερική πολιτική διάσταση στη Γαλλία.
Η Μαρίν Λεπέν και στελέχη του Εθνικού Συναγερμού αμφισβητούν τη διεύρυνση του διπλωματικού ρόλου των Βρυξελλών.
Ο ευρωβουλευτής του κόμματος Φαμπρίς Λεζερί δήλωσε στο POLITICO ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να υποκαθιστά την εξωτερική πολιτική των κρατών-μελών.
«Δεν υπάρχει διπλωματική αρμοδιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση», υποστήριξε, διατυπώνοντας μια θέση που αμφισβητεί τον θεσμικό ρόλο της ΕΕ στην εξωτερική πολιτική.
Και πρόσθεσε:
«Δύσκολα μπορώ να φανταστώ ότι θα περιμέναμε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Κόστα ή την Κάλας να μιλήσουν εκ μέρους της Γαλλίας».
Η θέση του Εθνικού Συναγερμού διαφοροποιείται από εκείνη της εσθονικής κυβέρνησης, η οποία θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί διαθέτουν ήδη την απαραίτητη πολιτική και νομική νομιμοποίηση.
Η αντιπαράθεση αποτυπώνει μια ευρύτερη διαφωνία για το μέλλον της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Οι τηλεφωνικές επαφές με τον Πούτιν και η αντίδραση της Δανίας
Η συζήτηση για την εκπροσώπηση της Ευρώπης έχει ενταθεί και λόγω μεμονωμένων διπλωματικών πρωτοβουλιών.
Τον προηγούμενο μήνα, ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας είχαν τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια σπάνια επαφή Ευρωπαίων ηγετών με το Κρεμλίνο.
Η πρωτοβουλία προκάλεσε αντιδράσεις.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν εξέφρασε επιφυλάξεις για τις επαφές που πραγματοποιούνται χωρίς προηγούμενο ευρωπαϊκό συντονισμό.
«Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρήσουμε την Ευρώπη ενωμένη αντί να ενεργούμε ο καθένας μόνος του», δήλωσε.
Η αντίδρασή της αναδεικνύει την ανησυχία ότι οι παράλληλες πρωτοβουλίες μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικά μηνύματα προς τη Μόσχα.
Ο Κρίστεν Μίχαλ υποστηρίζει ότι η κοινή εκπροσώπηση από τους Κόστα και Κάλας θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την πολυδιάσπαση.
Γιατί η Εσθονία επιμένει σε κοινή ευρωπαϊκή γραμμή
Η στάση της Εσθονίας συνδέεται με τη γεωγραφική θέση και τις προτεραιότητες ασφαλείας της χώρας.
Η Εσθονία συνορεύει με τη Ρωσία και έχει υποστηρίξει σταθερά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και την επιβολή κυρώσεων στη Μόσχα.
Για το Ταλίν, η ευρωπαϊκή ενότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση αποτελεσματικής αποτροπής.
Η ανάθεση της εκπροσώπησης αποκλειστικά στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις θα μπορούσε, κατά την εσθονική προσέγγιση, να περιορίσει τη συμμετοχή μικρότερων χωρών στις αποφάσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της ηπείρου.
Ο Μίχαλ επιμένει ότι η ευρωπαϊκή διπλωματία πρέπει να βασίζεται στη συναίνεση και στη θεσμική λογοδοσία.
Η θέση αυτή δεν αποκλείει τη δυνατότητα των εθνικών κυβερνήσεων να διατηρούν διμερείς επαφές με τη Ρωσία.
Αντίθετα, διαχωρίζει τις εθνικές διπλωματικές πρωτοβουλίες από την εκπροσώπηση μιας κοινής ευρωπαϊκής θέσης.
Ο Ζελένσκι πιέζει: Απόφαση πριν από το τέλος Νοεμβρίου
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει τη διαδικασία επιλογής εκπροσώπου.
Η ουκρανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή συμμετοχή είναι απαραίτητη, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία θα επηρεάσει άμεσα τις εγγυήσεις ασφαλείας, τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης και τις σχέσεις της Ουκρανίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Η Μόσχα επιδιώκει να θέσει στο τραπέζι ευρύτερα ζητήματα για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι δεν μπορούν να ληφθούν αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων.
Η Σύνοδος του Δουβλίνου αποτελεί επομένως ένα σημαντικό βήμα προς τον καθορισμό της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής στάσης.
Το μεγάλο ερώτημα: Μία Ευρώπη ή πολλές ευρωπαϊκές διπλωματίες;
Η παρέμβαση του Κρίστεν Μίχαλ αναδεικνύει ένα από τα πιο σύνθετα προβλήματα της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει κοινούς θεσμούς, οικονομική ισχύ και σημαντική επιρροή στην υποστήριξη της Ουκρανίας.
Ωστόσο, η εκπροσώπησή της σε κρίσιμες διεθνείς διαπραγματεύσεις εξακολουθεί να εξαρτάται από τις πολιτικές ισορροπίες μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Εσθονία ζητά να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
Η Γαλλία και η Γερμανία επιδιώκουν να διατηρήσουν ουσιαστικό ρόλο για τις εθνικές διπλωματίες.
Η Ιταλία ζητά σαφέστερο συντονισμό.
Και η Ουκρανία επιθυμεί μια γρήγορη απόφαση, ώστε να μη βρεθεί η Ευρώπη εκτός των συνομιλιών για το μέλλον της.
Το μήνυμα του Εσθονού πρωθυπουργού είναι σαφές: η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση πρέπει να αποφασιστεί από τους Ευρωπαίους, όχι να προσαρμοστεί στις προτιμήσεις της Μόσχας.
Το εάν οι Κόστα και Κάλας θα αναλάβουν τελικά αυτόν τον ρόλο παραμένει ανοιχτό.
Εκείνο που έχει ήδη καταστεί σαφές είναι ότι η διαπραγμάτευση για την Ουκρανία εξελίσσεται παράλληλα σε μια συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκεί την εξωτερική της πολιτική.
Και όσο οι συνομιλίες ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας επιταχύνονται, τόσο αυξάνεται η πίεση προς τις Βρυξέλλες να καταλήξουν σε μια ενιαία, θεσμικά νομιμοποιημένη ευρωπαϊκή φωνή.
Πηγή: pagenews.gr