Τζιτζικώστας: «Ανοησία που ταλαιπωρεί τους πολίτες» η αλλαγή ώρας – Ποιες χώρες μπλοκάρουν την κατάργηση
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Τζιτζικώστας: «Ανοησία που ταλαιπωρεί τους πολίτες» η αλλαγή ώρας – Ποιες χώρες μπλοκάρουν την κατάργηση
Μια συνήθεια δεκαετιών, που επηρεάζει δύο φορές τον χρόνο εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στις Βρυξέλλες. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, επιχειρεί να ξεμπλοκάρει την κατάργηση της εποχικής αλλαγής της ώρας, χαρακτηρίζοντας το σημερινό σύστημα αναχρονιστικό και επιβαρυντικό για τους πολίτες.
Η πρωτοβουλία του Έλληνα Επιτρόπου επαναφέρει ένα ζήτημα που η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά από το 2018, χωρίς να έχει καταφέρει να καταλήξει σε οριστική συμφωνία.
Η πολιτική δυσκολία δεν βρίσκεται πλέον τόσο στο εάν πρέπει να σταματήσει η αλλαγή των ρολογιών κάθε Μάρτιο και Οκτώβριο, αλλά στο πώς θα επιτευχθεί μια συντονισμένη λύση μεταξύ των 27 κρατών-μελών.
Και κυρίως, ποια ώρα θα επιλέξει κάθε χώρα να διατηρήσει μόνιμα.
«Μια ανοησία η οποία ταλαιπωρεί τους πολίτες»
Μιλώντας σε Έλληνες δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, ο Απόστολος Τζιτζικώστας δεν έκρυψε την αντίθεσή του στη διατήρηση της σημερινής πρακτικής.
Χαρακτήρισε την εναλλαγή μεταξύ θερινής και χειμερινής ώρας «μια ανοησία η οποία ταλαιπωρεί τους πολίτες», υποστηρίζοντας ότι οι λόγοι για τους οποίους καθιερώθηκε το μέτρο δεν έχουν πλέον την ίδια βαρύτητα.
Η αλλαγή της ώρας εφαρμόστηκε ιστορικά με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας, αρχικά σε περιόδους πολέμου και αργότερα κατά τη διάρκεια ενεργειακών κρίσεων.
Ωστόσο, η εξέλιξη των τεχνολογιών φωτισμού, των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης και των καταναλωτικών συνηθειών έχει μεταβάλει σημαντικά τα δεδομένα.
Ο Έλληνας Επίτροπος εκτιμά ότι το σημερινό σύστημα δημιουργεί περισσότερες επιβαρύνσεις στην καθημερινότητα από όσες δικαιολογεί το ενεργειακό του όφελος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις συνέπειες που μπορεί να έχει η μεταβολή της ώρας στον ύπνο, στην ψυχική υγεία και στην παραγωγικότητα.
Η παρέμβασή του αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς δεν περιορίζεται σε μια δημόσια τοποθέτηση. Συνοδεύεται από προσπάθεια επανεκκίνησης των διαβουλεύσεων με τα κράτη-μέλη και από νέα επιστημονική αξιολόγηση των επιπτώσεων.
Η Ευρώπη συμφωνεί στην κατάργηση, αλλά όχι στον τρόπο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη τοποθετηθεί υπέρ της κατάργησης της εποχικής αλλαγής της ώρας.
Τον Μάρτιο του 2019 ενέκρινε τη σχετική κατεύθυνση, στηρίζοντας την πρόταση που είχε παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2018.
Ωστόσο, η νομοθετική διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο οποίο εκπροσωπούνται οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών, δεν κατάφερε να συμφωνήσει σε κοινή θέση.
Χωρίς συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η κατάργηση δεν μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή.
Ο Τζιτζικώστας επιδιώκει να μετατρέψει την ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη σε πολιτική απόφαση των κυβερνήσεων.
