Οικονομία

IRIS: Τι να γράφετε στην αιτιολογία – Πότε ελέγχει η Εφορία

IRIS: Τι να γράφετε στην αιτιολογία – Πότε ελέγχει η Εφορία

Πηγή Φωτογραφίας: Screenshot/IRIS: Τι να γράφετε στην αιτιολογία – Πότε ελέγχει η Εφορία

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pagenews.gr
στο Google Discover
Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια πολίτες, όμως δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο από την Εφορία. Η ΑΑΔΕ εξετάζει την πραγματική αιτία της συναλλαγής, τη συχνότητα και την προέλευση των χρημάτων. Τι πρέπει να αναγράφεται στην αιτιολογία, πότε μπορεί να ζητηθούν εξηγήσεις και τι ισχύει για φίλους, γονείς, παιδιά, δωρεές και επαγγελματικές πληρωμές.

IRIS: Τι πρέπει να προσέχουν όσοι στέλνουν χρήματα

Η χρήση του IRIS έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται καθημερινές συναλλαγές στην Ελλάδα. Με λίγες κινήσεις στο κινητό, οι πολίτες μπορούν να μεταφέρουν χρήματα σε συγγενείς και φίλους, να μοιράζονται έξοδα ή να πληρώνουν επαγγελματίες.

Ωστόσο, η ταχύτητα και η ευκολία των συναλλαγών έχουν δημιουργήσει ερωτήματα σχετικά με τη φορολογική τους αντιμετώπιση.

Το βασικό ζήτημα είναι εάν μία μεταφορά χρημάτων μπορεί να θεωρηθεί εισόδημα, δωρεά ή άλλη οικονομική συναλλαγή που δημιουργεί φορολογικές υποχρεώσεις.

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), οι μικρές περιστασιακές μεταφορές μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων δεν αποκτούν αυτομάτως χαρακτήρα φορολογητέου εισοδήματος ή δωρεάς.

Αυτό που έχει σημασία είναι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο μεταφέρθηκαν τα χρήματα.

Τι να γράφετε στην αιτιολογία της μεταφοράς IRIS

Η αιτιολογία αποτελεί ένα χρήσιμο στοιχείο για την τεκμηρίωση μιας συναλλαγής.

Όταν ένας πολίτης μεταφέρει χρήματα μέσω IRIS, καλό είναι να περιγράφει με σαφήνεια τον πραγματικό σκοπό της πληρωμής.

Ενδεικτικά, μπορούν να χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες περιγραφές, εφόσον ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα:

  • «Συμμετοχή σε λογαριασμό εστιατορίου» όταν δύο φίλοι μοιράζονται τα έξοδα ενός γεύματος.
  • «Επιστροφή χρημάτων για εισιτήρια» όταν ο παραλήπτης είχε πληρώσει για λογαριασμό άλλου προσώπου.
  • «Συμμετοχή στα κοινά έξοδα» για πραγματικές κοινές δαπάνες.
  • «Έξοδα σπουδών» όταν γονέας καλύπτει σχετικές ανάγκες του παιδιού του.
  • «Επιστροφή οφειλής» όταν εξοφλείται πραγματική οικονομική υποχρέωση.

Η αιτιολογία πρέπει να είναι συγκεκριμένη και αληθινή.

Μια διαφορετική ή παραπλανητική περιγραφή δεν αλλάζει τη φορολογική φύση της συναλλαγής.

Πότε μπορεί να σας ελέγξει η Εφορία

Η ΑΑΔΕ έχει τη δυνατότητα να ζητά στοιχεία και διευκρινίσεις για τραπεζικές κινήσεις στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου.

Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά μέσω IRIS ελέγχεται αυτομάτως ή θεωρείται ύποπτη.

Η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει τη συνολική εικόνα των συναλλαγών, ιδιαίτερα όταν διαπιστώνονται κινήσεις που χρειάζονται περαιτέρω εξηγήσεις.

Σημαντικοί παράγοντες είναι η συχνότητα των μεταφορών, το ύψος των ποσών, η σχέση αποστολέα και παραλήπτη και η συμφωνία των χρηματικών κινήσεων με τα δηλωμένα εισοδήματα.

Για παράδειγμα, μία περιστασιακή μεταφορά 30 ευρώ για κοινό γεύμα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από την καθημερινή είσπραξη χρημάτων από πολλούς αποστολείς.

Η δεύτερη περίπτωση ενδέχεται να δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με πιθανή επαγγελματική δραστηριότητα.

Υπάρχει ποσό κάτω από το οποίο δεν γίνεται έλεγχος;

Ένα συχνό ερώτημα αφορά το αν υπάρχει συγκεκριμένο χρηματικό όριο που ενεργοποιεί τον φορολογικό έλεγχο.

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο μεταφορές μέχρι 100, 500 ή 1.000 ευρώ είναι αυτομάτως εκτός ελέγχου.

Αντίστοιχα, μία μεταφορά μεγαλύτερου ποσού δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται υποχρεωτικά φόρος.

Η αξιολόγηση εξαρτάται από τη φύση της συναλλαγής και τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.

Είναι επίσης σημαντικό να μη συγχέονται τα λειτουργικά όρια της υπηρεσίας IRIS με τα φορολογικά κριτήρια.

Από τις 15 Ιανουαρίου 2026, το ημερήσιο όριο αποστολής χρημάτων μεταξύ ιδιωτών μέσω IRIS P2P έχει αυξηθεί στα 1.000 ευρώ, με μηνιαίο όριο 5.000 ευρώ.

Τα όρια αυτά αφορούν τη χρήση της υπηρεσίας και δεν αποτελούν φορολογικά αφορολόγητα ποσά.

IRIS μεταξύ φίλων: Φορολογείται η επιστροφή χρημάτων;

Μία από τις συνηθέστερες χρήσεις της υπηρεσίας είναι η επιστροφή χρημάτων μεταξύ φίλων.

Εάν δύο άτομα πάνε σε εστιατόριο και ο ένας πληρώσει ολόκληρο τον λογαριασμό, ο άλλος μπορεί να του μεταφέρει το ποσό που του αναλογεί.

Η συγκεκριμένη μεταφορά αποτελεί διαμοιρασμό πραγματικών εξόδων και όχι αυτομάτως εισόδημα για εκείνον που λαμβάνει τα χρήματα.

Το ίδιο μπορεί να ισχύει για κοινές αγορές, διακοπές ή εισιτήρια που πληρώθηκαν αρχικά από ένα άτομο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθά η σαφής αιτιολογία, καθώς και η διατήρηση αποδεικτικών όταν πρόκειται για σημαντικότερα ποσά.

Αντίθετα, όταν τα χρήματα δίνονται χωρίς αντάλλαγμα ή υποχρέωση επιστροφής, μπορεί να πρόκειται για δωρεά, η οποία αντιμετωπίζεται διαφορετικά φορολογικά.

Γονείς και παιδιά: Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι

Οι μεταφορές από γονείς προς παιδιά αποτελούν μία ακόμη συνηθισμένη κατηγορία συναλλαγών.

Ένας γονέας μπορεί να στέλνει χρήματα στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη, προκειμένου να καλύψει καθημερινές ανάγκες.

Τα χρήματα αυτά μπορεί να αφορούν τρόφιμα, μετακινήσεις, ενοίκιο, λογαριασμούς ή άλλες δαπάνες διαβίωσης.

Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι το συνηθισμένο χαρτζιλίκι και η κάλυψη καθημερινών οικογενειακών αναγκών δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως χρηματικές δωρεές που απαιτούν δήλωση.

Η ίδια αρχή ισχύει και για μικρά ποσά που δίνουν παππούδες στα εγγόνια τους.

Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή όταν οι μεταφορές δεν αφορούν καθημερινά έξοδα, αλλά ουσιαστική μεταβίβαση περιουσίας.

Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εφαρμόζονται οι διατάξεις για τις γονικές παροχές και τις δωρεές.

Γονική παροχή χρημάτων: Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Για τις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της Α΄ φορολογικής κατηγορίας προβλέπεται αφορολόγητο ποσό έως 800.000 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παιδιά, γονείς, σύζυγοι και εγγόνια.

Για να εφαρμοστεί το συγκεκριμένο καθεστώς στις χρηματικές μεταβιβάσεις, απαιτείται να αποδεικνύεται η μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία δήλωσης.

Η δήλωση μπορεί να πραγματοποιείται μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ.

Το γεγονός ότι ένα ποσό είναι χαμηλότερο από 800.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται καμία φορολογική διαδικασία όταν πρόκειται για πραγματική γονική παροχή.

Επίσης, το όριο δεν αφορά με τον ίδιο τρόπο κάθε συγγενική σχέση.

Δωρεές μεταξύ αδελφών και φίλων: Οι διαφορετικοί συντελεστές

Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στις πραγματικές δωρεές χρημάτων μεταξύ αδελφών ή προσώπων χωρίς στενή συγγένεια.

Οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Β΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται οι αδελφοί, φορολογούνται με συντελεστή 20%.

Για πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας, όπως φίλους που δεν υπάγονται σε ευνοϊκότερη συγγενική κατηγορία, ο συντελεστής ανέρχεται σε 40%.

Οι συντελεστές αυτοί αφορούν πραγματικές δωρεές και δεν εφαρμόζονται αυτομάτως σε κάθε μεταφορά μεταξύ των συγκεκριμένων προσώπων.

Αν δύο αδέλφια μοιράζονται ένα έξοδο ή ένας φίλος επιστρέφει χρήματα που οφείλει, η συναλλαγή έχει διαφορετική αιτία από μια δωρεά.

Γι’ αυτό είναι ουσιαστικό να διατηρούνται στοιχεία που τεκμηριώνουν τη φύση της χρηματικής μεταφοράς.

Τι γίνεται όταν ένας φίλος σάς δανείζει χρήματα;

Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να έχουν και οι μεταφορές που αποτελούν πραγματικά ιδιωτικά δάνεια.

