IRIS: Πότε το χαρτζιλίκι γίνεται δωρεά και φέρνει φόρο- Όλες οι αλλαγές

Οι άμεσες μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS διευκολύνουν την καθημερινότητα, όμως η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από την πραγματική αιτία, το ύψος και τη συχνότητα των ποσών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το χαρτζιλίκι, η γονική παροχή ή η δωρεά μπορεί να οδηγήσουν σε δήλωση στο myProperty ή και σε φόρο.

Το IRIS στην καθημερινή χρήση

Η ταχύτητα και η απλότητα του IRIS έχουν κάνει τις άμεσες μεταφορές χρημάτων κομμάτι της καθημερινότητάς εκατομμυρίων πολιτών. Από το χαρτζιλίκι ενός φοιτητή και την επιστροφή χρημάτων για ένα κοινό γεύμα μέχρι την πληρωμή ενός επαγγελματία ή μια μεγαλύτερη μεταφορά για αγορά περιουσιακού στοιχείου, οι συναλλαγές ολοκληρώνονται σε λίγα δευτερόλεπτα.

Ωστόσο, η άνεση που προσφέρει η υπηρεσία δεν σημαίνει ότι όλες οι κινήσεις χρημάτων αντιμετωπίζονται το ίδιο από τη φορολογική διοίκηση. Το IRIS λειτουργεί ως μέσο μεταφοράς και όχι ως κριτήριο για το αν ένα ποσό είναι χαρτζιλίκι, δωρεά, επιστροφή εξόδων ή επαγγελματικό εισόδημα.

Για τον χαρακτηρισμό μιας συναλλαγής εξετάζονται η πραγματική αιτία της πληρωμής, το ύψος και η συχνότητα των ποσών, η σχέση ανάμεσα στον αποστολέα και τον παραλήπτη, αλλά και αν από τη μεταφορά προκύπτει αύξηση της περιουσίας του αποδέκτη.

Πότε ένα ποσό θεωρείται χαρτζιλίκι

Τα μικρά και τακτικά ποσά που στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους για χαρτζιλίκι, διατροφή, σπουδές ή άλλα έξοδα διαβίωσης δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως δωρεές. Η διευκρίνιση αυτή αφορά κυρίως προστατευόμενα τέκνα, όπως ανηλίκους και φοιτητές έως 25 ετών.

Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν απαιτείται δήλωση στο myProperty. Η φορολογική αντιμετώπιση, πάντως, δεν καθορίζεται από ένα σταθερό αριθμητικό όριο αλλά από το αν το ποσό είναι εύλογο σε σχέση με τις καθημερινές ανάγκες, την ηλικία και την ιδιότητα του αποδέκτη.

Δεν υπάρχει ενιαίο ποσό που να ορίζει πότε μια μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται χαρτζιλίκι. Αντίθετα, διαδοχικές μεταφορές σημαντικών ποσών, ιδίως όταν γίνονται με σταθερή συχνότητα και χωρίς σαφή αιτιολογία, μπορούν να κινήσουν φορολογικό έλεγχο.

Σε μια τέτοια περίπτωση, εξετάζεται αν πρόκειται για αδήλωτη δωρεά, συγκαλυμμένη επαγγελματική αμοιβή ή εισόδημα που δεν έχει δηλωθεί.

Η δήλωση στο myProperty και οι πραγματικές δωρεές

Όταν τα χρήματα δεν καλύπτουν καθημερινές ανάγκες αλλά χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ή την αύξηση περιουσίας, η συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί πραγματική δωρεά ή γονική παροχή. Τέτοιες περιπτώσεις είναι η μεταφορά σημαντικού ποσού για την αγορά αυτοκινήτου, οικοπέδου, κατοικίας ή άλλου περιουσιακού στοιχείου.

Τότε απαιτείται η υποβολή δήλωσης στην πλατφόρμα myProperty, ακόμη και αν τελικά δεν προκύπτει φόρος λόγω του αφορολόγητου ορίου. Η δήλωση διασταυρώνεται με τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες και πρέπει να υπάρχει απόδειξη ότι τα χρήματα κινήθηκαν μέσα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το ημερήσιο όριο συναλλαγών μέσω IRIS δεν είναι φορολογικό αφορολόγητο. Από τις 15 Ιανουαρίου 2026, οι ιδιώτες μπορούν να μεταφέρουν έως 1.000 ευρώ την ημέρα, με μηνιαίο πλαφόν 5.000 ευρώ στις συναλλαγές μεταξύ φυσικών προσώπων. Τα όρια αυτά αφορούν αποκλειστικά τη λειτουργία της υπηρεσίας και όχι τον φορολογικό χαρακτηρισμό μιας μεταφοράς.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και οι εξαιρέσεις

Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, σύζυγοι, μέρη συμφώνου συμβίωσης, γονείς, παιδιά και εγγόνια.

Βασική προϋπόθεση είναι η μεταφορά να γίνεται αποδεδειγμένα μέσω τράπεζας ή άλλου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και να υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση. Για το τμήμα της δωρεάς που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.

Το αφορολόγητο δεν ανανεώνεται με κάθε νέα συναλλαγή. Αν το άθροισμα μιας νέας μεταφοράς και προηγούμενων δωρεών μεταξύ των ίδιων προσώπων ξεπερνά το όριο, το επιπλέον ποσό φορολογείται με 10%.

Αν μια πραγματική χρηματική γονική παροχή γίνει με μετρητά και δεν μπορεί να αποδειχθεί τραπεζική διακίνηση, μπορεί να χαθεί το αφορολόγητο και να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.

Οι συντελεστές για αδέλφια, φίλους και τριγωνικές μεταφορές

Διαφορετικά αντιμετωπίζονται οι δωρεές μεταξύ αδελφών, που ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ.

Για φίλους, γνωστούς και άλλα πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας, ο συντελεστής στις χρηματικές δωρεές φτάνει το 40% από το πρώτο ευρώ. Οι συντελεστές αυτοί εφαρμόζονται μόνο όταν πρόκειται για πραγματική δωρεά και όχι για επιστροφή χρημάτων ή για συμμετοχή σε κοινή δαπάνη.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις διαδοχικές ή «τριγωνικές» μεταφορές. Παράδειγμα αποτελεί το σενάριο όπου χρήματα αποστέλλονται από έναν αδελφό σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα στον άλλο αδελφό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής και ποιος ο τελικός αποδέκτης, πέρα από την τυπική διαδρομή των χρημάτων.

Τι ισχύει για τους επαγγελματίες

Όταν μια πίστωση μέσω IRIS αποτελεί αμοιβή για εργασία, προϊόν ή υπηρεσία, πρέπει να εκδίδεται το προβλεπόμενο παραστατικό, να καταγράφεται λογιστικά και να αποδίδεται ο ΦΠΑ όπου απαιτείται. Η εμπορική ή επαγγελματική φύση μιας πληρωμής δεν αλλάζει επειδή η μεταφορά έγινε γρήγορα και ηλεκτρονικά.

Παράλληλα, δεν χαρακτηρίζεται κάθε κατάθεση σε λογαριασμό επαγγελματία ως επιχειρηματικό έσοδο. Αν, για παράδειγμα, ένας φίλος επιστρέψει το μερίδιό του από ένα κοινό γεύμα ή άλλη κοινή δαπάνη, το ποσό δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αμοιβή μόνο και μόνο επειδή ο παραλήπτης είναι ελεύθερος επαγγελματίας.

Η σημασία της αιτιολογίας και των αποδεικτικών

Καθοριστικό ρόλο έχει η αιτιολογία που συνοδεύει κάθε μεταφορά. Περιγραφές όπως «επιστροφή εξόδων», «κοινός λογαριασμός», «ενοίκιο φοιτητή» ή «γονική παροχή» βοηθούν να αποτυπωθεί ο πραγματικός χαρακτήρας της συναλλαγής.

Η σαφής αιτιολογία δεν αποκλείει από μόνη της πιθανό έλεγχο ούτε αντικαθιστά τη δήλωση μιας πραγματικής δωρεάς. Παραμένει όμως ισχυρό αποδεικτικό στοιχείο για την τεκμηρίωση της κίνησης των χρημάτων.

Σε σημαντικές μεταφορές, οι φορολογούμενοι χρειάζεται να διατηρούν τραπεζικά αποδεικτικά και σχετικά παραστατικά, ώστε να μπορούν να αποδείξουν την προέλευση και τον σκοπό των χρημάτων.

Πηγή: Pagenews.gr