Από τις επιθέσεις στο Σουέζ στις προοπτικές 2026–Πώς δοκιμάστηκε η «αχίλλειος πτέρνα» του παγκόσμιου εμπορίου

Το Στενό του Σουέζ και η διώρυγα που συνδέει τη Μεσόγειο με την Ερυθρά Θάλασσα έχουν ιστορικά λειτουργήσει ως ένας από τους πιο κρίσιμους πλωτούς άξονες του παγκόσμιου εμπορίου — μεταφέροντας τεράστιους όγκους φορτίων, ενέργειας και εμπορευμάτων. Ωστόσο, η πρόσφατη ιστορία των επιθέσεων και των απειλών κατά των εμπορικών πλοίων και η γεωπολιτική ρευστότητα στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας έχουν μετατρέψει τον κόμβο αυτό σε ένα δύσκολα ελεγχόμενο σημείο στρατηγικού άγχους για την παγκόσμια οικονομία και τη ναυτιλία.

Οι επιθέσεις και η πτώση της διέλευσης

Από τα τέλη του 2023, πολιτικοί και στρατιωτικοί παράγοντες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, και συγκεκριμένα οι Houthi δυνάμεις της Υεμένης, εκτόξευσαν δεκάδες επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, με σκοπό να ασκήσουν πίεση — αρχικά στο πλαίσιο της σύγκρουσης γύρω από τον πόλεμο στο Ισραήλ και στη συνέχεια ευρύτερα σε στόχους διεθνούς εμπορίου. 

Η επίδραση ήταν άμεση και δραστική:

• Ο αριθμός των πλοίων που διέσχιζαν το κανάλι μειώθηκε στο μισό ή και περισσότερο, με πολλές εταιρείες να επιλέγουν τη μεγαλύτερη, πιο δαπανηρή διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. 
• Οι εισπράξεις της Αιγύπτου από τα διόδια του καναλιού κατέρρευσαν — καταγράφοντας πτώση 60 % ή και περισσότερο σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα προηγούμενων ετών, με απώλειες που προσέγγισαν τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια. 
• Σε ορισμένες περιόδους, ο ημερήσιος αριθμός διελεύσεων μειώθηκε από περίπου 70–80 πλοία σε μόλις 30–35. 

Παρά τις ενέργειες ναυτικών δυνάμεων από ΗΠΑ, Ευρωπαϊκές χώρες και άλλους συμμάχους για την προστασία των εμπορικών διαδρομών, οι απειλές παρέμειναν επίμονες μέχρι και το 2025, με τις θαλάσσιες μεταφορές να υφίστανται σοβαρές πιέσεις ασφάλειας και δαπανών. 

 Συνέπειες στην εφοδιαστική αλυσίδα

Η κρίση στον κόλπο του Bab al‑Mandeb και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της διώρυγας έχουν πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις:

• Αύξηση του χρόνου μεταφοράς και του λειτουργικού κόστους των ναυτιλιακών εταιρειών, με σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις σε προϊόντα βασικών αγαθών και πρώτων υλών. 
• Αναπροσαρμογές στις ναυλομεσιτικές αλυσίδες και μεγάλες εταιρείες που δοκιμάζουν εναλλακτικές διαδρομές, καταδεικνύοντας ότι η γενική ασφάλεια των εμπορικών διαδρομών μπορεί να γίνει παράγοντας μονιμότερων αλλαγών στη ναυτιλία. 
• Ενδεχόμενο επίδρασης στον πληθωρισμό και το κόστος προϊόντων, καθώς οι καθυστερήσεις και οι πρόσθετες μεταφορικές ανάγκες εισέρχονται στο τελικό κόστος των καταναλωτικών αγαθών. 

Ιστορική ανθεκτικότητα και γεωπολιτικές προκλήσεις

Το κανάλι του Σουέζ, από την εποχή της κατασκευής και μέχρι την κρίση του 1956, υπέστη σημαντικές δοκιμασίες — από στρατιωτικές συγκρούσεις μέχρι το κλείσιμό του κατά την πολεμική σύγκρουση εκείνης της εποχής, γνωστή ως Κρίση του Σουέζ. 

Παρά τις επαναλαμβανόμενες προκλήσεις, η διεθνής ναυτιλία αναγνωρίζει την αξία του ως μη εφικτό να αντικατασταθεί πλήρως με άλλες διαδρομές, λόγω της στρατηγικής του θέσης και της λειτουργικής του σημασίας. 

Προοπτικές για το 2026

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, για το 2026, η ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων διαδρομών θα συνεχίσει να αποτελεί κορυφαία πρόκληση για:

• διεθνείς εμπορικές εταιρείες, που πρέπει να διαχειριστούν κινδύνους και κόστη
• κράτη και ρυθμιστές ασφάλειας, που καλούνται να προστατεύσουν ζωτικά σημεία του παγκόσμιου εμπορίου
• ασφαλιστικές εταιρείες και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, που βλέπουν τις διακυμάνσεις του κινδύνου να επηρεάζουν τις τιμές και τις καλύψεις σε διεθνές επίπεδο

Κεντρικό ερώτημα παραμένει αν η σταδιακή επιστροφή σε σχετική κανονικότητα θα εκτοπίσει πλήρως τους κινδύνους, ή αν οι θεμελιώδεις γεωπολιτικές εντάσεις θα διατηρήσουν την αναγκαιότητα ενισχυμένων στρατηγικών ασφαλείας και περιφερειακής συνεργασίας για να διασφαλιστεί ότι η «οικονομική αρτηρία» του Σουέζ θα συνεχίσει να υπηρετεί τον παγκόσμιο εμπορικό ιστό χωρίς μόνιμη εκτροπή των ροών.