Εάν κάποιος στείλει σε έναν φίλο του 1.000 ευρώ και εκείνος επιστρέψει το ποσό λίγες ημέρες αργότερα, η συναλλαγή δεν αποτελεί υποχρεωτικά δωρεά.

Ωστόσο, η μεταφορά ενδέχεται να εξεταστεί ως δανειακή σχέση.

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της συμφωνίας, μπορεί να προκύπτουν υποχρεώσεις που σχετίζονται με το ισχύον καθεστώς Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής.

Το προηγούμενο τέλος χαρτοσήμου έχει αντικατασταθεί από νέο πλαίσιο, το οποίο εφαρμόζεται στις συναλλαγές που προβλέπει ο νόμος.

Μία απλή περιγραφή «επιστροφή χρημάτων» δεν υποκαθιστά την απαιτούμενη τεκμηρίωση εάν πρόκειται για ουσιαστική δανειακή συμφωνία.

Επαγγελματίες και IRIS: Τι ισχύει για τις εισπράξεις

Η χρήση του IRIS για επαγγελματικές πληρωμές δημιουργεί διαφορετικές υποχρεώσεις από τις απλές προσωπικές μεταφορές.

Όταν μία επιχείρηση ή ένας ελεύθερος επαγγελματίας λαμβάνει χρήματα ως αμοιβή για προϊόντα ή υπηρεσίες, πρόκειται για επαγγελματική είσπραξη.

Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εκδίδεται το προβλεπόμενο φορολογικό παραστατικό και να πραγματοποιείται η αντίστοιχη λογιστική καταχώριση.

Όπου απαιτείται, εφαρμόζονται και οι υποχρεώσεις ΦΠΑ.

Η πληρωμή μέσω IRIS δεν μετατρέπει μία επαγγελματική αμοιβή σε ιδιωτική μεταφορά.

Αντίστοιχα, η αναγραφή της λέξης «δώρο» ή «επιστροφή» δεν αρκεί για να αλλάξει τον πραγματικό χαρακτήρα μιας πληρωμής.

Οι επαγγελματίες πρέπει να χρησιμοποιούν κατάλληλα τις υπηρεσίες που προορίζονται για επιχειρηματικές εισπράξεις και να διατηρούν τα απαραίτητα παραστατικά.

Τα λάθη που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι η χρήση αόριστων ή παραπλανητικών περιγραφών.

Λέξεις που δεν εξηγούν τον σκοπό της μεταφοράς δεν βοηθούν ουσιαστικά εάν ζητηθούν διευκρινίσεις.

Εξίσου προβληματική μπορεί να είναι η συστηματική είσπραξη χρημάτων χωρίς αντίστοιχα παραστατικά, όταν οι πληρωμές συνδέονται με επιχειρηματική δραστηριότητα.

Προσοχή χρειάζεται και στη μεταφορά χρημάτων μέσω ενδιάμεσων προσώπων.

Για παράδειγμα, η μεταφορά ενός ποσού από αδελφό προς μητέρα και στη συνέχεια προς δεύτερο αδελφό δεν σημαίνει ότι αλλάζει αυτομάτως η πραγματική οικονομική αιτία της συναλλαγής.

Η φορολογική αντιμετώπιση καθορίζεται από όσα πραγματικά συνέβησαν και όχι μόνο από τη διαδρομή που ακολούθησαν τα χρήματα.

IRIS και Εφορία: Τι πρέπει τελικά να θυμάστε

Η βασική αρχή είναι ότι δεν φορολογείται η χρήση του IRIS, αλλά η συναλλαγή όταν, βάσει της πραγματικής της φύσης, δημιουργεί φορολογική υποχρέωση.

Οι μικρές περιστασιακές μεταφορές για κοινά έξοδα, όπως και η συνηθισμένη οικογενειακή οικονομική υποστήριξη, δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως φορολογητέο εισόδημα.

Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν για πραγματικές δωρεές, γονικές παροχές, δανειακές συμφωνίες και επαγγελματικές αμοιβές.

Η σωστή αιτιολογία αποτελεί χρήσιμο στοιχείο τεκμηρίωσης, αλλά δεν παρέχει από μόνη της φορολογική απαλλαγή.

Το ασφαλέστερο είναι κάθε μεταφορά να περιγράφει με ακρίβεια τον πραγματικό σκοπό της και, όπου απαιτείται, να συνοδεύεται από τα κατάλληλα αποδεικτικά και τις νόμιμες δηλώσεις.

Πηγή: Pagenews.gr

Κώστας Καλλιαντέρης
Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ
Κώστας Καλλιαντέρης Οικονομικός Συντάκτης
Εξειδικεύεται στην κάλυψη θεμάτων οικονομίας, επιχειρηματικότητας, ενέργειας, μεταφορών, κατασκευών και αγορών. Παρακολουθεί τις οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αναλύοντας τις επιπτώσεις τους στην επιχειρηματική δραστηριότητα και την πραγματική οικονομία. Διαθέτει εμπειρία στη δημοσιογραφική κάλυψη οικονομικού και πολιτικού ρεπορτάζ, καθώς και στη σύνταξη αναλυτικών άρθρων για την αγορά, τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο