Ιράν: Τουλάχιστον 1.639 εκτελέσεις το 2025 – Φόβοι για νέο κύμα απαγχονισμών

Οι εκτελέσεις αυξήθηκαν κατά 68% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι εκατοντάδες κρατούμενοι και διαδηλωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της θανατικής ποινής.

Σε πρωτοφανή επίπεδα έφτασε η εφαρμογή της θανατικής ποινής στο Ιράν το 2025, με τουλάχιστον 1.639 ανθρώπους να έχουν εκτελεστεί, σύμφωνα με την κοινή ετήσια έκθεση δύο διεθνών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει αύξηση 68% σε σύγκριση με το 2024, όταν είχαν καταγραφεί 975 εκτελέσεις. Πρόκειται για το υψηλότερο ετήσιο σύνολο που έχει καταγράψει η Iran Human Rights από την έναρξη της συστηματικής παρακολούθησης το 2008 και για τον μεγαλύτερο αναφερόμενο αριθμό από το 1989.

Οι οργανώσεις τονίζουν ότι τα 1.639 περιστατικά αποτελούν το κατώτατο επιβεβαιωμένο όριο και όχι απαραίτητα το πραγματικό σύνολο. Η περιορισμένη διαφάνεια του ιρανικού δικαστικού συστήματος, η απουσία επίσημων ανακοινώσεων και οι περιορισμοί στην πρόσβαση στην πληροφορία δυσκολεύουν την πλήρη καταγραφή.

Μόνο το 7% ανακοινώθηκε επισήμως

Από τις 1.639 εκτελέσεις που καταγράφηκαν το 2025, μόλις 113 ανακοινώθηκαν από επίσημες ιρανικές πηγές.

Αυτό σημαίνει ότι περισσότερες από εννέα στις δέκα εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς δημόσια ανακοίνωση από τις αρχές. Συγκεκριμένα, 1.524 περιπτώσεις, ποσοστό άνω του 93%, επιβεβαιώθηκαν μέσω ανεξάρτητων πηγών.

Η Iran Human Rights εφαρμόζει αυστηρή διαδικασία τεκμηρίωσης και απαιτεί επιβεβαίωση από τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες πηγές πριν εντάξει μία εκτέλεση στην ετήσια καταγραφή της.

Για το 2025 υπήρχαν ακόμη 553 αναφορές εκτελέσεων που δεν συμπεριλήφθηκαν στο τελικό σύνολο, επειδή δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθούν με την απαιτούμενη διαδικασία.

Το πραγματικό μέγεθος της εφαρμογής της θανατικής ποινής ενδέχεται επομένως να είναι αισθητά μεγαλύτερο από τα ήδη πρωτοφανή επίσημα καταγεγραμμένα στοιχεία.

Κατά μέσο όρο τέσσερις έως πέντε εκτελέσεις την ημέρα

Η συνολική καταγραφή αντιστοιχεί σε έναν μέσο όρο περίπου τεσσάρων έως πέντε εκτελέσεων κάθε ημέρα του 2025.

Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η συστηματική χρήση της θανατικής ποινής δεν αποτελεί μόνο μέσο ποινικής αντιμετώπισης σοβαρών εγκλημάτων, αλλά χρησιμοποιείται και ως μηχανισμός εκφοβισμού και κοινωνικού ελέγχου.

Η αύξηση των απαγχονισμών συνδέεται, σύμφωνα με την έκθεση, με την ευρύτερη κατασταλτική πολιτική που ακολούθησε το ιρανικό κράτος μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις του 2022 με σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».

Οι οργανώσεις εκτιμούν ότι η κλιμάκωση των εκτελέσεων επιχειρεί να αποθαρρύνει νέες διαδηλώσεις και να δημιουργήσει κλίμα φόβου στην κοινωνία.

Η αγχόνη παρουσιάζεται στην έκθεση όχι μόνο ως ποινή, αλλά ως ένα από τα βασικά εργαλεία πολιτικής και κοινωνικής καταστολής.

Σχεδόν οι μισές εκτελέσεις αφορούσαν ναρκωτικά

Ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η μεγάλη αύξηση των εκτελέσεων για αδικήματα που σχετίζονται με τα ναρκωτικά.

