Η Μόσχα επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο της διπλωματικής διαδικασίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: η συμμετοχή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις δεν αποτελεί συμφωνημένο γεγονός.
Με μια παρέμβαση που προκαλεί νέα ερωτήματα για τον συντονισμό ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ διέψευσε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου ότι η Μόσχα έχει αποδεχθεί τη συμμετοχή Ευρωπαίων εκπροσώπων στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Η τοποθέτησή του έρχεται σε αντίθεση με όσα είχαν αναφέρει Αμερικανοί διαπραγματευτές μετά τη συνάντησή τους με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η διαφωνία δεν είναι απλώς διαδικαστική.
Αφορά ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής ασφάλειας: ποιος θα διαμορφώσει τους όρους μιας πιθανής συμφωνίας για την Ουκρανία και ποιος θα έχει δικαίωμα συμμετοχής στις αποφάσεις.
Ουσακόφ: «Δεν έχει συμφωνηθεί μαζί μας» η συμμετοχή της Ευρώπης
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μόσχα, ο Γιούρι Ουσακόφ ξεκαθάρισε ότι οι συζητήσεις αφορούν προς το παρόν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων σε τριμερές σχήμα.
«Αυτό που συζητείται αυτή τη στιγμή είναι η διεξαγωγή του επόμενου γύρου σε τριμερή μορφή. Οι συνομιλίες επανεκκίνησαν στο Άμπου Ντάμπι πριν από μερικές ημέρες και συμφωνήθηκε ότι θα συνεχιστούν», δήλωσε, σύμφωνα με το Reuters.
Στη συνέχεια πρόσθεσε:
«Η ημερομηνία δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί και η διεύρυνση του σχήματος, για την οποία μιλούν ορισμένοι, δεν έχει συμφωνηθεί μαζί μας».
Η τελευταία φράση αποτελεί το κεντρικό μήνυμα του Κρεμλίνου.
Η Ρωσία δεν αποκλείει ρητά κάθε μελλοντική ευρωπαϊκή συμμετοχή, αλλά αρνείται ότι έχει ήδη δώσει τη συγκατάθεσή της.
Με αυτόν τον τρόπο, η Μόσχα διατηρεί τη δυνατότητα να διαπραγματευτεί τόσο το χρονοδιάγραμμα όσο και τη σύνθεση των συνομιλιών.
Η διάψευση στους Αμερικανούς διαπραγματευτές
Την προηγούμενη εβδομάδα, Ρώσοι, Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι, στην πρώτη επανέναρξη των συγκεκριμένων συνομιλιών έπειτα από εννέα μήνες.
Στη συνέχεια, δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι ταξίδεψαν στη Μόσχα και συναντήθηκαν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Μετά τη συνάντηση, ανέφεραν ότι ο Ρώσος πρόεδρος είχε συμφωνήσει να συμμετάσχουν και Ευρωπαίοι εκπρόσωποι στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων.
Η δημόσια παρέμβαση Ουσακόφ αμφισβητεί αυτή την εικόνα.
Ο Ρώσος αξιωματούχος δεν αναφέρθηκε ευθέως στις δηλώσεις των Αμερικανών, ωστόσο η τοποθέτησή του δημιουργεί σαφή αντίφαση ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Το ερώτημα είναι εάν πρόκειται για διαφορετική ερμηνεία των όσων συζητήθηκαν στη Μόσχα ή για συνειδητή προσπάθεια του Κρεμλίνου να επανακαθορίσει τους όρους της διαπραγμάτευσης.
Με βάση τις διαθέσιμες δηλώσεις, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα.
Εκείνο που προκύπτει είναι ότι δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένη συμφωνία για τη διεύρυνση του σχήματος.
Το Κρεμλίνο θέτει όρους: «Χρειάζονται πολλά ακόμη»
Ο Ουσακόφ ρωτήθηκε τι θα έπρεπε να συμβεί προκειμένου η Ρωσία να αποδεχθεί τη συμμετοχή της Ευρώπης.
Η απάντησή του έδειξε ότι η Μόσχα δεν θεωρεί το ζήτημα ώριμο για άμεση απόφαση.
«Θα πρέπει να γίνουν πολλά πριν μπορέσει να συμφωνηθεί κάτι τέτοιο. Ειδικότερα, ίσως χρειαστεί να πραγματοποιηθεί ακόμη ένας γύρος, ή ενδεχομένως περισσότεροι από ένας γύροι, τριμερών συνομιλιών», ανέφερε.
Η δήλωση έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία.
Το Κρεμλίνο συνδέει τη διεύρυνση των συνομιλιών με την προηγούμενη πρόοδο στο υφιστάμενο σχήμα ΗΠΑ–Ρωσίας–Ουκρανίας.
Με άλλα λόγια, η Μόσχα θέλει να συνεχιστεί πρώτα η διαπραγμάτευση ανάμεσα στους τρεις συμμετέχοντες και να εξεταστεί αργότερα η ενδεχόμενη ένταξη ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών.
Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να διατηρήσει μεγαλύτερη επιρροή στη διαμόρφωση της αρχικής διαπραγματευτικής ατζέντας.
«Τι μπορούν να προσφέρουν οι Ευρωπαίοι;» – Το μήνυμα της Μόσχας
Ο σύμβουλος του Πούτιν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας από τους Ευρωπαίους να αποσαφηνίσουν τον ρόλο που επιθυμούν να διαδραματίσουν.
Σύμφωνα με τον Ουσακόφ, η συμμετοχή τους προϋποθέτει να λάβει η Ρωσία:
«Ένα σαφές μήνυμα από τους Ευρωπαίους σχετικά με το τι θέλουν και ποια εποικοδομητική, ουσιαστική συμβολή μπορούν να έχουν σε μια επιτυχημένη διευθέτηση στην Ουκρανία».
Πρόκειται για μια τοποθέτηση με ευρύτερη πολιτική στόχευση.
Η Μόσχα δεν περιορίζεται στο να ζητήσει διευκρινίσεις για τη σύνθεση των αντιπροσωπειών.
Θέτει υπό συζήτηση τον ίδιο τον ρόλο της Ευρώπης στη διαπραγματευτική διαδικασία.
Η διατύπωση υποδηλώνει ότι το Κρεμλίνο επιδιώκει να αξιολογήσει εκ των προτέρων τις ευρωπαϊκές θέσεις, πριν συμφωνήσει σε οποιαδήποτε αλλαγή του σχήματος.
Έτσι, η συμμετοχή της Ευρώπης μετατρέπεται από διπλωματική επιδίωξη σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τη Μόσχα.
Η Ευρώπη μπροστά στο παράδοξο: Συζητείται η ασφάλειά της χωρίς την ίδια
Η διαφωνία αναδεικνύει ένα θεμελιώδες πρόβλημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αναλάβει σημαντικό μέρος της οικονομικής, στρατιωτικής και πολιτικής υποστήριξης προς το Κίεβο.
Παράλληλα, μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να επηρεάσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία και τη μελλοντική στρατιωτική ισορροπία στην Ευρώπη.
Ωστόσο, οι συνομιλίες που επανεκκίνησαν στο Άμπου Ντάμπι πραγματοποιήθηκαν χωρίς άμεση ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Αυτό δημιουργεί ένα πολιτικό παράδοξο.
Η Ευρώπη ενδέχεται να κληθεί να στηρίξει και να εφαρμόσει σημαντικές πτυχές μιας συμφωνίας, χωρίς να έχει συμμετάσχει πλήρως στη διαμόρφωσή της.
Για τις Βρυξέλλες, το Παρίσι, το Βερολίνο και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το ζήτημα δεν αφορά μόνο το κύρος της συμμετοχής.
Αφορά τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις δεσμεύσεις που θα καθορίσουν τη μελλοντική ασφάλεια της ηπείρου.
Ο Πούτιν επιδιώκει να καθορίσει ποιος κάθεται στο τραπέζι
Η ρωσική στάση μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια διατήρησης διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος.
Ένα περιορισμένο σχήμα συνομιλιών προσφέρει διαφορετική δυναμική από μια ευρύτερη διάσκεψη στην οποία θα συμμετέχουν περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Στο τριμερές σχήμα, η Μόσχα συνομιλεί απευθείας με το Κίεβο και την Ουάσιγκτον.
Η ένταξη Ευρωπαίων εκπροσώπων θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες, ιδιαίτερα σε ζητήματα κυρώσεων, εδαφικών διευθετήσεων και εγγυήσεων ασφαλείας.
Η Ρωσία ενδέχεται να επιδιώκει να αποφύγει μια πρόωρη διεύρυνση που θα περιέπλεκε τη διαπραγμάτευση ή θα ενίσχυε τη συλλογική θέση των υποστηρικτών της Ουκρανίας.
Αυτή αποτελεί γεωπολιτική εκτίμηση και όχι δηλωμένη πρόθεση του Κρεμλίνου.
