Ιστορική υπογραφή ΕΕ – Mercosur: Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων

Στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών του Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) υπέγραψαν επισήμως την πολυαναμενόμενη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, κλείνοντας έναν κύκλο 25 ετών σκληρών διαπραγματεύσεων. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την ημέρα «ιστορική», τονίζοντας ότι η ΕΕ επιλέγει το «δίκαιο εμπόριο έναντι των δασμών» και μια «παραγωγική, μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση έναντι της απομόνωσης».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα πρόσθεσε ότι η συμφωνία στέλνει «ένα ισχυρό μήνυμα υπεράσπισης του ελεύθερου εμπορίου βασισμένου σε κανόνες, της πολυμέρειας και του διεθνούς δικαίου», σε αντίθεση με τη χρήση του εμπορίου ως «γεωπολιτικού όπλου» από άλλες δυνάμεις.

Τι προβλέπει η συμφωνία – Οι βασικοί άξονες

Η συμφωνία δημιουργεί μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου με περίπου 700 εκατομμύρια καταναλωτές και προβλέπει:

• Κατάργηση περίπου 90% των δασμών σε όλους τους τομείς (βιομηχανία, υπηρεσίες, γεωργία), με σταδιακή εφαρμογή.
• Εξοικονόμηση πάνω από 4 δισ. ευρώ ετησίως για τις ευρωπαϊκές εταιρείες από τελωνειακούς δασμούς.
• Άνοιγμα των αγορών δημόσιων προμηθειών των χωρών Mercosur στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις με ίσους όρους.
• Προστασία 344 γεωγραφικών ενδείξεων (π.χ. προστατευόμενα προϊόντα όπως φέτα, παρμεζάνα, προσούτο).
• Δέσμευση για εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών (λιθίου, χαλκού, σπάνιες γαίες), μειώνοντας την εξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι εξαγωγές της ΕΕ προς τις χώρες Mercosur θα αυξηθούν κατά 39% (περίπου 48,7 δισ. ευρώ) έως το 2040, ενώ οι εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική θα αυξηθούν κατά 16,9% (8,9 δισ. ευρώ).

Οι ρήτρες προστασίας για τους ευρωπαίους αγρότες

Η συμφωνία προκάλεσε έντονες διαιρέσεις εντός της ΕΕ. Οι υποστηρικτές (κυρίως Γερμανία και Ισπανία) τόνιζαν την ανάγκη νέων εμπορικών συνεργασιών σε μια εποχή που οι ΗΠΑ στρέφονται στον προστατευτισμό και η Κίνα γίνεται πιο επιθετική. Οι επικριτές, με επικεφαλής τη Γαλλία, υποστήριζαν ότι η συμφωνία εκθέτει τους ευρωπαίους αγρότες σε αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνότερα προϊόντα Λατινικής Αμερικής (βοδινό κρέας, πουλερικά, καλλιέργειες).

Η Γαλλία δεν κατάφερε να συγκεντρώσει μειοψηφία βέτο για να σταματήσει την υπογραφή – έχασε την τελευταία στιγμή την υποστήριξη της Ιταλίας, η οποία εξασφάλισε χρηματοδότηση για τους αγρότες της από το 2028 και εξαίρεση από τον συνοριακό φόρο άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα.

Παρόλα αυτά, η Γαλλία πέτυχε σημαντικές ασφαλιστικές δικλείδες:

• Ρήτρα διασφάλισης: Επαναφορά δασμών αν οι εισαγωγές από Mercosur υπερβούν το +5% σε ευαίσθητους τομείς.
• Περιορισμός αφορολόγητων εισαγωγών:
  • Βοδινό κρέας: 99.000 τόνοι/έτος με μειωμένο δασμό 7,5% (μόλις 1,5% της ευρωπαϊκής παραγωγής).
  • Πουλερικά: 180.000 τόνοι/έτος (1,3% της παραγωγής ΕΕ).

Η μπάλα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – Η επόμενη μεγάλη μάχη

Η υπογραφή δεν σημαίνει αυτόματη εφαρμογή. Η συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών – μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, που έχει ταχθεί κατά της συμφωνίας, έγραψε στο X την περασμένη εβδομάδα: «Η υπογραφή δεν σηματοδοτεί το τέλος της ιστορίας». Οι αγροτικές ενώσεις σε Γαλλία, Πολωνία, Ιρλανδία και άλλες χώρες ετοιμάζονται για νέο κύκλο διαμαρτυριών, ενώ οι βιομηχανίες και οι εξαγωγικές επιχειρήσεις (αυτοκίνητα, μηχανήματα, φαρμακευτικά, κρασιά) βλέπουν τεράστιες ευκαιρίες.

Γεωπολιτική διάσταση: Αντίβαρο σε ΗΠΑ και Κίνα

Η συμφωνία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οι ΗΠΑ υπό την επαναφορά του προστατευτισμού (Trump 2.0) κλείνουν την αγορά τους, ενώ η Κίνα ενισχύει την επιρροή της στη Λατινική Αμερική. Η ΕΕ θέλει να εξασφαλίσει στρατηγική αυτονομία σε πρώτες ύλες, ενέργεια και τρόφιμα, ενώ παράλληλα στέλνει μήνυμα ότι το ελεύθερο εμπόριο βασισμένο σε κανόνες και περιβαλλοντικά πρότυπα παραμένει ζωντανό.

Η υπογραφή στην Παραγουάη δεν είναι απλώς εμπορική – είναι μια γεωπολιτική δήλωση ότι η Ευρώπη επιλέγει συνεργασία και όχι απομόνωση, σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο διαιρεμένος.

Πηγή: Pagenews.gr