Ήδη, όπως ανέφερε, πραγματοποιεί συζητήσεις ακόμη και σε επίπεδο πρωθυπουργών, επιδιώκοντας να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συμφωνία.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει η διαφορετική γεωγραφική και κοινωνική πραγματικότητα των ευρωπαϊκών χωρών.
Ποιες χώρες αντιδρούν – Το πρόβλημα του ευρωπαϊκού Βορρά
Σύμφωνα με τον Έλληνα Επίτροπο, ορισμένα κράτη-μέλη της βόρειας Ευρώπης εξακολουθούν να προτιμούν το ισχύον σύστημα της εποχικής αλλαγής της ώρας.
Ο ίδιος δεν κατονόμασε συγκεκριμένες χώρες στις δηλώσεις που δημοσιοποιήθηκαν.
Η επιφύλαξη αυτή συνδέεται με ένα πραγματικό γεωγραφικό πρόβλημα: όσο βορειότερα βρίσκεται μια χώρα, τόσο μεγαλύτερες είναι οι εποχικές διαφορές στη διάρκεια της ημέρας.
Στις σκανδιναβικές και βαλτικές περιοχές, για παράδειγμα, η επιλογή μόνιμης θερινής ώρας μπορεί να οδηγήσει σε ιδιαίτερα καθυστερημένη ανατολή του ήλιου κατά τους χειμερινούς μήνες.
Αυτό δημιουργεί ανησυχίες για την καθημερινότητα των εργαζομένων και των μαθητών, οι οποίοι ενδέχεται να ξεκινούν τις δραστηριότητές τους πριν από το πρώτο φως της ημέρας.
Από την άλλη πλευρά, η διατήρηση της χειμερινής ώρας σε μόνιμη βάση θα σήμαινε νωρίτερη δύση του ήλιου κατά τους θερινούς μήνες, κάτι που δεν θεωρείται εξίσου ελκυστικό σε όλες τις χώρες.
Επομένως, η συζήτηση δεν περιορίζεται στην κατάργηση της αλλαγής.
Αφορά και την επιλογή της μόνιμης ώρας, με διαφορετικές συνέπειες για κάθε γεωγραφική περιοχή.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημα δημοσιοποιημένος ενιαίος κατάλογος χωρών που μπλοκάρουν τη μεταρρύθμιση. Οι αναφορές αφορούν επιφυλάξεις ορισμένων βόρειων κρατών, χωρίς να τεκμηριώνουν συγκεκριμένη κοινή θέση όλων των σκανδιναβικών ή βαλτικών χωρών.
Τι λένε οι επιστήμονες για την υγεία και το βιολογικό ρολόι
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης αφορά τις επιπτώσεις της εποχικής αλλαγής στον ανθρώπινο οργανισμό.
Ο κιρκάδιος ρυθμός, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης, επηρεάζεται από την εναλλαγή φωτός και σκοταδιού.
Η μετακίνηση των δεικτών κατά μία ώρα μπορεί να προκαλέσει προσωρινή διαταραχή στον ύπνο, ιδιαίτερα κατά τη μετάβαση στη θερινή ώρα τον Μάρτιο, όταν χάνεται μία ώρα.
Έρευνες έχουν συνδέσει αυτή τη μετάβαση με βραχυπρόθεσμες μεταβολές στην ποιότητα του ύπνου, στην εγρήγορση και σε ορισμένους δείκτες υγείας και οδικής ασφάλειας.
Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους.
Παιδιά, ηλικιωμένοι και άτομα με ευαίσθητο πρόγραμμα ύπνου μπορεί να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής.
Παράλληλα, πρέπει να διαχωριστούν δύο διαφορετικά επιστημονικά ερωτήματα: εάν είναι ωφέλιμο να σταματήσει η αλλαγή δύο φορές τον χρόνο και εάν είναι προτιμότερη η μόνιμη θερινή ή η μόνιμη χειμερινή ώρα.
Η κατάργηση της εναλλαγής δεν απαντά αυτομάτως στο δεύτερο ζήτημα.