Η δημόσια θέση της Μόσχας παραμένει ότι απαιτούνται περαιτέρω συνομιλίες και σαφέστερη εικόνα της ευρωπαϊκής συμβολής.
Η Ουάσιγκτον ανάμεσα στη Μόσχα και στους Ευρωπαίους συμμάχους
Η αντίφαση ανάμεσα στις δηλώσεις των Αμερικανών διαπραγματευτών και του Ουσακόφ δημιουργεί ένα επιπλέον πρόβλημα για την αμερικανική διπλωματία.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να προωθήσει τη διαδικασία των συνομιλιών, αλλά παράλληλα καλείται να διαχειριστεί τις προσδοκίες των Ευρωπαίων συμμάχων της.
Εάν η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η συμμετοχή της Ευρώπης έχει ήδη γίνει αποδεκτή, ενώ η Μόσχα το αρνείται, τότε προκύπτει σοβαρή ασάφεια ως προς τα πραγματικά αποτελέσματα των επαφών.
Η ασάφεια αυτή μπορεί να επηρεάσει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους συμμετέχοντες και να καθυστερήσει την προετοιμασία του επόμενου γύρου.
Ταυτόχρονα, δίνει στο Κρεμλίνο τη δυνατότητα να εμφανίζεται ως ο παράγοντας που θα αποφασίσει πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα διευρυνθεί η διαδικασία.
Για την Ουάσιγκτον, το ζητούμενο είναι να διατηρήσει την πρόοδο των διαπραγματεύσεων χωρίς να δημιουργήσει την εντύπωση ότι παρακάμπτει τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Τρία σενάρια για τον επόμενο γύρο των συνομιλιών
Πρώτο σενάριο: Συνέχιση του τριμερούς σχήματος
Η Ρωσία, η Ουκρανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν σε νέα συνάντηση χωρίς τη συμμετοχή ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών.
Η επιλογή αυτή θα ήταν συμβατή με όσα περιέγραψε ο Ουσακόφ ως το υφιστάμενο πλαίσιο συζήτησης.
Δεύτερο σενάριο: Σταδιακή συμμετοχή της Ευρώπης
Μετά από έναν ή περισσότερους πρόσθετους γύρους, η Μόσχα αποδέχεται την παρουσία Ευρωπαίων εκπροσώπων, εφόσον προηγηθούν διαβουλεύσεις για τον ρόλο και τη συμβολή τους.
Σε αυτή την περίπτωση, η διεύρυνση θα αποτελούσε αποτέλεσμα ξεχωριστής διπλωματικής συμφωνίας.
Τρίτο σενάριο: Νέα εμπλοκή στη διαδικασία
Η διαφωνία για τη σύνθεση των συνομιλιών επιμένει και μετατρέπεται σε πρόσθετο εμπόδιο για τη συνέχισή τους.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να καθυστερήσει την πρόοδο, ακόμη και εάν οι τρεις πλευρές εξακολουθούν να επιθυμούν τη συνέχιση των επαφών.
Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα σχεδιάσει την επόμενη ημέρα της Ευρώπης;
Η παρέμβαση Ουσακόφ δείχνει ότι η διπλωματική διαδικασία για την Ουκρανία βρίσκεται ακόμη σε ευαίσθητο στάδιο.
Οι συνομιλίες επανεκκίνησαν έπειτα από εννέα μήνες, αλλά η ημερομηνία του επόμενου γύρου δεν έχει συμφωνηθεί.
Ούτε έχει αποφασιστεί η διεύρυνση της συμμετοχής.
Η Μόσχα ζητά περισσότερες διαπραγματεύσεις πριν αποδεχθεί την παρουσία Ευρωπαίων εκπροσώπων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να έχουν διαφορετική εικόνα για το τι συμφωνήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Και η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη να εξασφαλίσει ουσιαστικό ρόλο σε μια διαδικασία που μπορεί να καθορίσει το μέλλον της δικής της ασφάλειας.
Η ρωσική διάψευση δεν κλείνει οριστικά την πόρτα στην Ευρώπη. Δείχνει, όμως, ότι το Κρεμλίνο δεν είναι διατεθειμένο να της παραχωρήσει θέση στο τραπέζι χωρίς προηγούμενη διαπραγμάτευση.
Αυτό είναι και το βαθύτερο γεωπολιτικό μήνυμα της Μόσχας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν αφορά πλέον μόνο τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Αφορά και τη διαμόρφωση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Και σε αυτή τη διαπραγμάτευση, το ποιος κάθεται στο τραπέζι μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικό με το τι τελικά θα συμφωνηθεί.
Πηγή: pagenews.gr