Τουλάχιστον 795 άνθρωποι, δηλαδή το 48,5% του συνολικού αριθμού, εκτελέστηκαν για τέτοιες υποθέσεις. Ο αριθμός ήταν αυξημένος κατά 58% σε σχέση με το 2024, όταν είχαν καταγραφεί 503 αντίστοιχες εκτελέσεις.

Από τις 795 περιπτώσεις, μόλις τρεις είχαν ανακοινωθεί επισήμως από τις ιρανικές αρχές.

Οι οργανώσεις σημειώνουν ότι μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων καταδικών επιβλήθηκε από Επαναστατικά Δικαστήρια, στο πλαίσιο διαδικασιών που επικρίνονται για περιορισμένη πρόσβαση σε δικηγόρο, χρήση εξαναγκαστικών ομολογιών και απουσία βασικών εγγυήσεων δίκαιης δίκης.

Με βάση τα διεθνή πρότυπα, η θανατική ποινή, όπου δεν έχει ακόμη καταργηθεί, πρέπει να περιορίζεται στα «σοβαρότερα εγκλήματα», όρος που ερμηνεύεται ως εγκλήματα στα οποία υπάρχει πρόθεση πρόκλησης θανάτου. Τα αδικήματα ναρκωτικών δεν εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία.

Εκατοντάδες εκτελέσεις για ανθρωποκτονίες

Άλλοι 747 άνθρωποι, ποσοστό 45,6% του συνόλου, εκτελέστηκαν βάσει της αρχής του qisas, δηλαδή της ανταποδοτικής τιμωρίας για ανθρωποκτονία.

Ο αριθμός αυξήθηκε κατά 79% σε σχέση με το 2024, όταν είχαν καταγραφεί 419 τέτοιες εκτελέσεις.

Στο ιρανικό νομικό σύστημα, οι οικογένειες των θυμάτων μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να απαιτήσουν την εκτέλεση του καταδικασμένου, να δεχθούν οικονομική αποζημίωση ή να προσφέρουν συγχώρεση.

Το 2025 τουλάχιστον 566 θανατοποινίτες που είχαν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία συγχωρήθηκαν από τις οικογένειες των θυμάτων και απέφυγαν την εκτέλεση.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη σημασία του κινήματος συγχώρεσης που έχει αναπτυχθεί στο εσωτερικό του Ιράν, με οργανώσεις και ακτιβιστές να επιχειρούν να πείσουν τις οικογένειες να αποσύρουν το αίτημα εφαρμογής της θανατικής ποινής.

Τουλάχιστον 48 γυναίκες εκτελέστηκαν

Το 2025 εκτελέστηκαν τουλάχιστον 48 γυναίκες, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια.

Σε σύγκριση με τις 31 γυναίκες που εκτελέστηκαν το 2024, η αύξηση έφτασε το 55%.

Από τις γυναίκες που οδηγήθηκαν στην αγχόνη, 21 είχαν καταδικαστεί για τη δολοφονία του συζύγου ή του αρραβωνιαστικού τους.

Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι πολλές γυναίκες που κατηγορούνται για τη δολοφονία συντρόφων τους προέρχονται από περιβάλλοντα ενδοοικογενειακής βίας, αναγκαστικών γάμων ή παιδικών γάμων. Οι συνθήκες αυτές δεν λαμβάνονται πάντοτε επαρκώς υπόψη στις δικαστικές διαδικασίες.

Η έλλειψη αποτελεσματικής νομικής προστασίας για τα θύματα κακοποίησης μπορεί να οδηγεί γυναίκες σε ακραίες πράξεις, χωρίς το ιστορικό της βίας να αξιολογείται ουσιαστικά κατά την επιβολή της ποινής.

Δημόσιοι απαγχονισμοί παρουσία παιδιών

Τουλάχιστον 11 εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν σε δημόσιους χώρους μέσα στο 2025, έναντι τεσσάρων το προηγούμενο έτος.

Σύμφωνα με την έκθεση, σε ορισμένες περιπτώσεις ανάμεσα στους θεατές βρίσκονταν και παιδιά.

Οι δημόσιοι απαγχονισμοί έχουν δεχθεί επανειλημμένα επικρίσεις από διεθνείς οργανισμούς, τόσο λόγω της απάνθρωπης φύσης τους όσο και εξαιτίας των σοβαρών ψυχολογικών συνεπειών για όσους τους παρακολουθούν.

Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η δημόσια τέλεση των εκτελέσεων αποσκοπεί στη διάχυση του φόβου πέρα από τα όρια των φυλακών και στη μετατροπή της θανατικής ποινής σε θέαμα κρατικής ισχύος.

Η παρουσία παιδιών σε τέτοιες διαδικασίες προκαλεί πρόσθετες ανησυχίες για την προστασία τους από ακραία βία και ψυχολογικό τραύμα.

Δυσανάλογο πλήγμα σε μειονότητες

Η ετήσια έκθεση καταγράφει επίσης δυσανάλογη επίδραση της θανατικής ποινής σε εθνοτικές μειονότητες και οικονομικά περιθωριοποιημένες κοινότητες.

Τουλάχιστον 149 από όσους εκτελέστηκαν ήταν μέλη της μειονότητας των Μπαλούχων. Παρότι αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού πληθυσμού της χώρας, αντιπροσώπευσαν περίπου το 9% των εκτελεσθέντων.

Στη λίστα περιλαμβάνονταν επίσης τουλάχιστον 82 Κούρδοι και 28 Άραβες.

Οι κοινότητες αυτές αντιμετωπίζουν συχνά υψηλότερα επίπεδα φτώχειας, περιορισμένη πρόσβαση σε νομική υποστήριξη και μεγαλύτερη έκθεση σε διώξεις για αδικήματα ναρκωτικών ή κατηγορίες σχετικές με την εθνική ασφάλεια.

Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες επηρεάζουν άμεσα την ικανότητα ενός κατηγορουμένου να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τον εαυτό του.

Τουλάχιστον 88 αλλοδαποί μεταξύ των εκτελεσθέντων

Ανάμεσα στους ανθρώπους που εκτελέστηκαν το 2025 βρίσκονταν τουλάχιστον 88 αλλοδαποί.

Οι 84 ήταν Αφγανοί υπήκοοι, τρεις Ιρακινοί, ενώ ένας ακόμη άνδρας αναφέρθηκε από τα κρατικά μέσα μόνο ως «αλλοδαπός».

Ο αριθμός των Αφγανών που εκτελέστηκαν αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια. Το 2022 είχαν καταγραφεί 16 περιπτώσεις, το 2023 αυξήθηκαν στις 25 και το 2024 έφτασαν τις 80.

Οι αλλοδαποί κρατούμενοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, καθώς μπορεί να αντιμετωπίζουν γλωσσικά εμπόδια, περιορισμένη προξενική υποστήριξη και δυσκολίες στην εξασφάλιση ανεξάρτητης νομικής εκπροσώπησης.

Οι καταδίκες από τα Επαναστατικά Δικαστήρια

Τουλάχιστον 852 εκτελέσεις, δηλαδή το 52% του συνόλου, βασίστηκαν σε θανατικές καταδίκες που εκδόθηκαν από τα Επαναστατικά Δικαστήρια.

Τα συγκεκριμένα δικαστήρια χειρίζονται υποθέσεις που αφορούν ναρκωτικά, πολιτική δράση, εθνική ασφάλεια, κατασκοπεία και αδικήματα που χαρακτηρίζονται από τις αρχές ως «εχθρότητα προς τον Θεό» ή «διαφθορά επί της γης».

Οι διαδικασίες τους έχουν επικριθεί επανειλημμένα για σύντομες ακροάσεις, περιορισμένη πρόσβαση στους φακέλους, απόρριψη δικηγόρων επιλογής του κατηγορουμένου και αποδοχή ομολογιών που φέρεται να αποσπάστηκαν με βασανιστήρια.

Από το 2010, περισσότερες από 5.970 καταγεγραμμένες εκτελέσεις έχουν πραγματοποιηθεί βάσει αποφάσεων των Επαναστατικών Δικαστηρίων.

Κατηγορίες που συνδέονται με την ασφάλεια

Τουλάχιστον 57 άνθρωποι εκτελέστηκαν το 2025 για κατηγορίες σχετικές με την εθνική ασφάλεια.

