Τουρκία: Σκάνδαλο 20 δισ. δολαρίων κλονίζει το τραπεζικό σύστημα – Παραίτηση-σοκ δίπλα στον Ερντογάν
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: Στα γραφεία της τραπεζικής εποπτικής αρχής BDDK Ο Καβτσίογλου στο γραφείο του, με τις σημαίες της Τουρκίας και της BDDK. Πηγή: Haberler / Anadolu Agency, 2024
Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί στην Τουρκία η παραίτηση του επικεφαλής της τραπεζικής εποπτικής αρχής, Σαχάπ Καβτσίογλου, εν μέσω μιας εκτεταμένης έρευνας για φερόμενη χρηματιστηριακή χειραγώγηση και οικονομικές παρατυπίες σε επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζονταν περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων.
Η υπόθεση, η οποία αρχικά επικεντρώθηκε σε εταιρείες διαχείρισης επενδύσεων, έχει πλέον επεκταθεί σε ανώτερα στελέχη της χρηματοπιστωτικής εποπτείας, επιχειρηματίες και πρόσωπα με πολιτικές διασυνδέσεις.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Καβτσίογλου, πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας και επικεφαλής της Αρχής Τραπεζικής Ρύθμισης και Εποπτείας (BDDK) από το 2023, ανακοίνωσε ότι ζήτησε από τον πρόεδρο Ερντογάν να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του.
Η αποχώρησή του έρχεται μετά τη σύλληψη ανώτερων στελεχών της BDDK και τη δημοσιοποίηση καταγγελιών που συνδέουν πρόσωπα της εποπτικής αρχής με εταιρείες οι οποίες ερευνώνται.
Ο ίδιος απορρίπτει τις καταγγελίες και υποστηρίζει ότι η απόφασή του αποσκοπεί στην προστασία του κύρους του θεσμού.
«Ζήτησα από τον Ερντογάν να με απαλλάξει από τα καθήκοντά μου»
Με δημόσια δήλωσή του την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, ο Καβτσίογλου ανακοίνωσε την απόφασή του να αποχωρήσει από την προεδρία της BDDK.
«Μετά τις πρόσφατες καταγγελίες που αφορούν την Αρχή Τραπεζικής Ρύθμισης και Εποπτείας και το πρόσωπό μου, ζήτησα από τον αξιότιμο πρόεδρό μας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να με απαλλάξει από τα καθήκοντά μου, ώστε να μην υποστεί περαιτέρω φθορά ο οργανισμός μας», ανέφερε.
Στην ίδια ανακοίνωση ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο για την εμπιστοσύνη που του έδειξε αναθέτοντάς του σημαντικές κρατικές θέσεις.
Η ανακοίνωση δεν διευκρίνιζε εάν ο Ερντογάν είχε ήδη αποδεχθεί το αίτημα.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο Καβτσίογλου υπήρξε μία από τις σημαντικότερες επιλογές του Τούρκου προέδρου για τη διοίκηση των οικονομικών θεσμών της χώρας.
Πώς ξέσπασε το σκάνδαλο των 20 δισ. δολαρίων
Η υπόθεση άρχισε να αποκτά διαστάσεις κρίσης τον Σεπτέμβριο, όταν ορισμένα τουρκικά επενδυτικά κεφάλαια αδυνατούσαν να ικανοποιήσουν αιτήματα επενδυτών για ανάληψη ή εξαγορά των μεριδίων τους.
Η αδυναμία αυτή προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με την πραγματική αξία των περιουσιακών στοιχείων των κεφαλαίων και τον τρόπο με τον οποίο είχαν πραγματοποιηθεί οι επενδύσεις τους.
Η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK) διέταξε την εκκαθάριση περισσότερων από 130 επενδυτικών κεφαλαίων, τα οποία διαχειρίζονταν επτά εταιρείες.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τα κεφάλαια αυτά είχαν συγκεντρώσει περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 18 έως 21 δισ. δολαρίων.
Ο αριθμός των ιδιωτών επενδυτών που είχαν τοποθετήσει χρήματα σε αυτά υπολογίζεται σε περίπου 455.000.
Οι εισαγγελικές αρχές εξετάζουν καταγγελίες ότι ορισμένα επενδυτικά σχήματα χρησιμοποιήθηκαν για τεχνητή αύξηση των τιμών μετοχών, δημιουργώντας παραπλανητική εικόνα για την αξία των χαρτοφυλακίων.
Είναι σημαντικό ότι τα 20 δισ. δολάρια αντιστοιχούν στην εκτιμώμενη αξία των περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με την υπόθεση και όχι σε επιβεβαιωμένο ποσό χρημάτων που έχει υπεξαιρεθεί.
Πάνω από 460 ύποπτοι και δεκάδες προφυλακίσεις
Η έρευνα έχει αποκτήσει πρωτοφανές εύρος για τα δεδομένα της τουρκικής χρηματοπιστωτικής αγοράς.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, έως τις 9 Νοεμβρίου οι αρχές είχαν εντοπίσει 464 υπόπτους, ενώ 120 πρόσωπα είχαν τεθεί υπό προσωρινή κράτηση εν αναμονή της δικαστικής διαδικασίας.
Παράλληλα, είχαν δεσμευτεί περιουσιακά στοιχεία και τραπεζικοί λογαριασμοί που συνδέονται με 386 φυσικά πρόσωπα και 116 οργανισμούς.
Οι έρευνες επικεντρώνονται σε πιθανές πρακτικές χειραγώγησης μετοχών, παράνομης οικονομικής ωφέλειας και δωροδοκίας.
Οι εισαγγελικές αρχές εξετάζουν επίσης κατά πόσο στελέχη εποπτικών οργανισμών διευκόλυναν ή παρέλειψαν να αποτρέψουν τις καταγγελλόμενες δραστηριότητες.
Η ύπαρξη συλλήψεων και προφυλακίσεων δεν συνεπάγεται ότι έχει αποδειχθεί η ενοχή των εμπλεκομένων.
Οι συλλήψεις μέσα στην ίδια την τραπεζική εποπτική αρχή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η έρευνα δεν περιορίζεται σε ιδιωτικές επενδυτικές εταιρείες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον και στελέχη της BDDK, της αρχής που είναι υπεύθυνη για την εποπτεία των τουρκικών τραπεζών.
Μεταξύ των προσώπων που έχουν προφυλακιστεί περιλαμβάνονται ο αντιπρόεδρος της αρχής Μουχαμέτ Ερισέν και δύο επικεφαλής διευθύνσεων, οι Μπιλάλ Σοϊσάλ και Μουσταφά Αλπέρ Τας.
Η εμπλοκή εποπτικών στελεχών στη δικαστική έρευνα έχει ενισχύσει τα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των εσωτερικών μηχανισμών ελέγχου.
Η BDDK έχει κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, καθώς είναι αρμόδια για την αδειοδότηση και εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων.
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς SPK, αντίθετα, είναι η βασική εποπτική αρχή για τα επενδυτικά κεφάλαια και τις χρηματιστηριακές αγορές.
Αυτή η διάκριση βρίσκεται και στο επίκεντρο της υπερασπιστικής επιχειρηματολογίας του Καβτσίογλου.
Καβτσίογλου: «Η BDDK δεν έχει καμία σχέση με τα επενδυτικά κεφάλαια»
Λίγο πριν από την ανακοίνωση της παραίτησής του, ο Καβτσίογλου παραχώρησε συνέντευξη στην τουρκική εφημερίδα Sözcü, απορρίπτοντας τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί εναντίον του.
«Η BDDK είναι ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς της Τουρκίας. Δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τη δραστηριότητα των επενδυτικών κεφαλαίων», υποστήριξε.
Ο ίδιος ανέφερε ότι μπορεί να ασκηθεί κριτική στις αποφάσεις αδειοδότησης τραπεζών, αλλά θεωρεί αβάσιμη τη σύνδεση αυτών των αποφάσεων με τις υπό διερεύνηση επενδυτικές δραστηριότητες.
Αρνήθηκε επίσης ότι ο ίδιος ή μέλη της οικογένειάς του διατηρούσαν επενδύσεις στα επίμαχα κεφάλαια.
«Ούτε εγώ ούτε η οικογένειά μου ούτε οποιοσδήποτε συνδέεται μαζί μου έχουμε χρήματα σε αυτά τα κεφάλαια ή στο χρηματιστήριο», δήλωσε.
Ο Καβτσίογλου υποστήριξε ότι οι συναντήσεις του με επιχειρηματίες που ερευνώνται πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των θεσμικών του καθηκόντων.
Οι καταγγελίες για 20 δισ. τουρκικές λίρες και η απάντηση
Μία από τις σοβαρότερες καταγγελίες προήλθε από τον Σαβτζί Σαγιάν, πρώην δήμαρχο του Άγρι και πολιτικό που συνδέεται με το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP).
Ο Σαγιάν έθεσε δημόσια ερωτήματα για το κατά πόσο ο επικεφαλής της BDDK είχε ζητήσει 20 δισ. τουρκικές λίρες από τον επιχειρηματία Εμρέ Τεζμέν, με αντάλλαγμα τη διευκόλυνση χρηματοδότησης ύψους 35 δισ. λιρών μέσω της Takasbank.
Οι καταγγελίες αφορούν φερόμενες προσπάθειες οικονομικής διάσωσης επιχειρήσεων που συνδέονται με τους ομίλους Tera και Pusula.
Ο Καβτσίογλου απέρριψε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό.
«Ποιος θα έδινε δωροδοκία 20 δισ. για ένα δάνειο 35 δισ.;», διερωτήθηκε στη συνέντευξή του.
Υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη καταγγελία δεν έχει λογική βάση και ανακοίνωσε ότι έχει κινηθεί νομικά εναντίον του Σαγιάν.
Η BDDK είχε ήδη χαρακτηρίσει τις σχετικές κατηγορίες αβάσιμες με ανακοίνωσή της στις 30 Οκτωβρίου.
Οι καταγγελίες παραμένουν αντικείμενο δημόσιας και δικαστικής διερεύνησης και δεν συνιστούν αποδεδειγμένα γεγονότα.
Tera και Pusula: Οι επιχειρηματικοί όμιλοι στο επίκεντρο
Στην καρδιά της έρευνας βρίσκονται επενδυτικά σχήματα που συνδέονται με τους ομίλους Tera και Pusula.
Η Tera φέρεται να αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος των περιουσιακών στοιχείων των επενδυτικών κεφαλαίων που τέθηκαν σε διαδικασία εκκαθάρισης.
Οι αρχές εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο συγκεντρώθηκαν τα κεφάλαια, τις χρηματιστηριακές συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν και την αποτίμηση των επενδύσεων.
Ο Καβτσίογλου επιβεβαίωσε ότι είχε συναντηθεί με τον επικεφαλής της Tera, Εμρέ Τεζμέν, και τον επιχειρηματία Σερντάρ Τουρχάν, ο οποίος συνδέεται με τον όμιλο Pusula.
Υποστήριξε, ωστόσο, ότι οι επαφές τους ήταν περιορισμένες.
Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν όταν οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν ήδη οικονομικές δυσκολίες και υπήρχε ανάγκη διαχείρισης των συνεπειών για τους επενδυτές.
Ειδική αναφορά έκανε στη διαδικασία αδειοδότησης της İktisat Katılım Bankası, εξηγώντας ότι η έγκριση ίδρυσης μιας τράπεζας δεν ταυτίζεται με την άδεια έναρξης λειτουργίας της.
Κατά τον ίδιο, η BDDK είχε εμποδίσει την έναρξη λειτουργίας της συγκεκριμένης τράπεζας τον Αύγουστο, όταν είχαν ήδη εμφανιστεί προβλήματα με τις αναλήψεις από επενδυτικά κεφάλαια.
Η έρευνα αγγίζει και την πολιτική εξουσία
Η υπόθεση έχει επεκταθεί πέρα από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, προκαλώντας ερωτήματα για τις σχέσεις μεταξύ επιχειρηματικών ομίλων, κρατικών αξιωματούχων και πολιτικών προσώπων.
Στις αρχές Νοεμβρίου συνελήφθη η πρώην υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικών Πολιτικών Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, στο πλαίσιο της έρευνας για τα επενδυτικά κεφάλαια.
Οι κατηγορίες που αναφέρθηκαν αφορούν συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και παραβιάσεις της νομοθεσίας για τις κεφαλαιαγορές.
Η ίδια υπόθεση έχει προκαλέσει αλλαγές και σε άλλους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς.
Τον Οκτώβριο αποχώρησε ο επικεφαλής της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς SPK, Μαχμούτ Σουττσού, ο οποίος επικαλέστηκε λόγους υγείας.
Παράλληλα, ο υφυπουργός Οικονομικών Οσμάν Τσελίκ ζήτησε να συνταξιοδοτηθεί μετά την προφυλάκιση συγγενικού του προσώπου σε συναφή έρευνα.
