Διεθνή

Τραμπ και Σι χωρίς συμφωνία για το Ιράν: Γιατί το Πεκίνο αφήνει την Ουάσιγκτον να αιμορραγεί στον Κόλπο

Τραμπ και Σι χωρίς συμφωνία για το Ιράν: Γιατί το Πεκίνο αφήνει την Ουάσιγκτον να αιμορραγεί στον Κόλπο
Η συνάντηση των δύο ηγετών στην Κίνα δεν έφερε διπλωματική διέξοδο στον πόλεμο με το Ιράν. Το Πεκίνο διαθέτει οικονομική επιρροή στην Τεχεράνη, αλλά δεν βιάζεται να σώσει τον Τραμπ από μια σύγκρουση που εξαντλεί αμερικανικούς πόρους, αποδυναμώνει την παρουσία των ΗΠΑ στην Ασία και προσφέρει στην Κίνα ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά για την Ταϊβάν, τους δασμούς και την τεχνολογία.

«Δεν χρειαζόμαστε καμία βοήθεια. Έχουμε νικήσει το ναυτικό τους, έχουμε νικήσει την αεροπορία τους, έχουμε νικήσει την αντιαεροπορική τους άμυνα».

Με αυτή τη δήλωση από τη Σενζέν, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να εμφανίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως απόλυτα κυρίαρχες στη στρατιωτική αναμέτρηση με το Ιράν. Ωστόσο, η τρίτη ουσιαστική συνάντησή του με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, από την έναρξη του πολέμου, ολοκληρώθηκε χωρίς την πολυαναμενόμενη διπλωματική πρόοδο.

Το αποτέλεσμα αναδεικνύει ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα της σημερινής γεωπολιτικής πραγματικότητας: η Κίνα έχει συμφέρον να αποφευχθεί μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, αλλά δεν έχει απαραίτητα συμφέρον να τερματιστεί γρήγορα μια σύγκρουση που καθηλώνει την αμερικανική στρατιωτική ισχύ.

Σύμφωνα με ανάλυση του Al-Monitor, το Πεκίνο διαθέτει οικονομικούς και διπλωματικούς μοχλούς επιρροής στην Τεχεράνη, χωρίς όμως να μπορεί να επιβάλει στην ιρανική ηγεσία μια συμφωνία με την Ουάσιγκτον.

Και κυρίως, δεν φαίνεται διατεθειμένο να προσφέρει τις υπηρεσίες του χωρίς ανταλλάγματα.

Ο πόλεμος στο Ιράν κοστίζει δισεκατομμύρια στις ΗΠΑ – Και η Κίνα παρακολουθεί

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη στρατιωτική και οικονομική δοκιμασία για την Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Al-Monitor, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) υπολόγισε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις είχαν κοστίσει περίπου 38 δισεκατομμύρια δολάρια έως την 1η Αυγούστου.

Το ποσό περιλαμβάνει την αναπλήρωση πυρομαχικών, τις απώλειες στρατιωτικού εξοπλισμού και τις πρόσθετες επιχειρησιακές δαπάνες.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η στρατηγική διάσταση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζονται να διατηρούν σημαντικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία η Κίνα αποτελεί τον βασικό μακροπρόθεσμο ανταγωνιστή τους στον Ινδοειρηνικό.

Η άφιξη του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt στη Μέση Ανατολή την Κυριακή αύξησε προσωρινά σε τρία τον αριθμό των αμερικανικών αεροπλανοφόρων στην περιοχή, πριν από την αποχώρηση του USS George Washington.

Για το Πεκίνο, αυτή η στρατιωτική συγκέντρωση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Κάθε αμερικανικό αεροπλανοφόρο που επιχειρεί στον Περσικό Κόλπο δεν είναι διαθέσιμο την ίδια στιγμή για επιχειρήσεις στην Ανατολική Ασία.

Η παράταση της κρίσης στο Ιράν απορροφά στρατιωτικούς πόρους που η Ουάσιγκτον θα μπορούσε διαφορετικά να χρησιμοποιήσει για την αποτροπή της Κίνας στον Ειρηνικό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Πεκίνο επιδιώκει μια γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση. Σημαίνει όμως ότι η σημερινή κατάσταση του προσφέρει ένα στρατηγικό πλεονέκτημα.

Η αμερικανική ενεργειακή ασφάλεια υπό πίεση

Η σύγκρουση δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό αμυντικό προϋπολογισμό.

Επηρεάζει και τα στρατηγικά ενεργειακά αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, τα αποθέματα του Strategic Petroleum Reserve είχαν περιοριστεί στις 13 Νοεμβρίου σε 276,4 εκατομμύρια βαρέλια, από 415,4 εκατομμύρια πριν από την έναρξη του πολέμου.

Πρόκειται για μείωση περίπου 139 εκατομμυρίων βαρελιών.

Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει το κόστος της παρατεταμένης ενεργειακής αστάθειας.

Η Ουάσιγκτον καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, την ασφάλεια των ενεργειακών ροών και τις οικονομικές συνέπειες των υψηλών τιμών πετρελαίου.

Για την Κίνα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Ως μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας, το Πεκίνο έχει συμφέρον να διατηρηθούν ανοικτές οι θαλάσσιες οδοί και να αποφευχθεί μια νέα εκτίναξη των τιμών.

Από την άλλη πλευρά, η οικονομική και στρατιωτική φθορά των ΗΠΑ μπορεί να ενισχύει τη σχετική διαπραγματευτική θέση της Κίνας.

Το Πεκίνο επιδιώκει σταθερότητα στις αγορές ενέργειας, χωρίς να αναλάβει το πολιτικό κόστος της διάσωσης της αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή.

Γιατί ο Σι δεν μπορεί να επιβάλει συμφωνία στην Τεχεράνη

Παρά τις στενές οικονομικές σχέσεις Κίνας και Ιράν, η επιρροή του Πεκίνου έχει σαφή όρια.

Η Κίνα αποτελεί σημαντικό οικονομικό εταίρο της Τεχεράνης, διαθέτοντας δυνατότητες άσκησης πίεσης μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων και της διπλωματίας.

Ωστόσο, η οικονομική εξάρτηση δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτικό έλεγχο.

Σύμφωνα με το Al-Monitor, η νέα ιρανική ηγεσία εμφανίζεται σκληρότερη από την προηγούμενη, ενώ οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη χάραξη της περιφερειακής στρατιωτικής στρατηγικής.

Παράλληλα, στο εσωτερικό του Ιράν εξετάζονται αλλαγές στο πυρηνικό δόγμα της χώρας.

Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες οποιασδήποτε εξωτερικής δύναμης να εγγυηθεί μια συμφωνία.

Η Τεχεράνη ζητεί, μεταξύ άλλων, ελάφρυνση των αμερικανικών κυρώσεων και περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο.

Το Πεκίνο δεν μπορεί να προσφέρει μονομερώς καμία από αυτές τις παραχωρήσεις.

Η άρση των αμερικανικών κυρώσεων απαιτεί αποφάσεις της Ουάσιγκτον, ενώ η αναδιάταξη των αμερικανικών δυνάμεων αποτελεί ζήτημα της στρατηγικής των ΗΠΑ.

Επομένως, ακόμη και εάν ο Σι αποφάσιζε να αναλάβει ενεργότερο μεσολαβητικό ρόλο, δεν θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι το Ιράν θα αποδεχόταν μια συμφωνία.

Το μοντέλο Σαουδικής Αραβίας – Ιράν: Η εναλλακτική στρατηγική της Κίνας

Το Πεκίνο ενδέχεται να προτιμήσει μια διαφορετική προσέγγιση από την προσπάθεια συνολικής διευθέτησης του πολέμου.