Η έκθεση στο πρωινό φυσικό φως αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού, γεγονός που εξηγεί γιατί η επιλογή μόνιμης ώρας απαιτεί ξεχωριστή αξιολόγηση.
Εξοικονόμηση ενέργειας: Το επιχείρημα που αμφισβητείται
Η εξοικονόμηση ενέργειας υπήρξε ο ιστορικός λόγος καθιέρωσης της θερινής ώρας.
Η μεταφορά μίας ώρας φυσικού φωτός προς το απόγευμα θεωρήθηκε ότι θα περιόριζε την ανάγκη τεχνητού φωτισμού.
Σήμερα, όμως, η ενεργειακή κατανάλωση έχει διαφορετική σύνθεση.
Ο φωτισμός αποτελεί μικρότερο μέρος της συνολικής ζήτησης σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η θέρμανση, ο κλιματισμός, οι ηλεκτρικές συσκευές και οι παραγωγικές δραστηριότητες.
Η επίδραση της αλλαγής της ώρας στην κατανάλωση ενέργειας εξαρτάται από το κλίμα, τη γεωγραφική θέση και τις συνήθειες κάθε χώρας.
Για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η κατάργηση θα έχει ακριβώς το ίδιο ενεργειακό αποτέλεσμα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η θέση του Τζιτζικώστα είναι ότι το παλαιό επιχείρημα της εξοικονόμησης δεν επαρκεί πλέον για να δικαιολογήσει τη συνέχιση της πρακτικής.
Η νέα ευρωπαϊκή μελέτη που μπορεί να ξεμπλοκάρει τη συμφωνία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δρομολογήσει νέα μελέτη επιπτώσεων, προκειμένου να συγκεντρωθούν επικαιροποιημένα στοιχεία για τις συνέπειες της κατάργησης.
Η μελέτη ξεκίνησε επισήμως τον Φεβρουάριο του 2026 και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Εξετάζει ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων, μεταξύ των οποίων η δημόσια υγεία, η κατανάλωση ενέργειας, οι μεταφορές, η οδική ασφάλεια και η λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Η νέα αξιολόγηση θεωρείται κρίσιμη επειδή ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ζητήσει περισσότερα επιστημονικά και οικονομικά δεδομένα πριν αποφασίσουν.
Στο παρελθόν, η έλλειψη επαρκούς κοινής ανάλυσης των επιπτώσεων είχε αποτελέσει ένα από τα επιχειρήματα για την καθυστέρηση της διαδικασίας.
Με την ολοκλήρωση της μελέτης, η Επιτροπή θα διαθέτει επικαιροποιημένη βάση για νέες διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάργηση θα αποφασιστεί αυτομάτως το 2027.
Σημαίνει όμως ότι η συζήτηση θα μπορεί να επανεκκινήσει με συγκεκριμένα στοιχεία και μεγαλύτερη δυνατότητα σύγκρισης των διαφορετικών εθνικών επιλογών.
Το προηγούμενο του 2018: Εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζήτησαν αλλαγή
Η συζήτηση έχει ήδη σημαντικό ιστορικό.
Το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση στην οποία συμμετείχαν περίπου 4,6 εκατομμύρια πολίτες.
Περίπου το 84% των συμμετεχόντων τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της εποχικής αλλαγής της ώρας.
Το αποτέλεσμα αποτέλεσε σημαντικό πολιτικό επιχείρημα για την πρόταση που ακολούθησε.
Ωστόσο, η διαβούλευση δεν αποτελούσε αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση του συνόλου των Ευρωπαίων.
Η συμμετοχή ήταν εθελοντική και ιδιαίτερα άνιση μεταξύ των κρατών-μελών, με μεγάλο ποσοστό απαντήσεων να προέρχεται από τη Γερμανία.
Παρά τους περιορισμούς αυτούς, η διαδικασία ανέδειξε ότι το ζήτημα απασχολεί μεγάλο αριθμό πολιτών και δεν αποτελεί απλώς τεχνική λεπτομέρεια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανταποκρίθηκε το 2019, αλλά η τελική απόφαση παρέμεινε στα χέρια των κυβερνήσεων.
Τι θα ισχύσει στην Ελλάδα εάν καταργηθεί η αλλαγή της ώρας
Για την Ελλάδα, η κατάργηση της εποχικής εναλλαγής θα σήμαινε ότι τα ρολόγια δεν θα μετακινούνται πλέον μία ώρα μπροστά την άνοιξη και μία ώρα πίσω το φθινόπωρο.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποφασιστεί ποια ώρα θα διατηρηθεί.
Η χώρα θα πρέπει να επιλέξει εάν θα παραμείνει στη σημερινή χειμερινή ώρα ή θα υιοθετήσει μόνιμα τη θερινή.
Εάν διατηρηθεί η χειμερινή ώρα, τα καλοκαιρινά απογεύματα θα έχουν νωρίτερη ώρα δύσης του ήλιου σε σχέση με σήμερα.
Εάν επιλεγεί μόνιμη θερινή ώρα, οι χειμερινές ανατολές θα εμφανίζονται μία ώρα αργότερα στο ρολόι.
Η επιλογή θα επηρεάζει τις ώρες φυσικού φωτισμού σε σχέση με το σχολικό και εργασιακό πρόγραμμα, τις μεταφορές και την καθημερινότητα.
Σημαντικό ζήτημα αποτελεί επίσης ο συντονισμός με τις γειτονικές χώρες, ώστε να αποφευχθούν περιττές δυσκολίες στις διασυνοριακές δραστηριότητες.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ληφθεί απόφαση κατάργησης και εξακολουθεί να ισχύει το σημερινό ευρωπαϊκό σύστημα.
Η πολιτική μάχη του Τζιτζικώστα στις Βρυξέλλες
Η πρωτοβουλία του Απόστολου Τζιτζικώστα αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον επειδή αφορά μια μεταρρύθμιση με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών.
Σε αντίθεση με σύνθετους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η αλλαγή της ώρας είναι ένα μέτρο που γίνεται αντιληπτό από κάθε νοικοκυριό.
Ο Έλληνας Επίτροπος επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή την κοινωνική διάσταση, συνδέοντας την κατάργηση με την υγεία, την ποιότητα ζωής και την απλούστευση της καθημερινότητας.
Το βασικό εμπόδιο, ωστόσο, παραμένει πολιτικό.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προτείνει και να υποστηρίξει τη μεταρρύθμιση, αλλά δεν μπορεί να την επιβάλει χωρίς την αναγκαία συμφωνία των κρατών-μελών.
Η διαδικασία απαιτεί τη διαμόρφωση θέσης από το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία και την ολοκλήρωση της νομοθετικής συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η προσπάθεια του Τζιτζικώστα θα κριθεί επομένως από το κατά πόσο θα καταφέρει να γεφυρώσει τις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες.
Θα αλλάξουμε ξανά τα ρολόγια το 2027;
Με τα σημερινά δεδομένα, η κατάργηση της αλλαγής της ώρας δεν έχει εγκριθεί και δεν υπάρχει οριστική ημερομηνία εφαρμογής.
Η ολοκλήρωση της νέας ευρωπαϊκής μελέτης έως το τέλος του 2026 αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο σημαντικό βήμα.
Στη συνέχεια, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αποφασίσουν εάν μπορούν να καταλήξουν σε κοινό πλαίσιο, χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας εμφανίζεται αποφασισμένος να επαναφέρει το ζήτημα στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα.
Η τελική έκβαση, όμως, θα εξαρτηθεί από τη συμφωνία των κρατών-μελών και από την επιλογή ενός συστήματος που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις γεωγραφικές διαφορές όσο και τις ανάγκες των πολιτών.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο εάν η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να αλλάζει τα ρολόγια δύο φορές τον χρόνο, αλλά εάν οι 27 κυβερνήσεις μπορούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή λύση που θα λειτουργεί από τη Μεσόγειο έως τον ευρωπαϊκό Βορρά.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