Οι συγκεκριμένες αποχωρήσεις δεν έχουν όλες αποδοθεί επισήμως στο σκάνδαλο.
Ωστόσο, η συγκέντρωση τόσο πολλών εξελίξεων σε σύντομο χρονικό διάστημα έχει εντείνει τη δημόσια συζήτηση για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στους οικονομικούς θεσμούς της Τουρκίας.
Ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας που επέλεξε ο Ερντογάν
Ο Καβτσίογλου δεν είναι ένας απλός κρατικός αξιωματούχος.
Υπήρξε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας από τον Μάρτιο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2023, σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική οικονομία αντιμετώπιζε υψηλό πληθωρισμό και έντονες πιέσεις στη λίρα.
Η θητεία του συνδέθηκε με την εφαρμογή της πολιτικής χαμηλών επιτοκίων που υποστήριζε τότε ο Ερντογάν.
Η πολιτική αυτή αποτέλεσε αντικείμενο έντονης κριτικής από οικονομολόγους, οι οποίοι προειδοποιούσαν ότι η νομισματική χαλάρωση σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού θα μπορούσε να ενισχύσει την υποτίμηση του νομίσματος.
Μετά τις τουρκικές εκλογές του 2023, ο Καβτσίογλου μετακινήθηκε στην προεδρία της BDDK, ενώ η κεντρική τράπεζα πέρασε σε νέα διοίκηση.
Η αποχώρησή του από την τραπεζική εποπτική αρχή σηματοδοτεί μια ακόμη αλλαγή στην ηγεσία των οικονομικών θεσμών της Τουρκίας.
Η εμπιστοσύνη των επενδυτών και το στοίχημα της διαφάνειας
Το σκάνδαλο εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία προσπαθεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών και να σταθεροποιήσει το οικονομικό της περιβάλλον.
Η υψηλή μεταβλητότητα της λίρας και ο επίμονος πληθωρισμός έχουν οδηγήσει πολλούς Τούρκους αποταμιευτές στην αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων μέσω επενδυτικών κεφαλαίων και χρηματιστηριακών προϊόντων.
Αυτή η τάση δημιούργησε σημαντικές ευκαιρίες για την ανάπτυξη της αγοράς διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις εποπτείας.
Οι καταγγελίες για τεχνητή διόγκωση τιμών και αδυναμία εξυπηρέτησης αιτημάτων εξαγοράς μεριδίων θέτουν πλέον το ερώτημα κατά πόσο οι αρμόδιοι μηχανισμοί λειτούργησαν αποτελεσματικά.
Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ έχει διευκρινίσει ότι οι αποζημιώσεις των επενδυτών θα πρέπει να προέλθουν από τα περιουσιακά στοιχεία των κεφαλαίων και από χρήματα που θα ανακτηθούν μέσω των ερευνών, και όχι από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η επιλογή αυτή υπογραμμίζει την προσπάθεια της κυβέρνησης να περιορίσει τη δημοσιονομική έκθεση του κράτους στην υπόθεση.
Το επόμενο βήμα για τον Ερντογάν
Η αποχώρηση του Σαχάπ Καβτσίογλου δημιουργεί μια νέα ανάγκη για την τουρκική προεδρία: την επιλογή ηγεσίας στην τραπεζική εποπτική αρχή, σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται στο πρόσωπο που θα αναλάβει τη θέση.
Αφορά την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους μηχανισμούς εποπτείας, την ολοκλήρωση των δικαστικών ερευνών και την προστασία των επενδυτών που επηρεάστηκαν από την κρίση.
Οι αρχές καλούνται να αποσαφηνίσουν ποιο μέρος των επενδυτικών κεφαλαίων μπορεί να ανακτηθεί, ποιοι φέρουν ευθύνη για τυχόν παρανομίες και εάν υπήρξαν θεσμικές παραλείψεις.
Για τον Ερντογάν, η υπόθεση αποτελεί ταυτόχρονα οικονομική και πολιτική πρόκληση, καθώς αφορά πρόσωπα που είχαν αναλάβει κρίσιμες θέσεις στη διοίκηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το σκάνδαλο των 20 δισ. δολαρίων δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τον κύκλο των αποκαλύψεων. Η παραίτηση του επικεφαλής της BDDK αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις, αλλά η έκβαση της δικαστικής έρευνας θα καθορίσει το πραγματικό εύρος των ευθυνών.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