Αντί να αναλάβει τον ρόλο του βασικού μεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, θα μπορούσε να επικεντρωθεί σε περιορισμένες περιφερειακές συμφωνίες.

Το προηγούμενο υπάρχει ήδη.

Το 2023, η Κίνα διαδραμάτισε σημαντικό διπλωματικό ρόλο στην αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν.

Η επιτυχία εκείνης της πρωτοβουλίας ενίσχυσε την εικόνα του Πεκίνου ως δύναμης που μπορεί να διευκολύνει συμφωνίες στη Μέση Ανατολή.

Στη σημερινή κρίση, μια αντίστοιχη προσέγγιση θα μπορούσε να επικεντρωθεί στην προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων, στην αποφυγή επιθέσεων εναντίον κρατών του Κόλπου και στη διατήρηση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.

Οι επαφές της Κίνας με το Ιράν, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, καθώς και οι επιμέρους συνεννοήσεις της με τους Χούθι, δημιουργούν ένα πιθανό διπλωματικό υπόβαθρο.

Μια τέτοια στρατηγική θα εξυπηρετούσε τα κινεζικά οικονομικά συμφέροντα χωρίς να υποχρεώνει το Πεκίνο να αναλάβει την ευθύνη εφαρμογής μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η Κίνα μπορεί να επιδιώξει να προστατεύσει τις ενεργειακές και εμπορικές της διαδρομές, χωρίς να αναλάβει τον ρόλο του εγγυητή της ειρήνης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ταϊβάν, μικροτσίπ και δασμοί: Τι μπορεί να ζητήσει ο Σι από τον Τραμπ

Η τέταρτη και ίσως σημαντικότερη παράμετρος αφορά το ευρύτερο παζάρι μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.

Η Κίνα γνωρίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα επιθυμούσε μια διπλωματική διέξοδο από τον πόλεμο με το Ιράν.

Εάν αποφάσιζε να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια, θα μπορούσε να επιχειρήσει να τη συνδέσει με άλλα ζητήματα της διμερούς σχέσης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τρία μεγάλα μέτωπα.

Πρώτον, οι εμπορικοί δασμοί. Η Κίνα θα μπορούσε να επιδιώξει ευνοϊκότερους όρους πρόσβασης των προϊόντων της στην αμερικανική αγορά.

Δεύτερον, η τεχνολογία. Οι αμερικανικοί περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων ημιαγωγών και εξοπλισμού παραγωγής μικροτσίπ αποτελούν βασικό σημείο αντιπαράθεσης.

Τρίτον, η Ταϊβάν. Το Πεκίνο θα μπορούσε να επιδιώξει πολιτικές διαβεβαιώσεις ή μεταβολές στην αμερικανική στάση, αν και ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αντιμετώπιζε σοβαρές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον.

Το Al-Monitor επισημαίνει ότι οι απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών του Τραμπ.

Η ενισχυμένη εποπτεία του Κογκρέσου καθιστά δυσκολότερες μεγάλες παραχωρήσεις προς την Κίνα, ιδιαίτερα σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Έτσι, ακόμη και εάν ο Λευκός Οίκος επιθυμούσε να ανταλλάξει κινεζική διπλωματική υποστήριξη με οικονομικά ή στρατηγικά ανταλλάγματα, η υλοποίηση μιας τέτοιας συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκη.

Ο Τραμπ δηλώνει στρατιωτική νίκη, αλλά η διπλωματική έξοδος παραμένει κλειστή

Η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να προβάλλει την έκταση των στρατιωτικών πληγμάτων που έχει επιφέρει στο Ιράν.

Ωστόσο, η στρατιωτική υπεροχή δεν εξασφαλίζει αυτομάτως πολιτική διευθέτηση.

Η καταστροφή στρατιωτικών υποδομών δεν σημαίνει ότι η ιρανική ηγεσία θα αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.