Μεταξύ αυτών βρίσκονταν δύο διαδηλωτές, 18 πολιτικοί κρατούμενοι, 13 άνθρωποι που είχαν καταδικαστεί για κατασκοπεία και ένας καταδικασμένος για οικονομική διαφθορά.

Οι σχετικές κατηγορίες βασίζονται συχνά σε ασαφώς διατυπωμένες νομικές έννοιες, όπως η «ένοπλη εξέγερση», η «εχθρότητα προς τον Θεό» και η «διαφθορά επί της γης».

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι αυτές οι διατάξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ποινικοποίηση πολιτικών δραστηριοτήτων, διαδηλώσεων και άλλων μορφών αντίθεσης προς τις αρχές.

Εκατοντάδες διαδηλωτές παραμένουν σε κίνδυνο

Η μεγαλύτερη ανησυχία για το 2026 αφορά τους κρατούμενους που συνελήφθησαν μετά τις νέες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.

Τουλάχιστον 26 άνθρωποι που συνδέονται με τις κινητοποιήσεις έχουν ήδη καταδικαστεί σε θάνατο, ενώ αρκετές εκατοντάδες ακόμη αντιμετωπίζουν κατηγορίες που μπορούν να επισύρουν την εσχάτη των ποινών.

Οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι περίοδοι πολιτικής κρίσης, κοινωνικής αναταραχής και περιορισμένης διεθνούς προσοχής έχουν ιστορικά χρησιμοποιηθεί από τις ιρανικές αρχές για την επιτάχυνση των εκτελέσεων.

Ακόμη και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πολεμικής κρίσης, οι αρχές συνέχισαν να πραγματοποιούν απαγχονισμούς, μεταξύ άλλων σε υποθέσεις που σχετίζονταν με διαδηλώσεις, αντιπολιτευόμενες οργανώσεις και κατηγορίες κατασκοπείας.

Ο φόβος είναι ότι οι εκτελέσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν ακόμη πιο συστηματικά ως απάντηση στην πολιτική αστάθεια και στην αμφισβήτηση της εξουσίας.

Έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα

Οι Iran Human Rights και Together Against the Death Penalty καλούν τη διεθνή κοινότητα να θέσει τη θανατική ποινή στο επίκεντρο κάθε διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη.

Ζητούν την άμεση επιβολή μορατόριουμ στις εκτελέσεις, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και την ενίσχυση της διεθνούς πίεσης για τη διασφάλιση δίκαιων δικών.

Παράλληλα, ασκούν κριτική στην περιορισμένη αντίδραση διεθνών οργανισμών απέναντι στις μαζικές εκτελέσεις για αδικήματα ναρκωτικών.

Η συνεργασία με τις ιρανικές αρχές σε θέματα καταπολέμησης της διακίνησης ναρκωτικών, υποστηρίζουν, δεν πρέπει να συμβάλλει άμεσα ή έμμεσα σε δικαστικές διαδικασίες που καταλήγουν σε θανατικές ποινές.

Η πολιτική της αγχόνης σε ιστορικό υψηλό

Από το 2008 έως και το 2025, οι οργανώσεις έχουν καταγράψει τουλάχιστον 11.196 εκτελέσεις στο Ιράν.

Το 2025 ξεχώρισε όχι μόνο λόγω του συνολικού αριθμού, αλλά και λόγω της έκτασης της μυστικότητας, της αύξησης των εκτελέσεων γυναικών και αλλοδαπών και της επανεμφάνισης περισσότερων δημόσιων απαγχονισμών.

Η καταγραφή των 1.639 εκτελέσεων αποτυπώνει μία πρωτοφανή κλιμάκωση, ενώ οι εκατοντάδες ανεπιβεβαίωτες υποθέσεις και οι νέες θανατικές καταδίκες δημιουργούν φόβους ότι το 2026 μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο αιματηρό.

Για τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η προστασία των κρατουμένων και η αναστολή των εκτελέσεων δεν μπορεί να παραμένει δευτερεύον ζήτημα στις διεθνείς συνομιλίες. Αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα, καθώς κάθε καθυστέρηση μπορεί να σημαίνει νέους απαγχονισμούς μέσα στις ιρανικές φυλακές.

Πηγή: Pagenews.gr