Στην καρδιά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μεταφέρεται η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με την Άγκυρα και την Τρίπολη να βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που αφορά άμεσα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Την προσεχή Τρίτη, 24 Νοεμβρίου 2026, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο προγραμματίζεται να συζητήσει το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες και τη συμβατότητά του με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου προβλέπεται η διαδικασία υιοθέτησης καταδικαστικού ψηφίσματος, έπειτα από πρωτοβουλία του προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, και του προέδρου της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ–Τουρκίας, Μανώλη Κεφαλογιάννη.
Το σημαντικότερο στοιχείο της πρωτοβουλίας δεν περιορίζεται στην πολιτική καταδίκη.
Το προτεινόμενο ψήφισμα συνδέει την αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου με τα δικαιώματα της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, τις ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή χρηματοδοτική συνεργασία με την Τουρκία και τη Λιβύη.
Βέμπερ και Κεφαλογιάννης φέρνουν το τουρκολιβυκό στην Ολομέλεια
Η πρωτοβουλία αναλήφθηκε από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τη μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο Μάνφρεντ Βέμπερ και ο Μανώλης Κεφαλογιάννης προώθησαν την πρόταση στη Διάσκεψη των Προέδρων, επιδιώκοντας όχι μόνο τη διεξαγωγή συζήτησης αλλά και την έκδοση επίσημου κοινοβουλευτικού ψηφίσματος.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, την πρόταση του ΕΛΚ υποστήριξε και η πολιτική ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR).
Αντίθετα, οι πολιτικές ομάδες των Σοσιαλιστών και των Patriots πρότειναν να πραγματοποιηθεί συζήτηση χωρίς την υιοθέτηση ψηφίσματος.
Η διαφορά αυτή έχει πολιτική σημασία.
Μια συζήτηση στην Ολομέλεια επιτρέπει στους ευρωβουλευτές να τοποθετηθούν δημόσια για το ζήτημα.
Ένα ψήφισμα, εφόσον εγκριθεί, αποτυπώνει επιπλέον την επίσημη πολιτική θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και μπορεί να ασκήσει πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και το τελικό κείμενο θα εξαρτηθεί από τις κοινοβουλευτικές διαπραγματεύσεις και την ψηφοφορία.
Καταδίκη του μνημονίου ως αντίθετου στο Διεθνές Δίκαιο
Σύμφωνα με το περιεχόμενο που προαναγγέλλεται, το ψήφισμα θα καταδικάζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες ως αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης του 2019 αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό σημείο αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα και η λιβυκή πλευρά που υπέγραψε το μνημόνιο επιχείρησαν να καθορίσουν θαλάσσια όρια μεταξύ των δύο χωρών.
Η Ελλάδα απορρίπτει τη συγκεκριμένη οριοθέτηση, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών που παρεμβάλλονται γεωγραφικά.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη χάραξη γραμμών σε έναν χάρτη.
Συνδέεται με το ποια κράτη μπορούν να ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα για έρευνα και εκμετάλλευση φυσικών πόρων σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
Η νέα κοινοβουλευτική πρωτοβουλία επιχειρεί να ενισχύσει την ευρωπαϊκή πολιτική θέση απέναντι στις διεκδικήσεις που απορρέουν από το μνημόνιο.
Η λιβυκή έγκριση της 20ής Οκτωβρίου προκαλεί νέα αντίδραση
Ιδιαίτερη αναφορά προβλέπεται στην έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, όπως αναφέρει η ανακοίνωση.
Το προτεινόμενο ψήφισμα αναμένεται να εκφράζει έντονη αποδοκιμασία για την εξέλιξη αυτή.
Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στην αρχική συμφωνία του 2019.
Αντιμετωπίζει και τις νεότερες ενέργειες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της πολιτικής και θεσμικής ισχύος του μνημονίου.
Για την Αθήνα, το ζήτημα είναι να μην αποκτήσει η αμφισβητούμενη οριοθέτηση πρόσθετη διεθνή νομιμοποίηση μέσω μεταγενέστερων πολιτικών αποφάσεων.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση αποσκοπεί στο να καταστήσει σαφές ότι τέτοιες ενέργειες δεν αναιρούν τα δικαιώματα τρίτων κρατών σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Κρήτη και Δωδεκάνησα: Το άρθρο 121 στο επίκεντρο
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του σχεδιαζόμενου ψηφίσματος αφορά την αναγνώριση του δικαιώματος των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το κείμενο θα αναφέρεται ρητά στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, επικαλούμενο το άρθρο 121 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Το άρθρο 121 προβλέπει ότι τα νησιά, με την ειδική εξαίρεση των βράχων που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή, έχουν δυνατότητα δημιουργίας θαλάσσιων ζωνών σύμφωνα με τους κανόνες της Σύμβασης.
Η αναφορά αυτή έχει άμεση σημασία για την ελληνική επιχειρηματολογία.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η γεωγραφική παρουσία των ελληνικών νησιών δεν μπορεί να αγνοείται κατά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η ύπαρξη δικαιώματος σε θαλάσσιες ζώνες, πάντως, διακρίνεται νομικά από τον ακριβή καθορισμό των ορίων τους όταν υπάρχουν επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.
Η οριοθέτηση απαιτεί εφαρμογή των σχετικών κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας.
Το προτεινόμενο ψήφισμα αναμένεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία αυτών των δικαιωμάτων.
Μήνυμα αλληλεγγύης προς Ελλάδα και Κύπρο
Το κείμενο αναμένεται να εκφράζει πλήρη και αδιαμφισβήτητη αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο για την προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων.
Η συγκεκριμένη διατύπωση συνδέει το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου με την ευρύτερη ευρωπαϊκή στάση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας που τις αφορούν έχουν επανειλημμένα απασχολήσει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
Η αναφορά στην Κύπρο διευρύνει την πολιτική σημασία του ψηφίσματος, εντάσσοντας το μνημόνιο στο συνολικό πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.
Παράλληλα, αναδεικνύει ότι οι εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αποτελούν αποκλειστικά διμερή ζητήματα ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα.
Έχουν ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση, ιδιαίτερα όταν αφορούν την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών.
Στο στόχαστρο οι έρευνες και οι γεωτρήσεις
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προβλεπόμενη αναφορά στις ενεργειακές δραστηριότητες.
Το ψήφισμα θα καλεί, σύμφωνα με την ανακοίνωση, την Τουρκία και τις αρμόδιες λιβυκές αρχές να καταργήσουν το μνημόνιο.
Παράλληλα, θα ζητά να απέχουν από την αδειοδότηση ή τη διεξαγωγή ερευνών, γεωτρήσεων και άλλων δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης φυσικών πόρων βάσει του μνημονίου, σε περιοχές όπου αυτές θα παραβίαζαν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Η αναφορά αυτή μεταφέρει το ζήτημα από τη διπλωματική αντιπαράθεση στις πιθανές πρακτικές συνέπειες της συμφωνίας.
Οι θαλάσσιες οριοθετήσεις επηρεάζουν τις δυνατότητες έρευνας για υδρογονάνθρακες, την αδειοδότηση ενεργειακών δραστηριοτήτων και τις επενδυτικές αποφάσεις επιχειρήσεων.
Μια αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή μπορεί να δημιουργήσει νομική και πολιτική αβεβαιότητα για εταιρείες που εξετάζουν τη συμμετοχή τους σε ενεργειακά έργα.
Η προβλεπόμενη διατύπωση του ψηφίσματος επιχειρεί να αποτρέψει ενέργειες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέα τετελεσμένα.
Η πιο αιχμηρή πρόβλεψη: Επανεξέταση της χρηματοδότησης Τουρκίας και Λιβύης
Το σημείο που προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στην πρωτοβουλία είναι η αναφορά στη χρηματοδοτική συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία και τη Λιβύη.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το ψήφισμα θα καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τη σχετική συνεργασία.
Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να συνδέσει την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο με τις ευρύτερες σχέσεις της ΕΕ με τις δύο χώρες.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για αυτόματη απόφαση αναστολής χρηματοδότησης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να ασκήσει πολιτική πίεση και να ζητήσει από την Επιτροπή να εξετάσει συγκεκριμένες επιλογές.
Η μεταβολή χρηματοδοτικών προγραμμάτων εξαρτάται από το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο, τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών θεσμών και τους όρους κάθε προγράμματος.
Παρά τη διάκριση αυτή, η αναφορά στη χρηματοδότηση αυξάνει το πολιτικό βάρος της πρωτοβουλίας.
Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στην έκδοση μιας καταδικαστικής δήλωσης, αλλά επεκτείνεται στα μέσα πίεσης που ενδέχεται να διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το τουρκολιβυκό, το ηλεκτρικό καλώδιο και η γεωπολιτική ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο
Η ευρωπαϊκή συζήτηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών ενεργειακών και γεωπολιτικών εξελίξεων.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, οι έρευνες για φυσικούς πόρους και οι θαλάσσιες μεταφορές αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της περιοχής.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αφορά τη θαλάσσια οριοθέτηση και δεν ταυτίζεται νομικά με τα ζητήματα που ανακύπτουν από την πόντιση υποθαλάσσιων ηλεκτρικών καλωδίων.
Ωστόσο, οι σχετικές διαφωνίες εντάσσονται στο ευρύτερο περιβάλλον ανταγωνιστικών θαλάσσιων διεκδικήσεων και περιφερειακής ασφάλειας.
Για την Ελλάδα, η σταθερή επίκληση του Διεθνούς Δικαίου και η ευρωπαϊκή στήριξη αποτελούν σημαντικά διπλωματικά εργαλεία.
Για την Τουρκία, η συμφωνία με τη Λιβύη αποτελεί μέρος της δικής της προσέγγισης για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι διαφορετικές αυτές θέσεις εξηγούν γιατί η αντιπαράθεση παραμένει ενεργή επτά χρόνια μετά την υπογραφή του μνημονίου.
Η πολιτική αντιπαράθεση στο Ευρωκοινοβούλιο
Η διαδικασία έχει και σαφή ευρωπαϊκή πολιτική διάσταση.
Το ΕΛΚ, με τη στήριξη του ECR, επιδιώκει την έκδοση ψηφίσματος.
Οι Σοσιαλιστές και οι Patriots, σύμφωνα με την ανακοίνωση, πρότειναν τη διεξαγωγή συζήτησης χωρίς ψήφισμα.
Η διαφωνία αυτή αφορά τη μορφή της κοινοβουλευτικής αντίδρασης και δεν αρκεί από μόνη της για να εξαχθεί συμπέρασμα ότι οι συγκεκριμένες ομάδες υποστηρίζουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η τελική στάση των πολιτικών ομάδων θα αποτυπωθεί κατά τη συζήτηση και την ψηφοφορία.
Το περιεχόμενο του τελικού κειμένου θα έχει επίσης σημασία, καθώς μπορεί να προκύψουν τροπολογίες ή αλλαγές στις διατυπώσεις.
Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί μια όσο το δυνατόν ευρύτερη κοινοβουλευτική στήριξη στις θέσεις περί σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας.
Τι μπορεί πραγματικά να αλλάξει ένα ευρωπαϊκό ψήφισμα;
Ένα ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν ακυρώνει αυτομάτως μια διεθνή συμφωνία.
Δεν αποτελεί επίσης δικαστική απόφαση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Μπορεί, όμως, να έχει ουσιαστική πολιτική σημασία.
Μια ισχυρή κοινοβουλευτική τοποθέτηση μπορεί να ενισχύσει την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να επηρεάσει τη συζήτηση για τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας και να αναδείξει τις ελληνικές θέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Επιπλέον, η αναφορά στα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και στις ενεργειακές δραστηριότητες δημιουργεί ένα σαφέστερο πολιτικό πλαίσιο για τις επόμενες συζητήσεις.
Η πραγματική αποτελεσματικότητα θα εξαρτηθεί από το τελικό κείμενο, την έκταση της κοινοβουλευτικής στήριξης και την ανταπόκριση των άλλων ευρωπαϊκών θεσμών.
Στρασβούργο: Μια κρίσιμη εβδομάδα για την ελληνική διπλωματία
Η προγραμματισμένη συζήτηση της Τρίτης και η διαδικασία ψηφίσματος της Πέμπτης επαναφέρουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα.
Η πρωτοβουλία Βέμπερ–Κεφαλογιάννη επιδιώκει να συνδυάσει την καταδίκη της αμφισβητούμενης θαλάσσιας συμφωνίας με την προστασία των δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου.
Η αναφορά στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, η αποδοκιμασία της λιβυκής έγκρισης και το αίτημα αποχής από ενεργειακές δραστηριότητες σε περιοχές ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων συνθέτουν το βασικό περιεχόμενο της πρωτοβουλίας.
Η πρόταση επανεξέτασης της ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής συνεργασίας προσθέτει μια ακόμη διάσταση.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν θα είναι μόνο εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και εάν η πολιτική αυτή τοποθέτηση οδηγήσει σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Για την Αθήνα, η συζήτηση στο Στρασβούργο αποτελεί ευκαιρία να επαναφέρει στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος το Δίκαιο της Θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Για τις Βρυξέλλες, αποτελεί ακόμη μία δοκιμασία της δυνατότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμορφώνει κοινή στάση απέναντι στις γεωπολιτικές προκλήσεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: pagenews.gr