Αντίθετα, μια ηγεσία που θεωρεί ότι απειλείται η επιβίωσή της μπορεί να επιλέξει την παράταση της αντιπαράθεσης, αναζητώντας καλύτερες εγγυήσεις ασφαλείας.

Η Κίνα γνωρίζει αυτή τη δυσκολία.

Και ακριβώς επειδή δεν μπορεί να εγγυηθεί την τελική στάση της Τεχεράνης, έχει περιορισμένο κίνητρο να επενδύσει μεγάλο διπλωματικό κεφάλαιο σε μια πρωτοβουλία που μπορεί να αποτύχει.

Η συνάντηση Τραμπ – Σι στη Σενζέν ανέδειξε αυτή την πραγματικότητα.

Παρά τις προσδοκίες, δεν προέκυψε συγκεκριμένος οδικός χάρτης για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

«Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη»: Το επικίνδυνο αδιέξοδο στον Περσικό Κόλπο

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχει περιγράψει τη σημερινή κατάσταση ως «ούτε πόλεμο ούτε ειρήνη».

Η φράση αποτυπώνει το αδιέξοδο μιας σύγκρουσης στην οποία δεν διαφαίνεται άμεση πολιτική συμφωνία, παρά τη μεγάλη στρατιωτική πίεση.

Το ενδεχόμενο νέων αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων παραμένει ανοιχτό.

Ωστόσο, μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαθύτερη αντιπαράθεση, αντί να επιταχύνει την επίτευξη συμφωνίας.

Για την Ουάσιγκτον, η συνέχιση της κρίσης συνεπάγεται στρατιωτικό κόστος, ενεργειακή αβεβαιότητα και περιορισμό της δυνατότητας συγκέντρωσης δυνάμεων στην Ασία.

Για το Ιράν, η παράταση της αντιπαράθεσης διατηρεί την πίεση στην οικονομία και στην ασφάλεια της χώρας.

Για την Κίνα, η κατάσταση προσφέρει ορισμένα στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά εγκυμονεί και κινδύνους για την ενεργειακή της τροφοδοσία.

Το μεγάλο γεωπολιτικό παράδοξο: Η Κίνα δεν θέλει χάος, αλλά ούτε και εύκολη νίκη των ΗΠΑ

Η αποτυχία της συνάντησης Τραμπ – Σι να παράγει μια ουσιαστική συμφωνία για το Ιράν δεν οφείλεται μόνο στις διαφορές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Αντανακλά και την ευρύτερη στρατηγική αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.

Το Πεκίνο δεν επιθυμεί μια ανεξέλεγκτη ενεργειακή κρίση που θα απειλούσε την κινεζική οικονομία.

Ταυτόχρονα, όμως, δεν έχει λόγο να προσφέρει δωρεάν στον Τραμπ μια διπλωματική επιτυχία που θα του επέτρεπε να απελευθερώσει στρατιωτικούς πόρους και να επαναφέρει το αμερικανικό ενδιαφέρον στην Ασία.

Η Κίνα διαθέτει επιρροή στο Ιράν, αλλά όχι τον έλεγχο της Τεχεράνης. Διαθέτει κίνητρα για αποκλιμάκωση, αλλά όχι απαραίτητα για μια συμφωνία με τους όρους της Ουάσιγκτον.

Αυτή είναι η βασική αντίφαση που εξηγεί γιατί η συνάντηση στη Σενζέν δεν έφερε την αναμενόμενη διπλωματική πρόοδο.

Ο Τραμπ αναζητεί διέξοδο από τον πόλεμο. Ο Σι διατηρεί τα διαπραγματευτικά του χαρτιά. Και η Τεχεράνη εξακολουθεί να καθορίζει μόνη της τις κόκκινες γραμμές της.

Όσο αυτές οι τρεις στρατηγικές δεν συγκλίνουν, ο Περσικός Κόλπος θα παραμένει ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα της διεθνούς γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Πηγή: pagenews.gr

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο